Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 789/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 22 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 sierpnia 2016 r., III SA/Wa 789/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka) odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS) z 22 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do marca 2014 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przypomniał, że skarżąca w skardze na ww. decyzję DIS zawarła również wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała inicjatywy w zakresie uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonalności zaskarżonego przez siebie aktu administracyjnego. Nie uzasadniła bowiem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie przedstawiła dowodów na jego poparcie. Skarżąca ograniczyła się w tym zakresie w istocie do samego sformułowania wniosku. Natomiast bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie WSA w Warszawie skarżąca wniosła o jego uchylenie lub wydanie postanowienia reformatoryjnego uwzględniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie. W jej ocenie Sąd pierwszej instancji niezasadnie wymaga dostarczenia dowodów uprawdopodobniających nieodwracalność szkody spowodowanych potencjalną egzekucją, pomimo że dokumentacja firmy została zabezpieczona przez urząd kontroli skarbowej, a wszystkie dane i dokumenty znajdujące się w dyspozycji skarżącej zostały dołączone do akt – jako załącznik do pism procesowych w przedmiocie prawa pomocy. Dodatkowo w ocenie spółki Sąd pierwszej instancji zaniechał dokonania wykładni semantycznej art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. przyjęcia, że kwota orzeczonego zobowiązania podatkowego zwłaszcza w korelacji z sytuacją majątkową mocodawcy przedstawioną w postępowaniu o prawo pomocy – jest tak znaczna, że jej potencjalna egzekucja musi doprowadzić do ujemnych skutków zdefiniowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W świetle regulacji art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd - co do zasady - może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku.

Wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi ponadto do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a - poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych - przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z dnia 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA).

Należy zatem uznać, że skarżąca w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinna przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinna wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niej okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA).

W świetle powyższych uwag należało uznać (na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu), że w rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zarówno w uzasadnieniu skargi jak i w zażaleniu na zaskarżone postanowienie WSA spółka nie przedstawiła jakiejkolwiek argumentacji poza ogólnym wskazaniem na jej trudną sytuację finansową oraz wysokość kwoty ewentualnej egzekucji z jej majątku. Co więcej, skarżąca nie poparła tych ogólnych twierdzeń żadnymi dowodami, odwołując się do dokumentacji złożonej w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

W tym miejscu należy przypomnieć, że przyznanie ochrony tymczasowej z art. 61 §3 p.p.s.a. jest fakultatywne i w znacznej mierze uzależnione od właściwego uzasadnienia swojego stanowiska przez wnioskodawcę. Jednocześnie należy przypomnieć, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami zastosowania ochrony tymczasowej z art. 61 §3 p.p.s.a., ze względu na różny cel i charakter tych dwóch instytucji.

W konsekwencji za trafne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji ogólnikowego sformułowania wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz braku wskazania przez skarżącą okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W świetle powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.