Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 17 września 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 17 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S., B. B., H. K., J. B., M. B., T. B. i L. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2010 roku sygn. akt I SA/Wa 535/10 odrzucającego skargę Z. S., B. B., H. K., J. B., M. B., T. B. i L. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2010 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z.S. i innych na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 26 lutego 2010 r., pełnomocnik skarżących (w osobie adwokata) wniósł w imieniu skarżących skargę na opisaną wyżej decyzję. Od skargi sporządzonej i wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika został uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł.

Odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w przedmiotowej sprawie wpis ma charakter stały i wynosi 200 zł.

W przypadku wnoszenia pism do sądu administracyjnego przez profesjonalnych pełnomocników istnieje z mocy prawa obowiązek jednoczesnego uiszczenia opłaty stałej, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania lub jego odrzucenia.

Wobec faktu, że wnoszący przedmiotową skargę profesjonalny pełnomocnik uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł, zamiast wymaganej kwoty 200 zł, Sąd I instancji odrzucił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli skarżący zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie to jest art. 78 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. polegające na bezprecedensowym ingerowaniu przez Sąd w sferę praw skarżących i faktyczną odmowę skarżącym prawa do poddania zaskarżonej decyzji kognicji Sądu. Wyjaśnili, że przepis art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w momencie złożenia skargi został de facto w całości uchylony.

Skarżący podnieśli również zarzuty naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1. zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że skarga nie została w należyty sposób opłacona;

2. art. 221 p.p.s.a. polegające na nie wzięciu pod uwagę z urzędu faktu prawnego, że art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. (Dz.U. Nr 36, poz. 196) został uchylony jako niekonstytucyjny

3. § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. polegające na pominięciu, że każda ze skarg dotyczy de facto wznowienia postępowania wywłaszczeniowego

4. art. 221 p.p.s.a. w związku z przepisami rozporządzenia polegające na niewzięciu pod uwagę interpretacji przedstawionej w postanowieniu NSA z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 857/09, zgodnie z którą nie można adwokatowi lub radcy prawnemu skutecznie postawić zarzutu nienależytego opłacenia pisma podlegającego opłacie stałej wówczas, gdy opłata ta została wniesiona, chociaż w zbyt niskiej wysokości, jeżeli przepisy określające rodzaj i wysokość tej opłaty są na tyle niejasne, że budzą uzasadnione wątpliwości interpretacyjne

Mając powyższe na uwadze wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżona decyzja została wydana w sprawie z zakresu nieruchomości i jako taka podlega wpisowi stałemu w wysokości 200 zł stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie zaś z treścią art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia skargi, jak również w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia - pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W tej sytuacji Sąd I instancji, działając w obowiązującym wówczas stanie prawnym, nie miał innego wyjścia jak tylko odrzucić wniesioną skargę, bowiem wpis wniesiony wraz ze skargą został uiszczony w zbyt niskiej wysokości.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać co następuje.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenie prawa materialnego. Po pierwsze bowiem co do konstytucyjności przepisu art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wypowiadał się już Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt: SK 11/05 (Dz. U z dnia 17 marca 2006 r. Nr 4, poz. 322) orzekł między innymi, że art. 219 § 2 i art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Trybunał uznał zatem, że uzależnienie skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego od spełnienia wymogów fiskalnych w sposób przewidziany w cytowanych przepisach, nie może zostać uznane za zamykanie stronie drogi do sądu. Natomiast powołany przez strony przepis art. 78 Konstytucji RP dotyczy uprawnienia strony do zaskarżenia orzeczenia bądź decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, z możliwości której strona skorzystała, czego efektem jest zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego. Sąd I instancji działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, przy czym zauważyć należy, że obowiązek ten nie wynikał dla Sądu I instancji z powołanego przez stronę art. 6 k.p.a., który określa obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym.

Zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów jest niezrozumiały. Jak już wyżej wskazano Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wpis sądowy został uiszczony w zbyt niskiej, a zatem nienależytej wysokości. Ponadto wskazać należy, że warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. uzasadnienie post. SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96).

Błędny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 221 p.p.s.a. polegającego na nie wzięciu pod uwagę z urzędu faktu prawnego, że art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. (Dz.U. Nr 36, poz. 196) został uchylony jako niekonstytucyjny. Po pierwsze bowiem, na mocy art. 2 pkt 8 wskazanej ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z dniem 10 kwietnia 2010 r. utracił moc przepis art. 221 p.p.s.a. Po drugie zaś, zmiana ta rzeczywiście była efektem powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, lecz nie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 221 p.p.s.a., lecz niezgodności § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. z art. 221 p.p.s.a. i art. 2 Konstytucji RP. Niemniej jednak, w momencie wydawania zaskarżonego postanowienia, a co ważniejsze w momencie wnoszenia skargi do Sądu I instancji, przepis art. 221 p.p.s.a. obowiązywał i Sąd I instancji nie był uprawniony do uwzględnienia planowanej zmiany w ustawie.

Powoływany przez stronę przepis § 3 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania, bowiem dotyczy on wysokości wpisu pobieranego od skargi o wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem sądu administracyjnego. Nawet jeżeli uznać, że w rzeczywistości zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania (choć jest to pogląd całkowicie błędny, postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości toczyło się w trybie zwykłym, czego nie zmienia fakt, że poprzedzone zostało ostatecznym rozstrzygnięciem w przedmiocie wywłaszczenia), to wpis od takiej skargi należałoby ustalić w tej samej wysokości jak w przypadku skarg w sprawach z zakresu nieruchomości, bowiem stosownie do treści § 2 ust. 5 rozporządzenia, wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego [...] bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów wyjaśnić należy, że wskazane w nim postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt I OSK 857/09 zostało wydane w całkowicie odmiennym stanie faktycznym i dotyczyło wątpliwości odnośnie pobierania wpisu stałego bądź stosunkowego.

Z tych względów, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.