Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. NSA Jacek Hyla/spr./ po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Powiatu S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem S. a Powiatem Cz. w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej P. K. umieszczonej w rodzinie zastępczej A. K. postanawia: wskazać Powiat Cz. jako właściwy w sprawie.

Starosta S. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jaki zaistniał pomiędzy Powiatem S. a Powiatem Cz. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej P.K. umieszczonej w rodzinie zastępczej A.K.

W uzasadnieniu wniosku organ wnioskujący wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt III Nsm [...] małoletnia P.K. urodzona [...] września 2002r. została umieszczona w niezawodowej rodzinie zastępczej A. K. , zam. Ł. [...], gm. P., pow. s..

Dnia [...] stycznia 2016 r. Powiat S. wystosował pismo do Powiatu Cz. informujące o umieszczeniu małoletniej P.K. w pieczy zastępczej na terenie powiatu s. oraz konieczności zawarcia porozumienia a podstawie art. 191 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w sprawie przyjęcia dziecka do rodziny zastępczej oraz warunków jego pobytu i wysokości wydatków na jego opiekę i wychowanie. W uzasadnieniu wskazano fakt, iż małoletnia przed umieszczeniem w pieczy zastępczej zameldowana była wraz z matką na pobyt stały w miejscowości S. na terenie Powiatu Cz..

Starosta S. wyjaśnił nadto, iż pismem z dnia [...] stycznia 2016r. Powiat Cz. powołując się na treść art. 25 kodeksu cywilnego nie zgodził się na zawarcie porozumienia uznając się za niewłaściwy.

W odpowiedzi na wniosek Powiat Cz., wnosząc o wskazanie Powiatu S., jako organu właściwego do załatwienia sprawy wskazywał, że małoletnia P. K. za zgodą swojej matki zmieniła miejsce zamieszkania. Konsekwencją tej decyzji było przeniesienie w dniu [...] listopada 2009r. uczennicy ze Szkoły Podstawowej w P. do Zespołu Szkół Społecznych w K. Małoletnia zamieszkała w miejscowości Ł. wraz z babcią M. K.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. od dnia [...] stycznia 2016r. P.K. została umieszczona w rodzinie zastępczej A. K.. Decyzję w zakresie zmiany miejsca zamieszkania córki podjęła jej matka.

Powołując się na treść art. 26 ust. 2 zd. 2 kodeksu cywilnego podniesiono, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia o miejscu zamieszkania małoletniej P. przed umieszczeniem jej w pieczy zastępczej jest określenie miejsca zamieszkania jej ojca, który również posiadał pełnie władzy rodzicielskiej. Zgodnie bowiem z ustaleniami pracowników socjalnych Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Cz. ojciec biologiczny dziecka zamieszkuje w tej samej miejscowości co małoletnia P.

W ocenie uczestnika uznać należy, iż miejsce zamieszkania małoletniej P. K. przed umieszczeniem w pieczy zastępczej znajdowało się na terenie Powiatu S.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Powiatem S. a Powiatem Cz. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej P. K. umieszczonej w rodzinie zastępczej A. K.

Właściwość organów w przedmiocie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej określa art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 575, dalej jako ustawa). Stosownie do treści ust. 1 powołanego przepisu, wydatki te ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (ust. 2). Natomiast jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (ust. 3). Przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej należy więc uwzględnić stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w rodzinie zastępczej.

Z uwagi na to, że przepisy powołanej ustawy nie określają w jaki sposób należy rozumieć pojęcie "miejsca zamieszkania" niezbędnym jest zastosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu cywilnego. Przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej Kodeks cywilny rozumie miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c). Jednakże w sposób odrębny od powyższego ustawodawca zdefiniował miejsca zamieszkania dziecka jako, w przypadku dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 k.c). W sytuacji zaś, gdy władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli natomiast dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (art. 26 § 2 k.c).

Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie ustalenia wymaga miejsce zamieszkania małoletniej. Miejsca zamieszkania małoletniej nie można ustalić w oparciu o przesłanki określone w art. 25 k.c, skoro ustawodawca wprowadził do ustawy przepisy szczególne, służące do określenia miejsca zamieszkania dziecka.

Z akt sprawy wynika, iż przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w rodzinie zastępczej, małoletnia P. K. wraz z matką zamieszkiwała w S. na terenie Powiatu Cz. Następnie od grudnia 2009 r. zamieszkiwała z babcią M.K. Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt III Nsm [...] umieścił P. K. w pieczy zastępczej A. K. , zamieszkałej w Ł. [...]. Nie ma to jednak znaczenia dla określenia właściwości powiatu do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej P.K. umieszczonej w rodzinie zastępczej – skoro ostatnie jej miejsce zamieszkania z matką znajdowało się na terenie Powiatu Cz. To właśnie miejsce ostatniego wspólnego zamieszkania z matką wyznacza w sensie prawnym, zgodnie z art. 26 § 2 k.c. miejsce zamieszkania małoletniej. Na marginesie tylko wyjaśnić należy, iż nie ma znaczenia miejsce zamieszkania ojca małoletniej, skoro bezspornie nie zamieszkiwała z nim przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.