Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę

Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...]Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister", "Organ odwoławczy"), który działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu zażalenia B. G.- (dalej: "Skarżąca", "Strona") z dnia [...] lutego 2025 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na odmowę wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a k.p.a., w sprawie zwolnienia M. S. z funkcji biegłego sądowego i skreślenia go z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w P. (dalej: "zaskarżone postanowienie").

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] stycznia 2025 r. do Sądu Okręgowego w P. wpłynęło pismo Skarżącej z dnia [...] stycznia 2025 r. zatytułowane "Wniosek o zwolnienie z funkcji biegłego sądowego pana prof. dr hab. n. med. M. S. (dalej również: "biegły sądowy") i skreślenie go z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w P.". W treści wniosku Strona powołując się na § 6 ust. 1 i § 2 w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, złożyła skargę na działalność biegłego sądowego oraz niezwłoczne zwolnienie z funkcji biegłego oraz skreślenie z listy biegłych wraz z usunięciem jego karty z wykazu. W uzasadnieniu ww. wniosku Skarżąca wskazała, że M. S. nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, ponieważ w piśmie procesowym skierowanym do Sądu Okręgowego w W., w sprawie o sygn. akt XXV [...]/21, celowo i świadomie poświadczył nieprawdę, zaprzeczając swojemu współautorstwu książki pt. "Postępy w ginekologii i położnictwie". W ocenie Skarżącej, M. S. nie powinien zostać powołany jako biegły, ponieważ będąc osobą mającą znaczny wpływ na ukształtowanie systemu opieki zdrowotnej w zakresie swojej specjalizacji, wydając opinie dotyczące funkcjonowania tego systemu, pośrednio ocenia swoje własne działania.

Pismem z dnia [...] lutego 2025 r. Prezes Sądu Okręgowego w P. (dalej: Organ I instancji) poinformował Skarżącą, że nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania o zwolnienie M. S. z funkcji biegłego sądowego, ponieważ kwestia podniesiona w skardze nie uzasadnia stwierdzenia, że biegły nienależycie wykonuje swoje obowiązki bądź utracił warunki do pełnienia tej funkcji. Organ I instancji wskazał, że nie jest kompetentny do "weryfikacji publikacji merytorycznych biegłych i ich wkładu w publikacje", oraz że uznaje skargę za bezzasadną.

Skarżąca od pisma z dnia [...] lutego 2025 r. wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia Organowi I instancji, ponieważ powyższa odmowa w ocenie Skarżącej została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca ponownie wskazała, że biegły sądowy poświadczył nieprawdę co do swojego współautorstwa książki "Postępy w ginekologii i położnictwie". W ocenie Skarżącej, nie zaszła żadna okoliczność stanowiąca w świetle treści art. 61a § 1 k.p.a. przeszkodę we wszczęciu postępowania administracyjnego. Zdaniem Skarżącej Organ I instancji winien więc wszcząć to postępowanie i ewentualnie umorzyć je w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

Zaskarżonym postanowieniem Minister stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten z mocy art. 144 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń.

Minister podniósł, że niedopuszczalność zażalenia wynikać może zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przedmiotowa niedopuszczalność zażalenia ma miejsce np. w przypadku zaskarżenia aktu niebędącego postanowieniem. Jak bowiem wynika z treści art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie służy na postanowienia wydane w toku postępowania. Organ odwoławczy, do którego skierowano zażalenie, obowiązany jest zatem zweryfikować, czy przedmiotem zażalenia jest akt będący postanowieniem w rozumieniu art. 123 § 2 k.p.a. Zdaniem Organu odwoławczego weryfikacja ta prowadzi do wniosku, że nie istnieje substrat zaskarżenia w postaci postanowienia. Minister wskazał, że pismo Skarżącej z dnia [...] stycznia 2025 r. zostało przez Organ I instancji słusznie zakwalifikowane jako skarga na biegłego sądowego. Dotyczyło bowiem działań podejmowanych przez tego biegłego w toku postępowania sądowego, w którym został powołany do wydania opinii (a ściślej - treści złożonego przez niego pisma procesowego). W dalszej kolejności Minister wskazał, że zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W ocenie Organu odwoławczego postępowanie skargowe jest uproszczonym postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł określonych w dziale VIII k.p.a., a jego zakończenie następuje nie przez wydanie postanowienia czy decyzji administracyjnej, ale przez zawiadomienie skarżącego o sposobie załatwienia skargi na podstawie art. 237 § 3 k.p.a. Zdaniem Ministra żądanie Skarżącej zwolnienia biegłego sądowego, jako niepochodzące od strony postępowania (którą jest wyłącznie biegły sądowy), należy potraktować w kategoriach sygnału wymagającego podjęcia przez właściwy organ działań zmierzających do ustalenia, czy wystąpiły przesłanki uzasadniające wszczęcie z urzędu tego postępowania. W opinii Organu odwoławczego nie jest wówczas dopuszczalne wszczęcie postępowania "na żądanie strony", zaś o braku podstaw do prowadzenia wskazanego postępowania z urzędu organ informuje podmiot sygnalizujący w piśmie o charakterze informacyjnym.

Z powyższych względów, w opinii Ministra, kwestionowane pismo Organu I instancji z dnia [...] lutego 2025 r. należy uznać za zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie zaś za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W konsekwencji, od pisma tego nie przysługuje zażalenie.

Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. należało stwierdzić niedopuszczalność zażalenia.

Pismem z dnia [...] maja 2025 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zaskarżone postanowienie. Skarżąca w petitum skargi wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że ocenę pracy biegłego sądowego może zainicjować w zasadzie każdy, np. organ procesowy lub również strona procesowa w toku postępowania może zgłosić uwagi odnośnie wykonywanych przez biegłego czynności.

Skarżąca wskazała, że jest stroną postępowania sądowego, w ramach którego biegły sądowy powołany do wydania opinii wykonał czynność przedłożenia pisma procesowego z dnia [...] listopada 2024 r. nie będącego opinią, w którym celowo i świadomie wprowadził w błąd Sąd Okręgowy w W..

Strona wyjaśniła, że skorzystała ze swojego prawa i złożyła wniosek o zwolnienie z funkcji biegłego sądowego prof. dr hab. n. med. M. S. i skreślenie go z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w P.. Skarżąca wskazała, że zwolnienie z funkcji biegłego sądowego, tak samo jak wpisanie biegłego na listę, jest postępowaniem administracyjnym, tym samym jej pismo z dnia [...] stycznia 2025 r. było żądaniem, o którym mowa w art. 61 k.p.a. Zdaniem Skarżącej nie ma przepisów prawa, które umożliwiałyby Prezesowi Sądu Okręgowego w P. przeklasyfikować wniosek złożony w trybie art. 61 k.p.a. do innej kategorii. Tym samym, w ocenie Strony, pismo Prezesa Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lutego 2025 r. będącego odpowiedzią na jej wniosek z dnia [...] stycznia 2025 r. wobec braku zawarcia w nim podstawy prawnej należy ocenić na podstawie przepisów k.p.a. i tego, jakie pismo zgodnie z k.p.a. mógł wytworzyć Prezes Sądu Okręgowego w P., biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. Zdaniem Skarżącej, skoro Prezes Sądu Okręgowego w P. nie wszczął postępowania, to jedynym pismem, które mógł wytworzyć na podstawie k.p.a. w odpowiedzi na wniosek Skarżącej o zwolnienie z funkcji biegłego sądowego prof. dr hab. n. med. M. S. i skreślenie go z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w P. była odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. W opinii Skarżącej wskazuje na to również treść pisma Prezesa Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lutego 2025 r.: "Prezes Sądu Okręgowego w P. nie widzi podstaw do wszczynania postępowania o skreślenie biegłego M. S. z listy biegłych".

Skarżąca zaznaczyła, że na odmowę wszczęcia postępowania przysługuje zażalenie i jest to uprawnienie szczególnie istotne i chroniące interes prawny Skarżącej, tym samym postanowienie Organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2025 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Skarżącej z dnia [...] lutego 2025 r. było działaniem niezgodnym z prawem.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej zasad Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Skarżącej z dnia [...] lutego 2025 r. na odmowę wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a k.p.a., w sprawie zwolnienia prof. dr hab. n. med. M. S. z funkcji biegłego sądowego i skreślenia go z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w P..

Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia zatem ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego. Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ustalenia poczynione przez organ zostały dokonane przy zachowaniu gwarancji czynnego udziału strony postępowania.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 141 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, Organ prawidłowo wskazał i wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten z mocy art. 144 k.p.a. znajduje również odpowiednie zastosowanie do zażaleń.

Organ prawidłowo wyjaśnił, że niedopuszczalność zażalenia wynikać może zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przedmiotowa niedopuszczalność zażalenia ma miejsce np. w przypadku zaskarżenia aktu niebędącego postanowieniem. Jak bowiem wynika z treści art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie służy na postanowienia wydane w toku postępowania. Organ odwoławczy, do którego skierowano zażalenie, obowiązany jest zatem zweryfikować, czy przedmiotem zażalenia jest akt będący postanowieniem w rozumieniu art. 123 § 2 k.p.a. Zgodnie z powołaną regulacją, postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W niniejszej sprawie weryfikacja ta zasadnie prowadzi do wniosku, że nie istnieje substrat zaskarżenia w postaci postanowienia.

Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w danej sprawie nie powoduje automatycznego skutku jego wszczęcia. Organ zobowiązany jest przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod kątem zbadania, czy nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie wniosku. W ramach unormowania art. 61a § 1 k.p.a. ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. tzw. przesłankę podmiotową i przesłankę przedmiotową. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza z tych przesłanek ma miejsce w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, tj. od osoby, która nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku (przesłanka podmiotowa). Powyższa przesłanka została przez ustawodawcę określona w art. 61a § 1 k.p.a. w sposób konkretny, poprzez odwołanie się do przymiotu strony postępowania. Natomiast przesłankę przedmiotową, objętą zakresem "uzasadnione przyczyny", ustawodawca pozostawił wyjaśnieniom doktryny i orzecznictwa. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem należy przyjąć, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12). Co więcej, odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, a więc gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (zob. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Dodatkowo należy wyjaśnić, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, gdyż postępowanie takie kończy się wydaniem aktu formalnego, a nie merytorycznego (zob. wyrok NSA z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14).

Podkreślenia zatem wymaga, że zadaniem spoczywającym na Organie było zweryfikowanie w pierwszej kolejności czy Skarżącej przysługuje status strony zainicjowanego postępowania w przedmiocie zwolnienia prof. dr hab. n. med. Marka Spaczyńskiego z funkcji biegłego sądowego. W ocenie Sądu Minister dokonał prawidłowej oceny dotyczącej braku możliwości przypisania Skarżącej statusu strony. Skarżąca, na co trafnie zwrócił uwagę Organ, statusu strony uprawnionej do zgłoszenia wniosku o zwolnienie biegłego z pełnionej funkcji nie nabyła przez sam fakt złożenia skargi na biegłego sądowego. Żądanie takie, jako niepochodzące od strony postępowania (którą jest wyłącznie biegły sądowy), a nie Skarżąca, należało potraktować w kategoriach sygnału wymagającego podjęcia przez właściwy organ działań zmierzających do ustalenia, czy wystąpiły przesłanki uzasadniające wszczęcie z urzędu tego postępowania.

Należy zauważyć, że tryb ustanawiania biegłych sądowych, pełnienia przez nich czynności oraz zwalniania ich z funkcji został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133). Zgodnie z § 6:

1. Prezes zwalnia z funkcji biegłego:

1) na jego prośbę;

2) jeżeli biegły utracił warunki do pełnienia tej funkcji albo gdy zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia warunkom tym nie odpowiadał i nadal im nie odpowiada.

2. Prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności.

3. W wypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub w ust. 2, prezes jest obowiązany wysłuchać biegłego, chyba że jest to niemożliwe.

Z powyższej regulacji wynika, że postępowanie o zwolnienie biegłego z pełnionej przez niego funkcji jest postępowaniem albo wszczynanym z wniosku strony (czyli biegłego) – w przypadku przewidzianym w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych albo z urzędu - w przypadkach przewidzianych w § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. rozporządzenia.

Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę wniosek, który złożyła Skarżąca, nie może być potraktowany jako "prośba", o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, gdyż nie pochodził on od samego biegłego, który jest wyłącznym dysponentem tego wniosku. Jeżeli natomiast chodzi o postępowania prowadzone na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, to wskazać należy, że toczyć się one mogą wyłącznie z urzędu (a nie na wniosek strony, kimkolwiek by ona nie była). Nawet jeśli sam biegły złoży wniosek o zwolnienie, np. z uwagi na przyczyny wskazane w § 6 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, to wówczas jego podanie winno być potraktowane jako "prośba" z w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych i tak rozpoznane.

Natomiast każdy inny ewentualny wniosek o uruchomienie postępowania z urzędu np. na podstawie w szczególności § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych może być przez organ potraktowany jedynie w kategoriach sygnału, który właściwy organ powinien zweryfikować pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek wszczęcia z urzędu tego postępowania. W konsekwencji, wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu nigdy nie będzie mógł stanowić skutecznego "żądania wszczęcia postępowania z wniosku", o którym mowa w art. 61 k.p.a. W takiej sytuacji, a więc w odniesieniu do postępowań wszczynanych z urzędu, organ nie jest uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61a § 1 zdanie pierwsze k.p.a., gdyż de facto wydałby je sam dla siebie, skoro jest jedynym właściwym podmiotem do zainicjowania postępowania. Jeżeli przepis prawa przyznaje organowi kompetencję do wszczęcia danego rodzaju postępowań wyłącznie z urzędu, to żaden podmiot nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania (zob. postanowienie NSA z 20 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 530/21 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3484/23). Pogląd co do braku interesu prawnego po stronie osoby wnoszącej o skreślenie z listy biegłych sądowych wyrażony został także w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 marca 2020 r., sygn. akt III SAB/Gl 271/19, w uzasadnieniu którego sąd nie dopatrzył się bezczynności w załatwieniu wniosku o zwolnienie biegłego sądowego, który w sprawach sądowych i egzekucyjnych strony skarżącej wydawał niezadowalające ją opinie. Sąd powyższe stanowiska podziela.

Tymczasem argumentacja Skarżącej w wywiedzionej skardze sprowadza się głównie do wykazania nierzetelności pracy biegłego sądowego prof. dr hab. n. med. M. S. poprzez to, że jako współautor książki pt.: "Postępy w ginekologii i położnictwie" dopuścił się poświadczenia nieprawdy, wykonując czynność przedłożenia pisma procesowego z dnia [...] listopada 2024 r. nie będącego opinią, w którego treści ww. biegły sądowy miał celowo i świadomie wprowadzić w błąd Sąd Okręgowy w W. co do swojego współautorstwa w wyżej wskazanej publikacji naukowej.

Zwolnienie biegłego sądowego z pełnienia tej funkcji, na podstawie § 6 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, jest możliwe m.in., gdy biegły nienależycie wykonuje swoje czynności. Organ I instancji na gruncie niniejszej sprawy nie znalazł podstaw do zwolnienia prof. dr hab. n. med. M. S. z pełnionej funkcji. Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, Skarżąca, która w swojej skardze zasygnalizowała Prezesowi Sądu Okręgowego w P. zaistniałe nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków przez biegłego sądowego, nie posiada (oraz nie nabyła przez tę czynność) przymiotu strony postępowania w sprawie zwolnienia tego biegłego z pełnionej funkcji. Strona korzystając z prawa wniesienia skargi powszechnej, zasygnalizowała Prezesowi Sądu Okręgowego w P. zaistniałe, w jej ocenie, nieprawidłowości w pracy biegłego. Z kolei Prezes ww. sądu poinformował Skarżącą pismem z dnia [...] lutego 2025 r. o sposobie jej rozpoznania – bez nadawania dalszego biegu skardze. Strona została poinformowana, że kwestia podniesiona w skardze nie stanowi podstawy do uznania, że biegły nienależycie wykonuje swoje obowiązki czy też utracił warunki do pełnienia tej funkcji.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę właściwym trybem kwestionowania pracy biegłego jest podważanie opinii biegłego w postępowaniu, w którym został powołany. Wykazanie przez stronę postępowania cywilnego ewentualnych nieprawidłowości i potwierdzonych przez sąd rozpoznający sprawę cywilną, może być podstawą do zastosowania środka z § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych.

Sąd podkreśla, że z konstytucyjnej zasady legalizmu zawartej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika kategoryczny zakaz domniemywania kompetencji organów władzy publicznej albowiem działają one wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Powyższe wynika także z ogólnej zasady procesowej tj. art. 6 k.p.a. Wszelkie zatem działania organów administracji publicznej muszą być oparte na konkretnej normie kompetencyjnej, upoważniającej organ do podjęcia rozstrzygnięcia i określającej czynność będącą przedmiotem kompetencji.

Natomiast zagadnienie powoływania biegłych sądowych i nadzór nad ich działalnością należą do wyłącznej kognicji prezesów sądów okręgowych zaś ocena prawidłowości sporządzonej opinii na użytek konkretnego postępowania - do sądownictwa powszechnego w ramach przysługujących w danym postępowaniu środków. Nienależyte bowiem wykonywanie czynności przez biegłego sądowego dające podstawę do jego zwolnienia z tej funkcji na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych nie może zostać wykazane poprzez kwestionowanie merytorycznej zawartości jego opinii w konkretnej sprawie. Powinno odwoływać się do działalności biegłego jako osoby zaufania publicznego, odnosić się do całokształtu jego działalności, ewentualnej utraty posiadanych kwalifikacji zawodowych. Biegli nie są nieusuwalni, podlegają ocenie (nadzorowi) prezesów sądów, a nadzór ten nie może obejmować meritum ich opinii.

Opierając się zatem na wyżej przytoczonych poglądach judykatury, w ocenie Sądu należy uznać za nieuzasadnione twierdzenia Skarżącej, że gdyby jej zdaniem przyjąć za Ministrem, że Organ I instancji rozpatrzył złożoną przez Skarżącą pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. skargę, to należałoby tym samym dojść do wniosku, że Prezes Sądu Okręgowego w P. pozostaje w stanie rażącej bezczynności, co do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia [...] stycznia 2025 r. o zwolnienie z funkcji biegłego sądowego prof. dr hab. n. med. M. S. i skreślenia go z listy biegłych sądowych, który to wniosek zdaniem Skarżącej do chwili obecnej nie został rozpoznany. Mając na uwadze powyższe nie można w żadnym wypadku mówić o dopuszczeniu się przez Prezesa Sądu Okręgowego w P. rażącej bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącej z dnia [...] stycznia 2025 r. o zwolnienie M. S. z pełnienia funkcji biegłego sądowego.

Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko Strony, że każdy może wnieść skargę na biegłego sądowego. Tym niemniej nie zasługuje na akceptację stanowisko Skarżącej, iż wniosek o zwolnienie biegłego połączony z wnioskiem o skreślenie z listy biegłych obliguje prezesa właściwego Sadu Okręgowego do wszczęcia postępowania, a wnioskodawcy przyznaje status strony postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym podziela stanowisko Ministra, że pismo Skarżącej z dnia [...] stycznia 2025 r. prawidłowo zostało przez Organ I instancji zakwalifikowane jako skarga na biegłego sądowego. Dotyczyło ono bowiem działań podejmowanych przez tego biegłego w toku postępowania sądowego, w którym został powołany do wydania opinii (a ściślej - treści złożonego przez niego pisma procesowego).

Jak wskazano powyżej, niewystarczające do uzyskania statusu strony w postępowaniu przez podmiot jest posiadanie jedynie interesu faktycznego, czyli sytuacji, w której określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę żądania stosownych czynności organu administracji publicznej (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 646/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, t. I). Interesu prawnego nie można wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet wówczas gdy w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdy związki te miałyby charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. J. Zimmermann Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 646/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, t. I.).

Zdaniem Sądu Organ prawidłowo uznał, że wniosek Skarżącej o zwolnienie M. S. z funkcji biegłego należało rozpoznać w trybie skargowym. Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie skargowe jest uproszczonym postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł określonych w dziale VIII k.p.a., a jego zakończenie następuje nie przez wydanie postanowienia czy decyzji administracyjnej, ale przez zawiadomienie wnoszącego skargę o sposobie załatwienia skargi, zgodnie z art. 237 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów rację należy przyznać Ministrowi, że kwestionowane pismo Organu I instancji z dnia [...] lutego 2025 r. należało uznać za zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie zaś za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W konsekwencji, od pisma tego nie przysługiwało Skarżącej zażalenie.

Zdaniem Sądu dokonanej oceny nie zmienia powołany i dołączony do skargi wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1870/24. Wprawdzie przyczyną wydania decyzji w rozpoznawanej przez WSA w Warszawie sprawie było zawiadomienie osoby trzeciej o nieprawidłowościach w pracy biegłego. Niemniej jednak przedstawione przez zgłaszającego nieprawidłowości były na tyle istotne i udokumentowane, iż Prezes Sądu Okręgowego wszczął w sprawie postępowanie wyjaśniające, które potwierdziły okoliczności nienależytego wykonywania obowiązków biegłego. Z przedmiotowego wyroku nie wynika natomiast, że w każdej zasygnalizowanej sprawie np. przez stronę postępowania cywilnego, wobec podnoszonych zarzutów do rzetelności pracy biegłego sądowego Prezes właściwego Sądu Okręgowego wszczyna postępowanie administracyjne, którego celem jest zwolnienie biegłego sądowego. Przedmiotowy wyrok potwierdza co najwyżej, że dopuszczalne jest wniesienie skargi na biegłego, niemniej jednak nie prowadzi to do automatycznego wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia biegłego sądowego z pełnionej funkcji. Aby postepowanie z urzędu zostało wszczęte konieczne jest zasygnalizowanie właściwemu organowi okoliczności, które uprawdopodabniają, że biegły utracił warunki do pełnienia tej funkcji albo tym warunkom nie odpowiadał i nadal nie odpowiada, albo nienależycie wykonuje swoje czynności. Ocena skargi dokonana przez Organ I instancji nie potwierdziła, iż Skarżąca wykazała zaistnienie jednej z ww. podstaw do ewentualnego wszczęcia z urzędu postępowania o zwolnienie prof. dr hab. n. med. M. S. z pełnionej funkcji.

Zdaniem Sądu, Minister słusznie ustalił, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wszczęcia przez Prezesa Sądu Okręgowego w P. postępowania z wniosku Skarżącej z uwagi brak substratu zaskarżenia w postaci postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia prof. dr hab. n. med. M. S. z funkcji biegłego sądowego, a także, że wniosek nie pochodził od strony postepowania (którą w rozpoznawanej sprawie mógł być wyłącznie biegły sądowy). Poczynione przez Ministra ustalenia ostatecznie czyniły niedopuszczalnym zażalenie Skarżącej od "odmowy wszczęcia postępowania" Prezesa Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lutego 2025 r.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów - art. 120 P.p.s.a.

Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .