Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Ł. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Ł. a Prezydentem Miasta P. T. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przekroczenia norm hałasu postanawia: oddalić wniosek.

Marszałek Województwa Ł. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta P. T. poprzez wskazanie Prezydenta Miasta P. T., jako organu właściwego do załatwienia sprawy X S.A., dotyczącej przekroczenia norm hałasu na odcinku K. [...] – P. T. linii kolejowej nr [...] relacji W. Z. - K. Bądź alternatywnie, w przypadku uwzględnienia argumentacji zawartej w stanowisku Prezydenta Miasta P. T., (z którą organ wnioskujący się nie zgadza), na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 K.p.a. organ wskazał, że marszałkiem województwa właściwym miejscowo do załatwienia sprawy spółki X S.A., dotyczącej przekroczenia norm hałasu na odcinku K. [...] – P. T. linii kolejowej nr 1 relacji W. Z. – K., byłby Marszałek Województwa Ś., ponieważ większa część terenu zakładu, który usiłuje zdefiniować Prezydent Miasta P. T. znajduje się na terenie województwa ś. Skoro bowiem, właściwość marszałka zależna jest od terenu zakładu, a więc nieruchomości, na której zlokalizowane są instalacje, to o właściwości miejscowej decydować będzie jej położenie, a jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości. W analizowanym przypadku największa część nieruchomości stanowiących linie kolejowe zarządzane przez X S.A. położona jest na terenie województwa ś. W związku z powyższym alternatywnie organ wniósł o wskazanie Marszałka Województwa Ś., jako organu właściwego do załatwienia sprawy.

Dalej Marszałek wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż będący źródłem niniejszego sporu o właściwość odcinek K. [...] – P. T. linii kolejowej nr 1 relacji W. Z. – K. nie wchodzi w skład infrastruktury transportu kolejowego transeuropejskiej sieci transportowej, a więc stanowi przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.). W związku z powyższym organem właściwym w niniejszej sprawie powinien być na podstawie art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556) – dalej: "ustawa Prawo ochrony środowiska" Prezydent Miasta P. T. (wykonujący funkcję starosty), na co wskazuje również bezpośrednio fakt, że po przeprowadzeniu kontroli, Ł. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazał swój protokół Prezydentowi Miasta P. T., jako organowi właściwemu, a nie Marszałkowi Województwa Ł.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta P. T. wskazał, że sposób działania i zarządzania spółki, w tym samodzielność pełnomocników spółki w jednostkach organizacyjnych zwanych zakładami linii kolejowych, zapewniających utrzymanie i obsługę infrastruktury, powiązanie technologiczne linii kolejowych, należących do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (I grupa), jak i mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (II grupa), funkcjonujących jako sieć kolejowa w ramach spójnej infrastruktury kolejowej ukierunkowanej na ten sam cel gospodarczy w powiązaniu z definicjami ustawowymi instalacji i zakładu (odpowiednio: art. 3 pkt 6 i pkt 48 ustawy Prawo ochrony środowiska) oraz linii i sieci kolejowej (odpowiednio: art. 4 pkt 2 i pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym) wskazują na właściwość marszałka województwa na podstawie art. 378 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z tym przepisem marszałek województwa jest bowiem właściwy w sprawach: przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Tok rozumowania prowadzący do powyższego wniosku w sprawie właściwości znajduje potwierdzenie w analizie przeprowadzonej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OW 212/18. Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta pełniący funkcję Starosty Miasta P. T. podtrzymał swoje stanowisko, iż organem właściwym w sprawie jest Marszałek Województwa Ł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – dalej: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).

O sporze (kompetencyjnym lub o właściwość) możemy mówić w sytuacji, gdy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy. Chodzi więc nie o każdą sprawę, którą uprawniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie o indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości. A zatem dla powstania sporu istotne jest istnienie toczącego się postępowania administracyjnego, na którego tle powstał dany spór lub żądanie wszczęcia takiego postępowania.

Z treści złożonego przez Marszałka Województwa Ł. wniosku wynika, że pismem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. przekazano do Urzędu Miasta P. T. pismo z dnia 24 czerwca 2022 r. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Ł. Delegatura w P. T. z informacją o uciążliwości hałasowej powodowanej przez ruch kolejowy odbywający się linią kolejową nr [...] W. Z. – K., odcinek K. [...] – P. T. Zarówno w piśmie przekazywanym, jak i w piśmie przekazującym wyraźnie wskazano, że celem przekazania jest "wykorzystanie zgodnie z kompetencjami".

Tymczasem zarówno Marszałek Województwa Ł., jak i Prezydent Miasta P. T. pismo organu ochrony środowiska potraktowali jako żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego. Podkreślić jednak należy, że organy administracji nie mogą same wyznaczyć ani treści żądania, ani jego granic. Nie powinny więc domniemywać stanu faktycznego sprawy, bowiem to precyzyjnie ustalony stan faktyczny zakreśla przedmiot postępowania. Ponadto w razie wątpliwości, organy dysponują odpowiednimi środkami prawnymi pozwalającymi jednoznacznie ustalić zakres żądania i stan faktyczny sprawy. Wyjaśnienie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim ustalenie jakie były intencje strony składającej wniosek, ma w sprawie zasadnicze znaczenie, bowiem wokół tych okoliczności koncentruje się obecnie spór. Nie bez znaczenia jest również ustalenie aktualnego stanu prawnego sprawy w zakresie sposobu wykorzystania wyników pomiarów wykazujących przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu kolejowego na odcinku K. [...] – P. T. linii kolejowej nr [...] relacji W. Z. – K., w kontekście znajdujących się w aktach sprawy dokumentów.

W niniejszej sprawie nie ustalono, więc jakiej sprawy dotyczy złożony przez Marszałka wniosek.

Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, aby można precyzyjnie określić jej przedmiot. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie jest bowiem rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego badanie w niniejszym postępowaniu (z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość), czy w ogóle w sprawie powinno być wszczęte postępowanie administracyjne z urzędu lub na wniosek. Te okoliczności ma ustalić właściwy organ. Podkreślić ponownie należy, że spór o właściwość musi mieć charakter konkretny, aktualny i dotyczyć określonej sprawy administracyjnej, a nie dotyczyć interpretacji przepisów prawa, czy też oceny wniosku o rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej bez uprzedniego dokonania przez organ ustaleń faktycznych. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.