Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. T. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia wspierającego postanawia: odrzucić skargę.

B. T. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia wspierającego.

W odpowiedzi organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że została ona złożona w sprawie, w której nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W tym zakresie wskazał na treść art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) informując, że w sprawie o świadczenie wspierające właściwy jest sąd powszechny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczna kontrola działalności administracji publicznej na skutek złożenia skargi, poprzedzona jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest bowiem dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Spełnienie wszystkich wymienionych warunków skargi prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy. Stwierdzenie natomiast braku któregoś z nich uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie natomiast do art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).

Ponadto, w myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organów administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, interpretacje podatkowe oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Natomiast, jeżeli skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, która nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej, skarga taka podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Zaznaczyć należy, iż ustalenie prawa do świadczenia wspierającego przebiega w dwóch etapach. Wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga bowiem uprzedniego wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zagadnienia związane z wydawaniem decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia uregulowane zostały w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913). Uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stanowi warunek wystąpienia przez osobę niepełnosprawną mającą potrzebę wsparcia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wspierającego uregulowanego w ustawie o świadczeniu wspierającym. Przy czym, jak stanowi art. 30 ust. 2 tej ustawy, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Przepisy art. 83 ust. 3 i 5-7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio.

Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny przesądza, że kontrola działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach dotyczących świadczenia wspierającego została powierzona sądom powszechnym, a nie sądom administracyjnym. W konsekwencji brak wydania przez organ w ustawowym terminie decyzji o przyznaniu świadczenia wspierającego i jego wypłacie nie podlega kontroli w trybie skargi na bezczynność, lecz otwiera drogę do wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, stosownie do art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosowanego odpowiednio.

Zgodnie zaś z powołanym wyżej art. 83 ust. 3 ustawy o systemie świadczeń społecznych odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Jak wynika z powyższego niewydanie decyzji w terminie traktowane jest na równi z decyzją odmowną, od której stronie przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zatem ustawodawca przewidział szczególny tryb ochrony prawnej przed sądem powszechnym, tym samym droga sądowoadministracyjna w tej kategorii spraw jest niedopuszczalna.

W konsekwencji, skoro niedopuszczalnym jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w przedmiocie świadczenia wspierającego, tym samym za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tym zakresie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2026 r., sygn. I SAB/Wa 135/26, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2026 r., sygn. II SAB/Gd 7/26, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Dodatkowo wskazać należy, że wniesienie przez skarżącą ponaglenia na podstawie przepisów k.p.a. nie może skutkować powstaniem właściwości sądu administracyjnego, skoro ustawa szczególna wyraźnie przewiduje odmienny reżim prawny i odsyła do postępowania przed sądem powszechnym.

W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia wspierającego, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.