Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, złożyła jednocześnie pismo z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata albo radcy prawnego celem sporządzenia i wniesienia ww. środka zaskarżenia.

Na urzędowym formularzu w uzasadnieniu strona powołała się na swój stan zdrowia wpływający bezpośrednio na sytuację finansową, co w jej ocenie daje podstawę do zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami (ur. 18.10.1994 r.), posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 53 m2 i samochód osobowy Renault Escape, rocznik 2006, o wartości 25.000 zł. Córki nie mają żadnego majątku i nie pracują. Skarżąca uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w kwocie 750 zł miesięcznie, a jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniła opłaty za energię elektryczną 75 zł, za gaz 90 zł i leki 30 zł.

W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, mąż skarżącej działający w jej imieniu w niniejszej sprawie oświadczył, że w 2016 r. skarżąca nie uzyskała dochodu, od 1996 r. mają ustanowioną małżeńską rozdzielność majątkową, a od stycznia tego roku nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Córki nie mają statusu bezrobotnych – obie studiują. Wydatki skarżącej ograniczają się do zakupu wyżywienia (300 zł miesięcznie).

Przedłożone zeznanie podatkowe za 2014 r. PIT-36 wykazuje wartości zerowe we wszystkich rubrykach, w załączonym PIT-B zeznano przychody uzyskane z działalności spółki osobowej w kwocie 18.188,10 zł i łączne przychody z działalności gospodarczej w wysokości 109.009,77 zł.

Przedłożono również dokumentację dotyczącą stanu zdrowia skarżącej.

Wyjaśnić należy, że jako zakres żądania wniosku – pomimo wyraźnego zakreślenia na urzędowym formularzu tylko zwolnienia od kosztów sądowych – z uwagi na etap postępowania sądowego w niniejszej sprawie referendarz sądowy przyjął pierwotny zakres żądania, to jest zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.

W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie jest jednak zasadny.

Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje na to również treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym.

Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem przedstawione przez skarżącą informacje są wybiórcze, a nadto wątpliwości budzi ich wiarygodność. Pomimo wezwania strona nie przedłożyła deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez siebie i jej rodzinę ani wydruków historii rachunków bankowych. Nie przedłożyła również żadnych żądanych dokumentów dotyczących stanu finansowego jej męża argumentując, że małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową.

Co do ustanowionej rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz wskazania, że małżonkowie od stycznia bieżącego roku nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności te są bez znaczenia. Nawet, jeśli małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, to nadal mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy czym zaznaczyć trzeba, ze obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo.

Poza tym ze złożonego na wezwanie oświadczenia, że skarżąca ponosi wyłącznie koszty wyżywienia, wywieść należałoby, iż pozostaje ona praktycznie na utrzymaniu męża. Podobnie córki, które studiują. Tym bardziej zatem zasadne było żądanie dokumentów odzwierciedlających jego stan finansowy.

Udzielone informacje są nadto niespójne.

Na urzędowym formularzu wniosku, datowanym na 22 lutego 2016 r., strona oświadczyła, ze uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w kwocie 750 zł miesięcznie. Następnie w wyniku wezwania wskazano, że w tym roku nie uzyskała dochodu.

Treść zeznania podatkowego z 2014 r., którego kopia została złożona, jest niezrozumiała. W załączniku PIT-B, zawierającym informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej, zeznane zostały wartości niespójne. Podano bowiem tylko przychody z działalności spółki osobowej, wynoszące 18.000 zł i łączne przychody podatnika w kwocie 109.000 zł, które powinny być sumą wszystkich jego przychodów z wszystkich form działalności gospodarczej. Jednocześnie dane z PIT-B powinny mieć swoje odzwierciedlenie w zeznaniu PIT-36, w którym są podane wyłącznie wartości zerowe we wszystkich rubrykach – również w tych, które dotyczą małżonka podatnika, mimo że strona składała zeznanie samodzielnie. Z tych względów nie można uznać złożonej kopii zeznania podatkowego za wiarygodną.

Natomiast nawet jeśli by przyjąć, że dane zeznania, a przynajmniej załącznika PIT-B, są prawdziwe, to zaprzeczają one twierdzeniu strony, która argumentuje, że zła sytuacja finansowa jest spowodowana stanem zdrowia. Nadto z przedłożonej dokumentacji wynika, że strona praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od połowy 2013 r. Z treści "Opinii wydanej przez biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w Świdnicy" z 30 listopada 2015 r. wynika, że strona miała zasiłek chorobowy od 18 marca 2013 r. do 24 kwietnia 2014 r., następnie świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 25 kwietnia 2014 r. do 19 kwietnia 2015 r. z powodu problemów z kręgosłupem i ponowny zasiłek chorobowy od 18 kwietnia do 3 czerwca 2015 r. oraz świadczenie rehabilitacyjne od 5 czerwca do 3 lipca 2015 r.

Reasumując udostępnione dane są na tyle wybiórcze i niespójne (pomimo wezwania, którego celem było usunięcie wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego strony skarżącej), iż nie mogły być podstawą dokonania oceny jej faktycznych możliwości płatniczych

W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako uzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.