Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 12 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 126/18 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 21 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 126/18, w pkt 1, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę E. S. (dalej jako skarżąca) na decyzję Wojewody D. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, w pkt 2 zwrócił skarżącej uiszczony od skargi wpis sądowy.

Sąd przywołał przepisy art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. odnoszące się do konieczności opłacenia skargi przez skarżącego, który tego nie uczynił wnosząc skargę, na wezwanie sądu w wyznaczonym do tego terminie pod rygorem odrzucenia skargi.

Wskazano, że w sprawie 15 lutego 2018 r. wydane zostało zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wobec jego nieuiszczenia. Stało się ono prawomocne w wyniku oddalenia zażalenia skarżącej na wskazane zarządzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OZ 518/18), a stronie skarżącej nie przyznano prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd wyjaśnił, że prawomocne zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 10 grudnia 2018 r. (k. 50 akt sądowych).

Sąd uznał, że po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.

Sąd podkreślił, że takiej konsekwencji nieuiszczenia wpisu w niniejszej sprawie nie niweczył kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy – złożony w kolejnym piśmie procesowym w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 1047/11 - publ. CBOSA). Sąd wyjaśnił, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby bowiem doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty.

Sąd stwierdził, że wobec nieuiszczenia należnego wpisu od skargi, przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca podnosząc, że naruszony został art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd, a także art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Skarżąca zarzuca bezpodstawne nieprzyznawanie jej prawa pomocy i wnosi o jego udzielenie. Argumentacja zażalenia sprowadza się do kwestionowania procedury związanej z przyznawaniem prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca w zażaleniu nie przedstawiła żadnych argumentów, z powodu których należałoby uznać, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Argumentem takim nie jest twierdzenie, że pozbawiono ją prawa do sądu nieudzielając jej prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych, czego skutkiem był brak uiszczenia wpisu od skargi w pełnej wysokości w kwocie 500 zł.

Z akt sądowych prawa pomocy wynika, że skarżąca występowała z wnioskiem o prawo pomocy i w wyniku jego rozpatrzenia przez referendarza sądowego odmówiono jej zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sprzeciw na to postanowienie został rozstrzygnięty przez Sąd, który uznał, że należało zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. Taka sytuacja miała miejsce kilkakrotnie z uwagi na ponawianie przez skarżącą wniosku o prawo pomocy. Skarżąca wykorzystywała wszelkie dopuszczalne środki kwestionowania rozstrzygnięć Sądu w zakresie prawa pomocy jednak ich wynikiem była odmowa przyznania prawa pomocy. W takich okolicznościach nie można twierdzić, że pozbawiono ją prawa do sądu, którego ochronę gwarantują przepisy aktów normatywnych wskazanych w zażaleniu, skoro w postępowaniu o prawo pomocy sama doprowadziła do tego, że nie było możliwości oceny jej sytuacji finansowej i osobistej bowiem unikała przedstawienia żądanych przez Sąd danych.

W tych okolicznościach zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi było niemożliwe. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa albo jest to strona wymieniona w § 1 pkt 1- 3 tego artykułu. Skoro nie można zaliczyć skarżącej do żadnej z kategorii stron wskazanych w § 1 pkt 1-4 tego przepisu, to uznać należy, że skarżąca obowiązana jest uiścić koszty sądowe jakie związane są z wniesieniem skargi do sądu. Zgodnie bowiem z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§ 1). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania.

Skarżąca powinna uiścić wpis sądowy od skargi wskazany w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 15 lutego 2018 r., które stało się prawomocne bowiem NSA oddalił zażalenie skarżącej na to zarządzenie postanowieniem z [...] maja 2018 r. Przewodniczący Wydziału zasadnie zatem zarządzeniem z 23 listopada 2018 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego bowiem przesądzone zostało, że nie korzysta ona z prawa pomocy a wpis został określony w prawidłowej wysokości. Jej prawo do sądu zostało zrealizowane na tym etapie. Składanie kolejnego wniosku o prawo pomocy w odpowiedzi na prawomocne zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu nie może doprowadzić do podważenia faktu, że strona wykorzystała już wcześniej instytucje gwarantujące jej możliwość zwolnienia od kosztów sądowych i obecnie zobowiązana jest do uiszczenia wpisu we wskazanej wysokości.

Słusznie Sąd I instancji uznał, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 220 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem pomimo prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu skarżąca nie opłaciła skargi w terminie i należało skargę odrzucić.

Nie było podstaw do rozpatrywania kolejnego wniosku o prawo pomocy, gdyż sytuacja skarżącej już została oceniona, a właściwie nie dokonano tej oceny z uwagi na brak przedstawienia przez nią okoliczności, od których ta ocena była uzależniona. Gdyby każdy wniosek o prawo pomocy miał zostać rozpatrzony zanim Sąd rozpatrzy środek odwoławczy wniesiony w sprawie doszłoby do paraliżu w rozpatrywaniu spraw. Pprawo do sądu, którego emanacją jest prawo pomocy stałoby się przeszkodą do nadania sprawie dalszego biegu. Strona domagając się rozpatrzenia swej sprawy faktycznie przyczyniłaby się wnioskami o prawo pomocy do zablokowania własnej sprawy.

Sąd postąpił słusznie wzywając ją do uiszczenia wpisu na podstawie prawomocnego zarządzenia o wpisie. W sytuacji, gdy skarżąca nie wykonała tego obowiązku w terminie należało odrzucić skargę, co też prawidłowo uczynił Sąd I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.