Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1983/18 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2018 r., [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., znak [...], II. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżącego kasacyjnie.

Zaskarżonym wyrokiem z 19 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1983/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2018 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że podstawą wszczętego przez Prezydenta [...] postępowania było pismo WRD KSP informujące o zatrzymaniu skarżącemu A. J. prawa jazdy, w związku ze zdarzeniem drogowym z [...] marca 2018 r., polegającym na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.). Okoliczność ta zobowiązywała organ I instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres trzech miesięcy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.) jedyną i wyłączną okolicznością, która przesądza o obowiązku wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest właśnie wskazana informacja Policji. Organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie dokonuje samodzielnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia prędkości, ale z woli ustawodawcy opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ prowadzący postępowanie o zatrzymanie prawa jazdy, nie może przeprowadzać z urzędu ani na wniosek, dowodów na okoliczność potwierdzenia czy też weryfikacji treści zawartych w informacji, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej.

W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że decyzja Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r. o zatrzymaniu A. J. prawa jazdy na okres trzech miesięcy oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2018 r. odpowiadają prawu.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:

- na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) – dalej ppsa, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.) przez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy jest związany informacją od uprawnionego podmiotu co do spełnienia przesłanki przekroczenia dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h, gdy językowa oraz systemowa wykładania powyższych przepisów wskazuje, że organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji od uprawnionego podmiotu lecz nie wyłącznie na tej podstawie i tylko po ustaleniu spełnienia przesłanki przekroczenia dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h;

- na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 ppsa w związku z art. 7 kpa, art. 8 § 2 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa oraz art. 136 § 1 kpa polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi wnoszącego, a w konsekwencji nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2018 r., znak [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., znak [...] o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, co jest wynikiem błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że niezasadne były zarzuty skargi w zakresie, w którym zarzucono organowi I i II instancji niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w postaci ustalenia czy faktycznie doszło do przekroczenia dozwolonej prędkości przez skarżącego o więcej niż 50 km/h, gdy zarzuty te były zasadnymi, a ich uwzględnianie skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi;

2) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 ppsa w związku z art. 76 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 i § 2 kpa, polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi wnoszącego, a w konsekwencji nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2018 r., znak [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., znak [...] o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, co jest wynikiem błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że niezasadne były zarzuty skargi w zakresie, w którym zarzucono organowi I i II instancji bezpodstawne stwierdzenie, że żądanie przeprowadzenia dowodu dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami w postaci informacji Komendy Stołecznej Policji którym przysługuje domniemanie prawdziwości w świetle faktu sformalizowania druku takiej informacji oraz fizykalnej (fizykalnej, przyrodniczej, faktycznej, realnej) niemożliwości przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h przez skarżącego w warunkach niniejszej sprawy, gdy zarzuty te były zasadnymi, a ich uwzględnianie skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia; przy czym Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, który według ustawy nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy. Ponadto z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP wynika zasada, że z dniem opublikowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie urzędowym przepis prawa - uznany w tym orzeczeniu za niezgodny m.in. z Konstytucją RP - traci domniemanie konstytucyjności. Z tym dniem - co do zasady - przepis ten traci również moc obowiązującą, chyba że Trybunał określił inny termin w tym zakresie.

Oznacza to, że sądy są związane prawidłowo opublikowanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu prawa, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania.

Zgodnie natomiast z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Wskazanie przez ustrojodawcę w powołanym przepisie na wzruszanie m.in. prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP powoduje, że nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP.

W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną decyzji organów administracji obu instancji i w konsekwencji tego przedmiotem wykładni zawartej w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji, jest art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.). W wyroku z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednak, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541 ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 19 grudnia 2022 r. pod poz. 2659. Oznacza to, że powołany art. 7 ust. 1 pkt 2 nie może być już stosowany w kształcie normatywnym uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją RP co najmniej od 19 grudnia 2022 r., co w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji oraz decyzji organów administracji obu instancji, jako wydanych na podstawie przepisu prawa w kształcie normatywnym uznanym za niekonstytucyjny.

W związku z powyższym, na podstawie art. 188 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa, uchylił zaskarżone decyzje organów administracji obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy właściwy organ administracji uwzględni treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21.

Na podstawie art. 207 § 2 ppsa odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego kasacyjnie ze względu na to, że przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku jest okoliczność nie wynikająca ze skargi kasacyjnej.