Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi G.B. i B.K. – wspólników spółki cywilnej T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

1. Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na B.K. i G.B. - wspólników spółki cywilnej B. karę pieniężną w kwocie 20.000,00 zł za nieprawidłowości stwierdzone w zgłoszeniu SENT transportu towaru wrażliwego (nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych na całej trasie przejazdu, brak aktualizacji danych w zgłoszeniu). W decyzji tej zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującym prawie wniesienia odwołania.

2. Pismem z dnia [...] października 2021 r. skarżący złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. (nadanym dnia 3 listopada 2021 r.) skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując w nim, że o tym że odwołanie od decyzji zostało wniesione po terminie dowiedzieli się z pisma Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego przekazującego odwołanie od decyzji do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, doręczonego im w dniu 28 października 2021 r. Wskazali, że w związku z tragedią rodzinną, jaką była śmierć w dniu [...] października 2021 r. ich kuzynki i koniecznością pomocy osieroconym przez zmarłą (która była wdową) dwójce dzieci w wieku 18 i 20 lat, poprosili o wysyłkę sporządzonego odwołania swojego pracownika. Pomimo prośby o konieczności wysyłki pisma do dnia 8 października 2021 r. pracownik ten nadał pismo w dniu 11 października 2021 r. W związku z powyższym, według wnioskujących, nie było ich winy w opóźnieniu wysyłki odwołania.

Do wniosku załączono dokumenty dotyczące śmierci ich kuzynki oraz oświadczenie pracownika A.D. z którego wynika, że przed wyjazdem na pogrzeb B.K. poprosiła go o nadanie listu na poczcie do dnia 8 października 2021 r., jednak "przez zapomnienie i brak szczegółów co do terminu wysyłki" list nadał w poniedziałek 11 października 2021 r., o czym nie poinformował skarżącej.

3. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] września 2021 r. oraz odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W jego uzasadnieniu organ opisał przebieg sprawy i wskazał, że zaskarżona odwołaniem decyzja została doręczona skutecznie skarżącym w dniu 24 września 2021 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru znajdującym się w aktach sprawy. W związku z tym rozpoczął bieg czternastodniowy termin do wniesienia ewentualnego odwołania, który upływał z dniem 8 października 2021 r. Odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 11 października 2021 r., a więc po terminie wyznaczonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej do wniesienia odwołania, wobec czego zostało ono złożone z uchybieniem terminu.

Dalej organ przytoczył treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). Organ podkreślił, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia przesłanek, którymi są: złożenie wniosku w tym zakresie przez zainteresowanego w stosownym terminie przewidzianym w ustawie, uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie wraz ze złożeniem wniosku czynności, dla której był określony termin.

Organ przyjął dalej, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w siedmiodniowym, wymaganym ustawą terminie, jednak – co decyduje o niezasadności wniosku – skarżący nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Po przytoczeniu standardowych poglądów judykatury i orzecznictwa organ podkreślił, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy w jego niedochowaniu. Usprawiedliwiają je zatem tylko okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec. Jak podkreślono przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuj się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie można zatem przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Wybór pracowników jest sprawą wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje nie można przenosić na inne osoby fizyczne lub prawne.

Odnosząc się do okoliczności podanych we wniosku organ podkreślił, że nie stanowią one wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu, gdyż wysłanie odwołania przez pracownika skarżących po terminie nie świadczy o braku winy strony w niedochowaniu terminu, gdyż za działania pracownika strona ponosi skutki prawne, jak za swoje własne. Skoro uchybienie terminu zostało spowodowane zaniedbaniem pracownika, to należy uznać, że strona nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. To bowiem na stronie postępowania spoczywał obowiązek takiego zorganizowania wysyłki korespondencji, aby nie było przeszkód w terminowym przekazaniu odwołania.

4. Na to postanowienie B.K. i G.B. złożyli w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając mu, że jest niesłuszne i niesprawiedliwe, a w konsekwencji niezgodne z prawem, co narusza ich prawo do wniesienia odwołania. W skardze opisali okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu podkreślając, że uchybienie terminu nie było duże i że nie mieli na nie wpływu. Zdaniem skarżących organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z uchybieniem terminu, a związanych ze śmiercią bliskiej im osoby. Ponadto nie wziął pod uwagę, że od 2 lat całe społeczeństwo boryka się ze skutkami pandemii i nie można ocenić takich drobnych zdarzeń jak przekroczenie terminu o jeden dzień, aż tak poważnie.

5. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.).

7. Uchybienie terminowi zawitemu powoduje, że dokonana czynność jest bezskuteczna prawnie. Uchybienie terminowi oznacza niewykonanie określonej czynności procesowej w ściśle określonym – przez organ podatkowy lub przepis prawa – czasie. W przypadku, gdy nastąpi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, który – stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej – wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, organ odwoławczy na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

W sprawie nie ma wątpliwości co do przekroczenia terminu zawitego, gdyż doręczenie decyzji organu I instancji było prawidłowe i wywołało skutki prawne (skarżący tego nie kwestionują). Odwołanie zostało nadane po terminie, stąd organ był zobligowany do zastosowania skutku wynikającego z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

8. Zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Podzielić należy ocenę organu, że termin ten został przez skarżących dochowany, zatem kwestią wymagającą oceny i rozstrzygnięcia było to, czy skarżący uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez ich winy, jak tego wymaga art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej.

Standardowe poglądy dotyczące tej kwestii zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i nie ma potrzeby ich powielania. Konieczne jest natomiast wyjaśnienie czy i dlaczego okoliczności podawane przez skarżących (niekwestionowane przez organ i sąd) nie mogą być uznane za spełniające warunek "braku winy", o którym mowa w tym przepisie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie ocena zawinienia następuje według zobiektywizowanego miernika staranności, którego wymaga się do strony dbającej należycie o swoje interesy. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., II GSK 2857/17; ten wyrok, jak i inne dalej cytowane, znajduje się w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

9. Dla niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma to, że skarżący (będący przedsiębiorcami) zlecili wysłanie odwołania pracownikowi zatrudnianemu w ich przedsiębiorstwie transportowym. W orzecznictwie od wielu lat utrwalony jest pogląd, że nie tylko wina strony, lecz również innych osób, w tym pracownika lub osoby wykonującej określone czynności na rzecz strony, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z 23 września 2004 r., sygn. akt FSK 502/04, LEX nr 133750). Podkreśla się tu, że zaniedbania pracownika w zakresie powierzonych temu pracownikowi zadań obciążają podmiot zatrudniający tegoż pracownika, a uchybienie przez podmiot zatrudniający terminowi do dokonania czynności procesowej, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jego pełnomocnika (pracownika), w pełni odnosi negatywne skutki wobec niego samego (por. wyroki NSA z 20 września 2001 r., IV SA 1340/99, 9 marca 2000 r., I SA/Gd 1288/99 i 18 lipca 2001 r., I SA 431/00). Co warte podkreślenia, pogląd ten jest taki sam w odniesieniu do przepisów postępowania administracyjnego i podatkowego, jak również ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyroki NSA z 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z 6 lutego 2008 r.; I FSK 184/07; 29 września 2010 r., I FSK 109/10 oraz 24 kwietnia 2013 r., II GSK 152/12).

Takie samo stanowisko prezentuje też doktryna wskazując, że wina obsługi personelu administracyjnego jednostki organizacyjnej obciąża tę jednostkę i że o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. S. Babiarz i inni Ordynacja podatkowa. Komentarz oraz J. Brolik i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, dostępne w SIP LEX, tezy do art. 162).

10. Ta kwestia ma zasadnicze znaczenie dla oceny sprawy. Okoliczności, które podnoszą skarżący, niekwestionowane przez organ i sąd, dotyczyły ich, a nie pracownika, który miał wykonać polecenie, czyli nadać przesyłkę z odwołaniem. Sam pracownik w swoim oświadczeniu (k. 140 akt administracyjnych) potwierdził ten fakt przyznając, że nie wykonał go "przez zapomnienie i brak szczegółów co do terminu". Co do "braku szczegółów" sami skarżący wskazali, że właśnie zachowanie terminu było przyczyną zlecenia tej czynności pracownikowi. Nie ma więc wątpliwości, że niedochowanie terminu było zawinione przez pracownika, co – zgodnie z jednolitym i utrwalonym poglądem – powoduje skutki również dla pracodawcy. Inne rozumienie związku między posłużeniem się przez stronę postępowania podległą jej w ramach jakiegoś stosunku prawnego osobą trzecią do dokonania czynności procesowej a winą tejże osoby prowadziłoby do generalnego zwolnienia strony z odpowiedzialności za staranność w wyborze, a w konsekwencji do obchodzenia terminów zawitych.

11. Z tych też względów, a nie kwestionowania nieszczęścia, które wydarzyło się w rodzinie skarżących, brak jest w sprawie podstaw do przywrócenia terminu. W sprawie nie doszło bowiem do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, jak i jakichkolwiek innych przepisów obligujących sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia, co prowadziło do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.).