Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Cisek - sprawozdawca Sędziowie: Sędzia NSA Julia Szczygielska Asesor WSA Olga Białek Protokolant Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. i R. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę pierwszego etapu inwestycji polegającej na nadbudowie, o poddasze użytkowe pod stromym dachem oraz rozbudowę w głąb ogrodu (zadaszony taras ziemny w poziomie przyziemia) jednorodzinnego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...], AM-10, obręb Z., przy ul. B. [...] we W.); I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie I nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

UZASADNIENIE

W dniu [...] r. inwestorzy - K. i Z. M., złożyli w Wydziale Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego W. wniosek o udzielenie pozwolenia na nadbudowę poddasza użytkowego pod stromym dachem w jednorodzinnym budynku mieszkalnym oraz rozbudowę domu w głąb ogrodu z tarasem na dachu, położonego na działce nr [...], AM-10, obręb Z., przy ul. B. [...] we W .

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla pierwszego etapu inwestycji polegającej na nadbudowie, o poddasze użytkowe pod stromym dachem oraz rozbudowę w głąb ogrodu (zadaszony taras ziemny w poziomie przyziemia), jednorodzinnego budynku mieszkalnego położonego na wskazanej wyżej działce.

W wyniku złożonego odwołania, powyższa decyzja Prezydenta W. została, decyzją Wojewody D. z dnia [...] r., Nr [...], uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy zobowiązał organ administracji architektoniczno - budowlanej pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wniosku Państwa K. i Z. M., wobec czego pismem z dnia [...] r. wezwano inwestora do przedłożenia 2 egzemplarzy projektu budowlanego, a następnie postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], nałożono na inwestora obowiązek uzupełnienia nieprawidłowości w nim występujących.

W trakcie postępowania, Państwo H. i R. W., złożyli wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego, który został negatywnie rozpoznany - w drodze postanowienia organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia [...] r..

Po ponownym przeanalizowaniu uzupełnionej dokumentacji Prezydent W., decyzją Nr [...] z dnia [...] r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę pierwszego etapu inwestycji polegającej

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

na nadbudowie, o poddasze użytkowe pod stromym dachem oraz rozbudowę w głąb ogrodu ( zadaszony taras ziemny w poziomie przyziemia), jednorodzinnego budynku mieszkalnego położonego na przedmiotowej działce.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli Państwo H. i R. W., podnosząc:

- nieaktualność mapy do celów projektowych,

- brak analizy złożonych do akt sprawy dwóch opracowań na temat linijki słońca, a tym samym naruszenie przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.) w tym przedmiocie,

- wydanie zaskarżonej decyzji bez zajęcia stanowiska organu nadzoru budowlanego w przedmiocie lokalizacji bezodpływowego zbiornika na nieczystości płynne.

Organ odwoławczy, wypełniając obowiązek rozpatrzenia sprawy od początku, na podstawie posiadanej dokumentacji oraz obowiązujących przepisów prawa, wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:

1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska;

2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi;

3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt Ib, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.

W rozpatrywanej sprawie inwestor dołączył do wniosku o pozwolenie na budowę, decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] r., ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmującej nadbudowę poddasza użytkowego pod stromym dachem w jednorodzinnym budynku mieszkalnym oraz rozbudowę domu w głąb ogrodu o jednokondygnacyjną część mieszkalną z tarasem na dachu, przewidzianej do realizacji przy ul. B. [...] we W . Zgodnie z warunkami tej decyzji inwestor zobowiązany był uzyskać:

- zezwolenie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac archeologicznych - w aktach sprawy jest decyzja D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] r., Nr [...],

- opinię Miejskiego Konserwatora Zabytków - w aktach sprawy jest postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] r., Nr [...].

Ponadto decyzja ta, poza ustaleniem linii zabudowy, nie wyznaczała odległości inwestycji od granic sąsiednich nieruchomości gruntowych, dlatego też zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Analizując przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany pod kątem jego zgodności z wyżej wymienionymi przepisami, organ odwoławczy nie znalazł uchybień w tym zakresie. Normy zawarte w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych zostały spełnione, albowiem projektowana nadbudowa została usytuowana w odległości:

- 3,20 m - od granicy z działką nr [...],

- 3,29 m - od granicy z działką nr [...],

ścianą bez otworów okiennych, a ściana z otworem okiennym wychodzącym na projektowany taras została zaprojektowana w odległości ponad 4 m od granicy z działką nr [...].

Pozostała do wyjaśnienia w tym miejscu zgodność inwestycji z przepisem § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego naruszenie zarzuca strona skarżąca. W § 13 ust. 1 odległość budynku mającego pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi od

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, z zastrzeżeniem przepisów § 12, § 57 i § 60 omawianego rozporządzenia. Jak wspomniano powyżej przepisy § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zostały spełnione, pozostał więc do analizy zapis § 57 i § 60 zawarty w tym samym akcie prawnym. Zgodnie z przepisem § 57:

1. Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy;

2. W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względu na przeznaczenie - co najmniej 1:12.

Przepis ten odnosi się do pomieszczeń projektowanych i został, zdaniem organu odwoławczego, spełniony.

Natomiast przepis § 60 omawianego rozporządzenia będzie miał zastosowanie zarówno do planowanej inwestycji jak również do obiektów, które znajdą się w obszarze jego oddziaływania. Przepis ten stanowi, iż:

1. Pomieszczenia ( ...) powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy ( 21 marca i 21 września) ( ...), natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach od 7.00 do 17.00;

2. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania

określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, (...).

Spełnienie powyżej wymienionych wymagań potwierdza sporządzona przez uprawnioną osobę analiza nasłonecznienia, w odniesieniu do pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, znajdujących się w budynku położonym na działce nr [...], przy ul. B. [...] we W . Strona skarżąca przedłożyła w trakcie postępowania sporządzoną na jej wniosek analizę czasu nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi usytuowanych w budynku przy ul. B. [...] we W., z której również wynika, że warunek powyższy został spełniony. Z analizy tej czytamy bowiem, że " W godzinach 9.00- 10.00 słońce

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

oświetla zaledwie ramy okienne przenikając do wnętrza pomieszczenia w minimalnym stopniu. Wnętrze pokoju oświetlone jest światłem słonecznym w godzinach 14.00 - 16.15, a w godzinach późniejszych powtarza się jak wyżej.". Wobec powyższego należy stwierdzić, iż czas nasłonecznienia omawianych pomieszczeń będzie przekraczał wymagane 3 godziny, przepis nie definiuje bowiem pojęcia " minimalny stopień nasłonecznienia".

Biorąc powyższe pod uwagę należało, zdaniem organu odwoławczego, zarzut skarżących, dotyczący naruszenia § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony skarżącej organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 34 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane projekt budowlany powinien zawierać projekt zagospodarowania działki lub terenu, sporządzony na aktualnej mapie ( ...). W aktach sprawy znajdują się dwie mapy do celów projektowych, obie opatrzone datą [...] r. - obie, oprócz zasadniczej kubatury budynku mieszkalnego, z naniesionym budynkiem gospodarczy oraz zielenią ( m. in. szpaler świerków o wysokości o ok. 2 m). Ponadto w aktach sprawy, w tym w pismach strony skarżącej, brak jest przeciwdowodu świadczącego o nieaktualności tych map.

Natomiast, w kwestii zarzutu skarżących dotyczącego wydania zaskarżonej decyzji bez zajęcia stanowiska organu nadzoru budowlanego w przedmiocie lokalizacji bezodpływowego zbiornika na nieczystości płynne, wskazano, że w dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., decyzją Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie zbiornika bezodpływowego na nieczystości, na posesji położonej przy ul. B. [...] we W . W wyniku wniesionego odwołania, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchylił wymienioną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji, stwierdzono, iż mimo, że przedmiotowy bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe wybudowany został na postawie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. - F. z dnia [...] r., nr [...], którą zatwierdzono plan

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

zagospodarowania działki budowlanej pod budowę domku jednorodzinnego wolno stojącego i wydano, Państwu Z. i K. M., pozwolenie na budowę obejmujące domek jednorodzinny wolno stojący, na terenie przedmiotowej nieruchomości gruntowej, to organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zbadać zgodność realizacji inwestycji z przepisami prawa. Wobec powyższego należy zauważyć, iż postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie stanowi zagadnienia wstępnego, zgodnie z przepisem art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, upoważniającego organ administracji architektoniczne - budowlanej do zawieszenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę omawianej inwestycji, a ponadto realizacja tej inwestycji nie wpłynie na wzrost zużycia wody i ilości odprowadzanych ścieków do spornego bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe.

W świetle powyższych ustaleń Prezydent W., w myśl art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, jeżeli inwestor spełni wymagania określone w przepisach prawa, nie mógł odmówić wydania zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu H. i R. W. podtrzymali swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu do Wojewody D. z dnia [...] r. Wskazali, że projekt budowy inwestora nie został doprowadzony do zgodności z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja nr [...] z dnia [...] r.). Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmowały: nadbudowę poddasza użytkowego pod stromym dachem w jednokondygnacyjnym budynku mieszkalnym (wys. max 2,5 kondygnacji). Natomiast inwestor zaprojektował nadbudowę poddasza mieszkalnego, z przeznaczeniem na pobyt ludzi, z tarasem na dachu, którego żadna decyzja nie definiuje (wys. 3 kondygnacje). Otrzymał również pozwolenie na rozbudowę domu w głąb ogrodu o jednokondygnacyjną część mieszkalną z tarasem na dachu. Zmieniono to jednak na rozbudowę w głąb ogrodu zadaszonego tarasu ziemnego w poziomie przyziemia I etapu.

W związku z taką sytuacją nie wspomina się o wysokości nadbudowy, przyjmując "iż w rozumieniu określeń planistycznych pół kondygnacji oznacza całą kondygnację", nikt nie podważa zapisu, że przepis nie definiuje pojęcia (w rozumieniu planistycznym) pół kondygnacji jako kondygnację. Nadbudowa o całą

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

kondygnację i rozbudowa w głąb ogrodu zadaszonego tarasu ziemnego, którego w poprzedniej linii słońca nie uwzględniono spowoduje ograniczenie światła słonecznego od strony południowej w pokoju mieszkalnym który jest miejscem całodziennego pobytu w jeszcze większym stopniu. Dlatego skarżący wystąpili do projektanta o wyznaczenie dokładniejszej linii słońca, gdyż Wojewoda D. stwierdził, iż przepis nie definiuje pojęcia "minimalny", nie biorąc pod uwagę zapisu projektanta który wyraźnie definiuje, iż warunek normatywny nie jest zachowany przez inwestora budowy zgodnie z § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Wojewoda D. stwierdził brak dowodów świadczących o nieaktualności mapy, dlatego skarżący zwrócili się do Zarządu Geodezyjnego Kartografii i Katastru Miejskiego we W. o rozwianie wątpliwości co do stanu faktycznego zagospodarowania przedmiotowej działki, które miało być wykonane zgodnie z postanowieniem nr [...] Prezydenta W. Urzędu Miejskiego z dnia [...] r.

Pismo z dnia [...] r. Z.G.K i K.M. we W. potwierdza, zdaniem skarżących, że elementy zagospodarowania terenu - budynek gospodarczy trwale związany z gruntem odsunięty od granic na odległość ok. 3 m (stan faktyczny zupełnie inny) oraz szpaler 46 świerków (licząc tylko od naszej strony w jednym rzędzie) o wysokości od 2 do 3 m (które na dzień dzisiejszy miały by wysokość ok. 6 m gdyby ich nie obcięto) oznaczonych jako krzewy liściaste w formie żywopłotu, zostały komputerowo spreparowane na mapie do celów projektowych, przez projektanta i właściciela posesji, pomimo tego, że inwestor i projektant nie posiadają uprawnień geodezyjnych. Jak wynika z pisma Z.G.K. i K.M. we W. z dnia [...] oraz z pisma firmy "A" z dnia [...] r., inwestor tylko aktualizował mapę do celów projektowych [...] r. w związku z czym skarżący przypuszczają, że nigdy nie miał zamiaru dostosować się do postanowienia nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] r., skoro nie dokonał tych naniesień. Natomiast istniejące (jak widać na zdjęciach) elementy zagospodarowania terenu winny być naniesione i zgłoszone do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Skarżący kwestionują pogląd Wojewody D., jakoby postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie stanowi zagadnienia wstępnego

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

a ponadto realizacja inwestycji nie wpłynie na wzrost zużycia wody i ilości odprowadzanych ścieków do bezodpływowego nieszczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe. W powyższej kwestii nie zauważa się, że jest to mało przekonujący argument i nie opiera się na podstawie prawnej, gdyż w trakcie realizacji inwestycji zarówno zużycie wody jak i ścieków będzie znacznie większe, choćby z powodu częstszego mycia, prania odzieży roboczej jak również korzystania (pracowników zatrudnionych przy budowie) z urządzeń sanitarnych. Nie zważa się również na to, że inwestor w trakcie tej rozbudowy ma korzystać z sieci infrastruktury technicznej (przyłącze wodociągowe, odcinek kanalizacji umożliwiający odpływ ścieków bytowo - gospodarczych z budynku mieszkalnego do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę) w ramach istniejących przyłączy na użytkowanie których, do dziś nie uzyskał pozwolenia Wydziału Architektury i Budownictwa.

Zdaniem skarżących, na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych, można wnioskować, że inwestor zmierza w istocie do obejścia obowiązujących przepisów prawa, w celu uzyskania zamierzony celu, o czym świadczy:

- Linia słońca przedstawiona przez projektanta ze strony inwestora, już od godziny 7.17 gdzie słońce jest jeszcze na stronie wschodniej, miała nas zapewniać oświetleniem słonecznym od strony południowej, w pokoju mieszkalnym który jest miejscem naszego całodziennego pobytu.

- Stwierdza się, że rozbudowa inwestora nie musi mieć pozwolenia na wymienioną infrastrukturę, gdyż są to pomieszczenia użytkowe a nie mieszkalne. Dodać należy, że na mapie do celów projektowych w legendzie wyraźnie stanowi cyt " projektowana nadbudowa części mieszkalnej, poddasze użytkowe "

- Pozwala się również na taras w projektowanej nadbudowie domu mieszkalnego o którym w decyzji o warunkach zabudowy, ani w pozwoleniu na budowę wydaną przez Prezydenta miasta W. nie ma mowy

- Nie uwzględnia się mapy, którą skarżący przedstawili jako dowód w sprawie pomimo, iż mapa do celów projektowych nie odzwierciedla stanu faktycznego.

Przedstawiona przez skarżących mapa do celów opiniodawczych, i mapa do celów projektowych, niczym się w tym przypadku nie różnią, dlatego inwestor na pierwszej mapie do celów projektowych dorysował długopisem kilka drzew iglastych i

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

budynek gospodarczy, natomiast na drugiej mapie spreparowano to komputerowo przedstawiając jako naniesienia geodezyjne których jak wynika z pism geodezyjnych nigdy nie naniesiono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż nie może się ona ostać w obrocie prawnym, przede wszystkim z powodu jej niezgodności z przepisami prawa procesowego.

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

Zgodnie z treścią art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i 30. Przepis art. 29 zawiera enumeratywne wyliczenie przypadków, w których nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Z kolei przepis art. 30 Prawa budowlanego wylicza sytuacje, kiedy dla wykonania określonych robót budowlanych wymagane jest zgłoszenie właściwemu organowi.

Zgodnie z kolei z przepisem art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:

1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska;

2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi;

3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. l pkt Ib, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie inwestor dołączył do wniosku o pozwolenie na budowę, decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] r., ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmującej nadbudowę poddasza użytkowego pod stromym dachem w jednorodzinnym budynku mieszkalnym oraz rozbudowę domu w głąb ogrodu o jednokondygnacyjną część mieszkalną z tarasem

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

na dachu, przewidzianej do realizacji przy ul. B. [...] we W . Zgodnie z warunkami tej decyzji inwestor zobowiązany był uzyskać stosowne zezwolenia:

D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz opinię Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Ponadto decyzja ta, poza ustaleniem linii zabudowy, nie wyznaczała odległości inwestycji od granic sąsiednich nieruchomości gruntowych, dlatego też zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Analizując przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany pod kątem jego zgodności z wyżej wymienionymi przepisami, organ odwoławczy nie znalazł uchybień w tym zakresie. Normy zawarte w § 12 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.) zostały spełnione, albowiem projektowana nadbudowa została usytuowana w odległości:

- 3,20 m - od granicy z działką nr [...],

- 3,29 m - od granicy z działką nr [...],

ścianą bez otworów okiennych, a ściana z otworem okiennym wychodzącym na projektowany taras została zaprojektowana w odległości ponad 4 m od granicy z działką nr [...].

Pozostała do wyjaśnienia w tym miejscu zgodność inwestycji z przepisem § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego naruszenie zarzuca strona skarżąca. W § 13 ust. 1 odległość budynku mającego pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, z zastrzeżeniem przepisów § 12, § 57 i § 60 omawianego rozporządzenia. Jak wspomniano powyżej przepisy § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zostały spełnione, pozostał więc do analizy zapis § 57 i § 60 zawarty w tym samym akcie prawnym. Zgodnie z przepisem § 57:

1. Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy;

2. W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względu na przeznaczenie - co najmniej 1:12.

Przepis ten odnosi się do pomieszczeń projektowanych i został, zdaniem organu odwoławczego, spełniony.

Natomiast przepis § 60 omawianego rozporządzenia będzie miał zastosowanie zarówno do planowanej inwestycji jak również do obiektów, które znajdą się w obszarze jego oddziaływania. Przepis ten stanowi, iż:

1. Pomieszczenia ( ...) powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy ( 21 marca i 21 września) ( ...), natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach od 7.00 do 17.00

2. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania

określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, (...).

Spełnienie powyżej wymienionych wymagań potwierdzała, zdaniem Wojewody D., sporządzona przez uprawnioną osobę analiza nasłonecznienia, w odniesieniu do pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi znajdujących się w budynku położonym na działce nr [...], przy ul. B. [...] we W . Strona skarżąca przedłożyła w trakcie postępowania sporządzoną na jej wniosek analizę czasu nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi usytuowanych w budynku przy ul. B. [...] we W., z której, zdaniem organu rozstrzygającego wynika, że warunek powyższy został spełniony. Z analizy tej czytamy bowiem, że " W godzinach 9.00- 10.00 słońce oświetla zaledwie ramy okienne przenikając do wnętrza pomieszczenia w minimalnym stopniu. Wnętrze pokoju oświetlone jest światłem słonecznym w godzinach 14.00 - 16.15, a w godzinach późniejszych powtarza się jak wyżej.". W świetle przyjętych ustaleń organ odwoławczy stwierdził , iż czas nasłonecznienia omawianych pomieszczeń będzie przekraczał wymagane 3 godziny, przepis nie definiuje bowiem pojęcia " minimalny stopień nasłonecznienia".

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

Biorąc powyższe pod uwagę należało, zdaniem organu odwoławczego, zarzut skarżących, dotyczący naruszenia § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uznać za nieuzasadniony.

Powyższa konstatacja organu odwoławczego nie znajduje wszakże potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a zwłaszcza w analizie "wyliczenia czasu nasłonecznienia pomieszczenia całodziennego użytkowania Państwa H. i R. W. według obowiązujących wykresów" sporządzonej przez R. F . W opinii rej znalazło się stwierdzenie, że "w godzinach 9-10 słońce oświetla zaledwie ramy okienne przenikając do wnętrza pomieszczenia w minimalnym stopniu. Wnętrze pokoju oświetlone jest światłem słonecznym w godzinach 14-1615, a w godzinach późniejszych powtarza się jak wyżej. Samego oświetlenia ściany przez słońce nie można uznać za wystarczające, gdy chodzi o nasłonecznienie pomieszczenia a nie jego ściany zewnętrznej. W związku z powyższym stwierdzam, iż warunek normatywny nie jest zachowany przez inwestora budowy zgodnie z § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r."

Jak wynika z przytoczonej opinii warunek normatywny, dotyczący zachowania warunków nasłonecznienia nie został zachowany. Natomiast zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy przyjęły, iż warunki nasłonecznienia określone przytaczanym przepisem zostały spełnione. Mamy tu więc do czynienia z oczywistą sprzecznością pomiędzy treścią zgromadzonego materiału dowodowego a wnioskami, które organy rozstrzygające z tego materiału wywiodły. Owa sprzeczność wynikała z faktu, iż organy rozstrzygające dokonały selektywnego przytoczenia zapisów, zamieszczonych w przywoływanej analizie, pomijając rozważania, które przeczyłyby przyjętym przez organy założeniom.

W tym kontekście zasadny jest zarzut, iż postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało przez organy obu instancji z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a mianowicie art. 7 i art. 77 KPA, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 KPA zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organ

Sygnatura akt II SA/Wr 150/05

prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany do wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Z kolei zasada, zawarta w art. 77 § 1 KPA, zobowiązuje organ administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Tym bardziej za dowolne należy uznać przyjęte przez organy ustalenia, które pozostają w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 KPA), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 KPA), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Powyższe przepisy zostały naruszone w niniejszej sprawie przez organ obu instancji, co czyni to zasadnym zarzut, iż organy nadzoru budowlanego nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje art. 77 § 1 KPA.

W konkluzji Sąd uznał, iż kwestionowana decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym z powodu naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego. Dlatego też stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. Podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II wyroku stanowi przepis art. 152 powoływanej wyżej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej wyżej ustawy.