Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Dziecka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. nr [...]

Burmistrza Miasta L. decyzją nr [...] z dnia [...] r. skierowana do M. B. orzekł w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko - H. B. ur. [...] r.

W uzasadnieniu organ powołał przepis art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujący zasady przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego. Organ wskazał, że z uwagi na przepis art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy w związku ze zbiegiem uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem rodzicielskim, przysługuje jej tylko jedno świadczenie. Zatem organ stwierdził, że strona nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego, gdyż pobiera już świadczenie pielęgnacyjne (bardziej korzystne finansowo) na syna J.

W odwołaniu od tej decyzji strona nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 i art.104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.l7c ust. 1, ust.4, ust.8 pkt 4 oraz art.27 ust.5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekło utrzymać decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium odwoławcze wskazało, że uchwalona przez Sejm w dniu 24 lipca 2015 r. ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła od 01 stycznia 2016 r. nowe świadczenie rodzinne - świadczenie rodzicielskie.

Świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom, które urodziły dziecko, a które nie otrzymują zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Uprawnieni do pobierania tego świadczenia są między innymi bezrobotni (niezależnie od rejestracji lub nie w urzędzie pracy), studenci, rolnicy, a także wykonujący prace na podstawie umów cywilnoprawnych. Także osoby zatrudnione lub prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, jeśli nie pobierają zasiłku macierzyńskiego będą mogły ubiegać się o świadczenie rodzicielskie.

Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy świadczenie rodzicielskie przysługuje matce lub ojcu dziecka. W przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie osobie uprawnionej przysługuje jedno świadczenie od dnia porodu w wysokości 1.000 zł przez okres 52 tygodni. Osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje:

- w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci,

- jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka (art. 17c ust.8).

Kolegium zaznaczyło, że na zasadzie art. 17c ust.9 ustawy świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli:

- co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego;

- dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4;

- jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, nie sprawują lub zaprzestali sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;

- w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

- osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z kolei w myśl art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

- świadczenia rodzicielskiego, lub

- świadczenia pielęgnacyjnego, lub

- specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

- dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

- zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Przenosząc to na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium Odwoławcze wskazało, że ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do świadczenia rodzicielskiego od spełnienia przesłanek pozytywnych oraz przesłanek negatywnych. Wnioskodawczyni M. B. urodziła dziecko w dniu [...] kwietnia 2016 r., w dniu 29 kwietnia 2016 r. w/w złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, zatem zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy nie przekroczyła terminu 3 miesięcy do złożenia wniosku. Zatem wnioskodawczym bezspornie spełnia pozytywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Stąd też w opinii Kolegium - należało rozważyć, czy strona spełnia również negatywne przesłanki zawarte w art.27 ust.5 ustawy. Powołany przepis reguluje zbieg uprawnień do świadczeń, które wykluczają możliwość jednoczesnego korzystania przez osobę z dwóch różnych świadczeń. Omawiany przepis w pkt.2 stanowi, że w przypadku gdy osoba ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, to przysługuje jej tylko jedno wybrane przez nią świadczenie.

Kolegium podkreśliło, iż z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że M. B. ma już przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem - J. B. Zatem – w opinii organu odwoławczego - w przypadku wnioskodawczyni zachodzi negatywna przesłanka zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego, regulowana przez art.27 ust.5 pkt 2 ustawy, która wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń opiekuńczych.

Kolegium nadmieniło, że ustawodawca w omawianym przepisie art. 27 ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadził negatywne przesłanki do przyznania świadczenia rodzicielskiego w przypadku zbiegu uprawnień do innego świadczenia opiekuńczego np. świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na kogo świadczenie jest pobierane. Mając zaś na uwadze racjonalność ustawodawcy należało przyjąć, że jeżeli przepis o zbiegu uprawnień nie dotyczyłby osób pobierających świadczenie pielęgnacyjnego, to ustawodawca powinien wyłączyć ze zbiegu uprawnień osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjnego. Skoro tego nie uczynił, to zgodnie z art. 6 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest działać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca - Rzecznik Praw Dziecka domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta L. nr [...] z [...] r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego - art. 17c 9 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przywoływanej dalej jako ..u.ś.r." poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, że zachodzi zbieg prawa do świadczeń wykluczający przyznanie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko w sytuacji, gdy uczestniczka pobiera świadczenie pielęgnacyjne na starsze dziecko - J. B. zaś o świadczenie rodzicielskie ubiega się w związku z urodzeniem innego dziecka, córki - H. B.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała m.in., że nie zgadza się ze stanowiskiem organu administracji i uważa, że organ dokonał biednej wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 17c 9 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Dalej strona skarżąca przytoczyła treść art. 17c ust 9, który wymienia sytuacje w których świadczenie rodzicielskie nie przysługuje.

Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka, żadna z sytuacji wymienionych w tym przepisie wyłączającym uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego, nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Uczestniczka o świadczenie rodzicielskie ubiega się w związku z urodzeniem córki - H. B., natomiast świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane jej na syna - J. B. Nie zaistniała zatem sytuacja wychowywania tego samego dziecka i opieki nad tym samym dzieckiem, tak jak stanów i powyższy przepis. W żadnym przepisie ustawodawca nie wprowadził ograniczenia w związku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego i do innych świadczeń przysługujących na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku różnych dzieci.

W opinii strony skarżącej, za całkowicie nietrafione należy uznać stanowisko organu wywiedzione w oparciu o przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem prawo do przyznania jednego ze świadczeń na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej nie dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z wychowywaniem lub opieką nad różnymi dziećmi. Przywołany przepis stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, które nie mogą być rozpatrywane bez badania przesłanek uprawnień w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego. Tak jak w przedmiotowej sprawie przysługują odrębne uprawnienia z osobna w stosunku do każdego dziecka. Strona skarżąca nadmieniła, iż w przypadku syna, uczestniczka ma przyznane uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłanki wynikające z art. 17 u.ś.r.. który to przepis w ust. 5 wymienia sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Żadna z negatywnych przesłanek nie wskazuje na brak uprawnień w przypadku zbiegu ze świadczeniem rodzicielskim. Gdyby ustawodawca miał taki zamiar, to uczyniłby to wprowadzając do ustawy odpowiedni przepis, tak jak uczynił to w przypadku dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, który przysługuje matce na podstawie art. 10 u.ś.r. Zgodnie ust. 5 pkt 5 i 6 tego przepisu, dodatek nie przysługuje dla przykładu matce, jeżeli w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego; korzysta ze świadczenia rodzicielskiego.

Strona skarżąca podkreśliła, że świadczenie rodzicielskie i świadczenie pielęgnacyjne są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnym podmiotem. W tym kontekście, zdaniem Rzecznika Praw Dziecka art. 27 ust. 5 u.ś.r. należy interpretować w połączeniu z art. 17c ust. 9 pkt 4 w ten sposób, że w przypadku zbiegu świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przysługujących na to samo dziecko, uprawnionemu przysługuje świadczenie wybrane przez uprawnionego. Ustawodawca, w art. 27 ust. 5 nie posłużył się zwrotem ..na to samo dziecko" ale taki wniosek można wyprowadzić w oparciu o cała treść tego artykułu, w której ustawodawca używa liczby pojedynczej terminu "dziecko". Tym samym w niniejszej sprawie, zdaniem Rzecznika nie występuje zbieg świadczeń. gdyż odwołująca pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem J. B., natomiast wniosek o świadczenie rodzicielskie został złożony na córkę H. B.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna.

W przedmiotowej sprawie pozostaje bowiem poza sporem fakt, że uczestniczka M. B. jest matką niepełnosprawnego syna J. B., na którego otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne. Niesporna w tej sprawie jest również okoliczność, że skarżąca urodziła w dniu [...] kwietnia 2016 r. drugie dziecko – córkę H. B.

Przedmiotem sporu między stronami jest interpretacja przepisu art. 27 ust. 5 pkt 1, 2 u.ś.r. stanowiącego materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji. Ocena zasadności skargi wymaga bowiem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w rozpatrywanej sprawie doszło, tak jak przyjęły organy obu instancji, do zbiegu uprawnień do świadczeń, a mianowicie świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, w rozumieniu art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 u.ś.r. i tym samym zaistnienia negatywnej przesłanki wyłączającej możliwość przyznania świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko.

Przechodząc do zasadniczych rozważań, w pierwszej kolejności przytoczyć należy przepisy regulujące świadczenie rodzicielskie, które jest nowym rodzajem świadczenia, wprowadzonym do katalogu świadczeń rodzinnych w Rozdziale 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodanym przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015.1217), zmieniającej m.in. ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 01 stycznia 2016 r.

Jak wynika z uzasadnienia do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i innych ustaw świadczenie to będzie przysługiwać osobom, które urodziły dziecko, a które nie są uprawnione do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Uprawnieni do pobierania tego świadczenia są więc bezrobotni, studenci, a także wykonujący prace na podstawie umów cywilnoprawnych. Przepis art. 17c ust. 1 u.ś.r. określa krąg podmiotów, którym przysługuje świadczenie rodzicielskie. W przypadku gdy mamy do czynienia z matką dziecka, będzie ono przysługiwać na podstawie pkt 1 ust. 1 art. 17c u.ś.r. matce dziecka, z uwzględnieniem ust. 2, który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka, a mianowicie będą to przypadki: 1) skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka; 2) śmierci matki dziecka; 3) porzucenia dziecka przez matkę.

Dalej, w przepisie ust. 3 art. 17c u.ś.r. ustawodawca określił okresy przysługiwania świadczenia rodzicielskiego, które w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, wynosi 52 tygodnie. Przy czym w przypadku matki dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu, o czym stanowi art. 17c ust. 4 pkt 1u.ś.r. Świadczenie to przysługuje w wysokości 1000,00 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6, o czym stanowi kolejny ust. 5 art. 17c u.ś.r.

Z kolei w przepisie art. 17c ust. 8 u.ś.r. ustawodawca ustanowił zasady przyznawania osobie uprawnionej omawianego świadczenia wskazując, że: po pierwsze, przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci, po drugie, przysługuje jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka. Z powyższego unormowania wynika zatem, że w sytuacji opieki nad więcej niż jednym urodzonym dzieckiem, nawet gdy w trakcie jednego porodu urodzono dwoje i więcej dzieci, osobie uprawnionej przysługuje wyłącznie jedno świadczenie rodzicielskie w tym samym czasie. Ponadto ustawodawca ustanowił niepodzielność uprawnienia z uwagi na przypisanie jednego świadczenia do tego samego dziecka.

Zaakcentować należy, iż w przepisie art. 17c ust. 9 u.ś.r. ustawodawca przewidział sytuacje w których świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, a mianowicie jeżeli:

1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego;

2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4;

3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;

4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W wyżej naprowadzonym przepisie ustawodawca wskazał zamknięty katalog negatywnych przesłanek, których zaistnienie wyklucza przyznanie świadczenia rodzicielskiego, przy czym mogą to być okoliczności związane z sytuacją prawną i faktyczną, zarówno osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki. Ze świadczenia rodzicielskiego nie będą mogły skorzystać osoby uprawnione do zasiłku macierzyńskiego, a także osoby, które mają prawo skorzystania z tego typu świadczeń z tytułu urodzenia dziecka w innych systemach niż powszechny system ubezpieczeniowy (m.in. funkcjonariusze tzw. służb mundurowych). Jeżeli jeden z rodziców będzie uprawniony do zasiłku macierzyńskiego, drugiemu z rodziców nie będzie przysługiwało świadczenie rodzicielskie (art. 17c ust. 9 pkt1 u.ś.r.). Wątpliwości nie budzi również wyłączenie, o którym mowa w art. 17c ust. 9 pkt 2-3 u.ś.r. związane z nie sprawowaniem lub zaprzestaniem sprawowania opieki nad dzieckiem. Podobnie wątpliwości interpretacyjnych nie nasuwa również negatywna przesłanka wymieniona w art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r., w której jest mowa o już ustalonym prawie do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub opieką nad tym samym dzieckiem.

Zdaniem składu tu orzekającego, w stanie faktycznym analizowanej sprawy nie mamy do czynienia z żadną z okoliczności wskazanych w cytowanym wyżej przepisie art. 17c ust. 9 pkt 1-5 u.ś.r., wyłączających uprawnienia do wnioskowanego świadczenia. W szczególności takiej przesłanki nie może stanowić pkt 4 ust. 9 art. 17c u.ś.r. Nie zaistniała bowiem w realiach niniejszej sprawie sytuacja wychowywania tego samego dziecka i opieki nad tym samym dzieckiem, tak jak wymaga tego powyższy przepis. Przedmiotowy wniosek inicjujący postępowanie administracyjne dotyczy ubiegania się o świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem drugiego dziecka - syna, natomiast uczestniczce przyznano wcześniej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad jej pierwszym dzieckiem – niepełnosprawnym synem. W przypadku syna, uczestniczka ma przyznane uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 17 u.ś.r., którego przepis ust. 5 enumeratywnie wymienia sytuacje, związane z osobą sprawującą opiekę i osobą wymagająca opieki, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Żadna z określonych w tym przepisie negatywnych przesłanek nie wskazuje na brak uprawnień w przypadku zbiegu ze świadczeniem rodzicielskim. Gdyby istotnie było to zamiarem ustawodawcy, to uczyniłby to, wprowadzając do ustawy odpowiednie unormowanie, tak jak uczynił to w przypadku dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, który przysługuje matce lub ojcu. Zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 5 - 6 u.ś.r. wspomniany dodatek nie przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego (pkt 5), ze świadczenia rodzicielskiego (pkt 5).

W opinii Sądu, nie ma również podstaw, aby z innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzić wniosek o ograniczeniu prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku ze zbiegiem uprawnień do innych świadczeń przysługujących na podstawie tej ustawy w przypadku różnych dzieci osoby uprawnionej. Takiej podstawy, wbrew stanowisku organów orzekających w sprawie, nie można upatrywać w przepisie art. 27 u.ś.r. regulującym zbieg praw do świadczeń rodzinnych, a w szczególności jego ust. 5 stanowiącym, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Zdaniem Sądu wskazany w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki.

Inaczej rzecz ujmując, wskazany wyżej przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi.

Nie sposób bowiem przyjąć, że z punktu widzenia normy zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie.

Omawiany przepis stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, które nie mogą być rozpatrywane bez badania przesłanek uprawnień w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, które są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnym podmiotem.

Godzi się podkreślić, że od jasnego i niebudzącego wątpliwości rezultatu wykładni językowej wolno odstąpić i oprzeć się na wykładni systemowej tylko wtedy, gdy przemawiają za tym ważne racje. Jedna z nich jest wówczas, gdy uzyskane znaczenie prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi lub gdy prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego. Taka sytuacja zaistniałaby przy zastosowaniu wykładni literalnej przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. do ustalonego i przyjętego stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie, w której nie mamy do czynienia z przypadkiem zbiegu obu świadczeń (pielęgnacyjnego i rodzicielskiego) z tytułu wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem.

Uczestniczce przysługują dwa odrębne uprawnienia w stosunku do każdego z dwojga dziecka z innego tytułu i na innej podstawie prawnej.

Przedstawiony wyżej pogląd jest podzieleniem i powtórzeniem poglądu przedstawionego wcześniej w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 158/16 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i orzeczenie ja poprzedzające na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a w zw. z art. 135 P.p.s.a jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Oczywistym jest, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien uwzględnić wskazaną przez Sąd wykładnię przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r.