Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 15 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 404/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27 grudnia 2021 r. w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 15 lipca 2022 r., nr 2801-IOD.4102.10.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 404/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez M. N. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 15 lipca 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 27 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r.

Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyjął, że skarżąca nie wykazała we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołała się na okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. na wysokość zaległości podatkowych, ryzyko wszczęcia postępowania egzekucyjnego, brak wystarczających środków pieniężnych, jednak poza tym nie przedstawiła stosownej dokumentacji, która uprawdopodobniłyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie jego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 61 § 3 P.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowania polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji,

- art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 166 i art. 61 § 3 P.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej i decyzji organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżąca we wniosku wprawdzie przytoczyła ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które – jej zdaniem – potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie (wysokość zaległości podatkowych, ryzyko wszczęcia postępowania egzekucyjnego, brak wystarczających środków pieniężnych), jednakże nie przedstawiła żadnej dokumentacji na podstawie której Sąd byłby w stanie ocenić jej sytuację finansową i majątkową oraz orzec o możliwości przyznania ochrony tymczasowej.

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżąca w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinna wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącej powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia NSA z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13).

Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12). Ponadto powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienie NSA z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10).

W świetle powyższego nie naruszała przepisów wskazanych w zażaleniu, w tym art. 61 § 3 P.p.s.a., przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżąca w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku z urzędu ustalać, czy egzekucja kwoty wynikającej z decyzji spowoduje utratę płynności finansowej, czy doprowadzi do wszczęcie egzekucji lub niewypłacalności skarżącej. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagała się skarżąca, powinna była uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jej sytuację finansową i materialną, czego skarżąca nie uczyniła.

Wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również trudna sytuacja materialna skarżącej. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Także sama dolegliwość czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie.

Nie wypełniają przesłanek z art 61 § 3 P.p.s.a. także okoliczności wskazane przez stronę, takie jak epidemia koronawirusa, czy wysoka inflacja spowodowana m.in. wojną na Ukrainie. Pozostałe zaś okoliczności wymienione w zażaleniu, tj.: zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karno-skarbowego, czy też zarzut nieprawidłowego naliczenia odsetek przez organ, pozostają przedmiotem badania przez Sąd w ramach rozpoznawania skargi, lecz nie mają żadnego związku z instytucją wstrzymania wykonania aktów administracyjnych.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 166 i art. 61 § 3 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawierało bowiem wszelkie elementy przewidziane przez art. 141 § 4 powołanej wyżej ustawy. To zaś, że skarżąca nie zgadzała się z przyjętą przez Sąd pierwszej instancji ocenę złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dawało podstaw do przyjęcia, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia naruszało powołane w zażaleniu przepisy.

Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 203 i 204 P.p.s.a. które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.