Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. NSA Zdzisław Kostka /spr./ Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1692/12 w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od skarżącego R. Z. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 grudnia 2012 r., sygnatura akt II SA/Wa 1692/12, oddalił skargę R. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na posiadanie myśliwskiej broni palnej. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

[...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z [...] czerwca 2012 r. cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie myśliwskiej broni palnej powołując się na art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że w związku z uzyskaniem informacji uzasadniających podejrzenie, że skarżący może należeć do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji zobowiązał go do dostarczenia aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego stwierdzających, że może dysponować bronią. Skarżący przedłożył orzeczenia stwierdzające jego zdolność do dysponowania bronią palną, jednakże organ administracji złożył od nich odwołania w wyniku czego uzyskano orzeczenia lekarskie z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdzające, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. Dalej organ administracji stwierdził, w oparciu o to orzeczenie, że skarżący może być zaliczony do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, to jest do osób, które nie mogą posiadać pozwolenia na broń z uwagi na brak zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. Organ zaznaczył, że orzeczenie to jest ostateczne i wiąże go.

Skarżący w odwołaniu od tej decyzji podniósł, że wskazane w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z [...] stycznia 2012 r. schorzenia - niedosłuch z upośledzeniem wydajności socjalnej słuchu, deficyt pamięci operacyjnej oraz cechy osobowości nieprawidłowej, nie zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni, w związku z czym nie mogło ono stanowić podstawy decyzji o cofnięciu mu pozwolenia na broń. Ponadto skarżący kwestionował stwierdzenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], że orzeczenie lekarskie jest dla organu administracji wiążące. Zdaniem skarżącego dopuszczalne są dowody przeciwko takiemu orzeczeniu, gdyż jest to dokument urzędowy. W związku z tym twierdził, że powinno być wyjaśnione przy pomocy dowodu z dokumentów lub opinii biegłego na jakiej podstawie w orzeczeniu lekarskim z [...] stycznia 2012 r. stwierdzono u skarżącego deficyt pamięci operacyjnej oraz cechy osobowości nieprawidłowej. Skarżący zarzucił też, że bezzasadnie nie uwzględniono jego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego – lekarza z zakresu laryngologii i audiologii, w celu ustalenia czy stwierdzony u niego niedosłuch rzeczywiście uniemożliwia dysponowanie bronią palną oraz czy korzystanie z urządzeń usprawniających słuch może mieć wpływ na dysponowanie taką bronią.

Rozpoznając odwołanie skarżącego Komendant Główny Policji wydał zaskarżoną przed Sądem pierwszej instancji decyzję. Uzasadniając ją wskazał, że skarżący orzeczeniem lekarskim z [...] stycznia 2012 r. został zaliczony do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o broni i amunicji oraz że organ administracji nie jest uprawniony do weryfikowania zasadności orzeczeń lekarskich. Z tego powodu, jak wyjaśniono, odstąpiono od przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego laryngologa i audiologa.

W skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o broni i amunicji oraz w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni, a także naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.

Uzasadniając skargę skarżący powtórzył, że wskazane w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z [...] stycznia 2012 r. schorzenia nie zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni, w związku z czym nie mogło ono stanowić podstawy decyzji o cofnięciu mu pozwolenia na broń. Zakwestionował też stanowisko organu odwoławczego, że organy administracji nie są uprawnione do weryfikacji orzeczeń lekarskich. Zdaniem skarżącego organy administracji nie są zwolnione z obowiązku obiektywnej oceny tych orzeczeń i obowiązek ich oceny wynika z art. 7 i art. 8 k.p.a. Twierdził, tak jak w odwołaniu, że dopuszczalny jest dowód przeciwko orzeczeniu lekarskiemu, w tym dowód z opinii biegłego.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę zaakceptował stanowisko organów administracji, że nie są one uprawnione do oceny orzeczeń lekarskich wydanych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. Stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż wykluczone jest przeprowadzenie dowodu na okoliczności objęte treścią takiego orzeczenia lekarskiego. Z tego względu zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznał za niezasadne. Ponadto zwrócił uwagę, że powoływane przez skarżącego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni dotyczy dysfunkcji psychologicznych, a nie schorzeń fizycznych lub psychicznych.

W skardze kasacyjnej skarżący, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., które miało polegać na zaniechaniu oceny i weryfikacji orzeczenia lekarskiego z 19 stycznia 2012 r. oraz na nieprzeprowadzeniu żądanych przez skarżącego dowodów przeciwko temu orzeczeniu. Ponadto zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4, ust. 5, ust. 7 i ust. 9 ustawy o broni i amunicji w zw. z § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń i w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni poprzez błędne zastosowanie i wykładnię tych przepisów, polegające na przyjęciu, że schorzenia wymienione w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z [...] stycznia 2012 r. mieszczą się w zakresie art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. W końcu zarzucił naruszenie § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wyrażona w tym przepisie ostateczność orzeczenia uniemożliwia jego ocenę i weryfikację w toku postępowania administracyjnego.

W oparciu o tak przytoczone podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Zasadnicze zagadnienie zawarte w podstawach kasacyjnych dotyczy tego, czy w postępowaniu o cofnięcie pozwolenia na broń dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko orzeczeniu lekarskiemu wydanemu stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. nr 79, poz. 898 ze zm.).

Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2012 r., poz 576 ze zm.) osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń lub zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych: lekarza i psychologa, stwierdzające, że nie należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 powołanej ustawy i potwierdzające, że może ona dysponować bronią. W myśl art. 15 ust. 5 powołanej ustawy w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W końcu stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Z przepisów tych zatem wynika, że w razie przedstawienia przez osobę posiadającą pozwolenie na broń orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego, z których wynikać będzie, że należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji ma obowiązek wydać decyzję o cofnięciu jej pozwolenia na broń.

Wspomniane orzeczenia lekarskie i psychologiczne są wydawane w sposób i trybie określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o delegację, która zawiera upoważnienie do określenia m.in. zakresu badań lekarskich i psychologicznych, którym jest obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń, lekarzy i psychologów upoważnionych do przeprowadzania badań oraz wydawania orzeczeń, warunków i trybu odwoływania się od orzeczeń lekarskich i psychologicznych, uzyskiwania i utraty uprawnień przez lekarzy i psychologów do przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych, kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych, a także dodatkowych kwalifikacji lekarzy i psychologów przeprowadzających badania lekarskie i psychologiczne, jak również wzorów stosowanych dokumentów (art. 15 ust. 7 ustawy o broni i amunicji). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz § 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 tego rozporządzenia zarówno lekarzem upoważnionym do przeprowadzania badań i wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwskazań do dysponowania bronią, jak i psychologiem upoważnionym do przeprowadzania badań i wydawania orzeczeń psychologicznych stwierdzających istnienie lub brak przeciwskazań do dysponowania bronią są lekarze i psycholodzy, którzy m.in. muszą być wpisani do rejestru prowadzonego przez komendanta wojewódzkiego Policji. Zatem z woli normodawcy istotne w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym pozwolenia na broń palną (zarówno udzielenia takiego pozwolenia, jak i jego cofnięcia), okoliczności związane z kwalifikacjami psychicznymi, fizycznymi i psychologicznymi do posiadania pozwolenia na broń palną, są ustalane w oparciu o badania i orzeczenia przeprowadzane i wydawane przez określoną grupę osób, spełniającą szczególne warunki. Wyklucza to możliwość dopuszczenia innego dowodu na te okoliczności, w tym dowodu z opinii biegłego. Dopuszczenie innego dowodu na te okoliczności poradziłoby bowiem do tego, że osoba nie spełniająca tych szczególnych warunków, potwierdzałaby, że ktoś może lub nie może dysponować bronią.

Powołane przepisy uzasadniają zatem stwierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na broń palną istnieje szczególne ograniczenie dowodowe. Mianowicie to, czy ktoś nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji może być stwierdzone jedynie na podstawie orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego przez określone osoby i w określonym trybie. Należy się więc zgodzić z Sądem pierwszej instancji oraz organami administracji, że nie jest zatem dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko orzeczeniu lekarskiemu wydanemu w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. W tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego powołane w skardze kasacyjnej nie mają zastosowania. Zaznaczyć przy tym należy, że takie ograniczenie dowodowe, wydawałoby się sprzeczne z fundamentalnymi zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego, jest uzasadnione potrzebą ochrony takich wartości jak życie i zdrowie ludzi oraz bezpieczeństwo i porządek publiczny, w sposób oczywisty zagrożonych w razie dysponowania bronią przez osoby do tego, ze względu na stan zdrowia psychicznego lub fizycznego, nieodpowiednie. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny.

Powyższe stwierdzenie oznacza, że także zarzut naruszenia § 8 ust. 9 Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń nie jest zasadny.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4, ust. 5, ust. 7 i ust. 9 ustawy o broni i amunicji w zw. z § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń i w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni (Dz.U. nr 2, poz. 14). Ostatnio powołanego rozporządzenia nie można rozumieć w ten sposób, że tylko stany chorobowe i zaburzenia funkcjonowania psychologicznego w nim wymienione mogą uzasadniać odmowę udzielenia pozwolenia na broń lub cofnięcie takiego pozwolenia. Z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o broni i amunicji wynika, że pozwolenia na broń nie wydaje się, a w razie wydania cofa się takie pozwolenie (przy czym wówczas stosuje się powołany przepis w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), osobom z zaburzeniami psychicznymi, osobom o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej oraz osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Ponadto w powołanym już rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń określono zakres badań lekarskich i psychologicznych, którym jest obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń lub posiadająca pozwolenie na broń (§ 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 tego rozporządzenia). Zakres tych badań wskazuje, że przy ocenie zdolności do dysponowania bronią bierze się pod uwagę także stan narządu słuchu oraz cechy osobowości. Zaznaczyć przy tym należy, co już sygnalizowano, że powołane rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową, zawierającą m.in. upoważnienie do określenia zakresu badań lekarskich i psychologicznych, którym jest obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń lub posiadająca takie pozwolenie.

Z tych wszystkich względów NSA uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił ją.

Wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę, NSA - na mocy art. 204 pkt 2 p.p.s.a. – orzekł o zwrocie poniesionych przez organ administracji kosztów postępowania kasacyjnego.