Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2026 r. sprawy ze skargi I. P. (I. P.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę.

Pismem z dnia 13 października 2025 r. I. P. (dalej: strona, skarżący), działając przez pełnomocnika, powołując się m. in. na treść ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 – dalej k.p.a.), wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, zarzucając naruszenie art. 8, 12, 35 § 1, 36 § 1 k.p.a., poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wniesiono m. in. o: 

1) zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania decyzji w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,

2) wymierzenie organowi grzywny,

5) zasądzenie od Skarbu Państwa sumy pieniężnej na rzecz strony w wysokości połowy kwoty prawem przewidzianej,

6) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podano m. in., że strona złożyła dnia 10 stycznia 2025 r. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W dniu 6 maja 2025 r. złożono ponaglenie. Wojewoda dotychczas nie wydał stosownego aktu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu powołano się m. in. na treść ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm. – dalej: u.o.c.). Wskazano, że w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm. – dalej: u.p.o.u.), ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki od terminów załatwiania spraw, stanowiąc m. in., że w okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100c i art. 100d u.p.o.u.) uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiących skutek agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników. Tym samym bezzasadny jest sformułowany przez stronę skarżącą zarzut opieszałości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 roku, poz. 143 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest obecnie złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania ww. toku przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowny środek.

Art. 53 § 2b p.p.s.a. stwierdza znowuż, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przesłanka ta została spełniona.

Skarga nie jest zasadna.

Ogólna regulacja dotycząca sprawności postępowania znalazła się w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Pojęcie "przewlekłości postępowania" wprowadzone zostało do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.) i obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. Celem nowelizacji było usprawnienie postępowania administracyjnego poprzez stworzenie możliwości zaskarżenia nie tylko samej czynności organu administracji publicznej, ale również prowadzenia przez te organy postępowania w sposób przewlekły. Przewlekłość postępowania, określona w art. 37 § 1 k.p.a. oraz w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wynika to obecnie z treści art. 37 §1 k.p.a. Z kolei NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, zapadłym jeszcze przed nowelizacją k.p.a. wskazał, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia »bezczynności«, poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie »przewlekłego prowadzenia postępowania« należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (...), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (...). Pojęcie »przewlekłość postępowania« obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (...)." (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2014 r., sygn. VII SAB/Wa 62/14). Z kolei NSA w wyroku z 5 lutego 2015 r., sygn. II GSK 2038/13, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może być spowodowane różnymi okolicznościami. Zaistnieje zarówno w sytuacji, gdy będzie można organowi postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się w rozsądnym terminie, jak również, kiedy będzie można postawić zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania może być także uznana nieporadność organu, kiedy z naruszeniem przepisu art. 12 § 1 k.p.a. nie działa on w sprawie wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Co do zasady orzecznictwo to zachowuje aktualność również obecnie.

Zgodnie z ogólną regułą decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy (art. 223 w zw. z art. 210 ust. 1 u.o.c.). Co więcej, termin ten biegnie dopiero od dnia złożenia wniosku, który nie zawiera żadnych braków formalnych, a jeśli je zawiera – od dnia ich uzupełnienia, a nie od dnia złożenia pisma inicjującego postępowanie (art. 223 w zw. z art. 210 ust. 2 u.o.c.).

W świetle powyższego wskazać należy, że zarzucana w skardze bezczynność organu nie zaistniała.

Strona złożyła wniosek do Wojewody Śląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej dnia 10 stycznia 2025 r. Już w dniu 6 maja 2025 r. strona złożyła ponaglenie, choć nie minął jeszcze termin załatwienia sprawy, a skarga datowana jest na 13 października 2025 r.

W toku tego rodzaju postępowań konieczne jest uzyskanie informacji, czy wjazd wnioskodawcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na tym terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa Państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dlatego też Wojewoda musi współdziałać i innymi organami (które w szczególnie uzasadnionych przypadkach mają nawet 60 dni na udzielenie odpowiedzi) i pozyskać stosowne informacje (art. 207 ust. 1-7 w zw. z art. 223 u.o.c.). Procedura sprawdzania takiej osoby trwa zatem określony czas.

Także Wojewoda, zanim załatwi sprawę, powinien mieć odpowiedni czas celem zgromadzenia wymaganej dokumentacji i do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Przy tym w świetle art. 35 § 5 k.p.a. "Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...) oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu."

Organ zatem początkowo nie dysponował wymaganą dokumentacją, zobligowany był do jego zgromadzenia (także współdziałając z innymi organami), a jej uzyskanie wymagało czasu. Chodziło bowiem o rzetelne ustalenie czy pobyt cudzoziemca na terytorium Polski i UE stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 214 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.c.).

Skarżący podawał we wniosku, że przebywa na terytorium Polski od kilku lat. W aktach znajduje się także decyzja z 5 marca 2024 r. o udzieleniu mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 5 marca 2027 r. Przy tym także art. 42 u.p.o.u. z mocy prawa daje obywatelom Ukrainy szereg przywilejów pobytowych (w dacie wyrokowania do 4 marca 2026 r. – przedłużone do 4 marca 2027 r.), zależnych od ich sytuacji faktycznej. Termin ten nie minął, zatem skarżący jest objęty ww. udogodnieniem ustawowym.

Pobyt skarżącego w Polsce jest zatem póki co legalny, a zainicjowana procedura wymaga podjęcia wielu czynności, w tym z organami współdziałającymi, jak Policja, Straż Graniczna czy ABW. Bezpieczeństwo Państwa oraz wymagania Unii Europejskiej obligują do dokonania sprawdzenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Obywatele Ukrainy, w przeciwieństwie do innych obcokrajowców (obywateli państw trzecich spoza UE), mają zagwarantowanych w Polsce wiele praw ustawowo, niezależnie od wyniku postępowania przed organem administracji publicznej.

W związku z tym spełnienie tak wygórowanych oczekiwań, jak zostały wyartykułowane w skardze, zwłaszcza finansowych, nie ma żadnych podstaw faktycznych i moralnych. Przeznaczenie dodatkowych, niemałych środków pieniężnych na rzecz skarżącego, jakby tego oczekiwał, nie jest zasadne, przede wszystkim w kontekście tego, że obywatele polscy niejednokrotnie muszą oczekiwać na rozpoznanie ich spraw przed organami administracji publicznej oraz sądami (zwłaszcza powszechnymi i przed NSA) jeszcze dłużej. W dalszym ciągu świadczona jest także systemowa i indywidualna pomoc obywatelom Ukrainy, powodująca bardzo duże obciążenia budżetowe. Wspomagane jest także państwo pochodzenia skarżącego – Ukraina.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga w sposób oczywisty nie zasługuje na uwzględnienie, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Brak było podstaw do zawieszenia postępowania, bowiem rozpoznanie pytania prejudycjalnego tut. Sądu przez Trybunał Sprawiedliwości w powyższym kontekście nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.