Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas Asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. L. i J. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/21 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Z.L. i J.L. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy [...] róg [...] (obecnie [...]), oznaczoną hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W dniu 5 stycznia 2022 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 5 maja 2022 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 46/21.

Pismem z 14 kwietnia 2022 r. Z. L. i J. L. wezwali organ do wykonania powołanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 46/21.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą 26 maja 2022 r. Z. L. i J. L. zarzucili Prezydentowi m. st. Warszawy niewykonanie wyroku z 28 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/21. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi stosownej grzywny, zważywszy, że powyższy wyrok stwierdzał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących, na podstawie art. 154 § 7 oraz § 6 p.p.s.a., sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości, tj. pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący przez długi okres czasu, bowiem przez ponad dziesięć lat od momentu złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oczekują na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Długotrwały okres bezczynności oraz brak po stronie organu przekonywujących argumentów ten okres uzasadniających powinien wpłynąć na wymiar zasądzonej grzywny. Skarżący podnieśli również, że wskutek niewykonania wyroku z 28 września 2021 r., a więc brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ponieśli istotną szkodę niemajątkową. Przyznanie wnioskowanej sumy pieniężnej jest uzasadnione krzywdą wynikającą z naruszenia dóbr osobistych skarżących w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania dziedzictwa rodzinnego oraz prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Ponadto, skarżący przez długi okres czasu oczekują na rozpatrzenie swojej sprawy. Zasadne jest zatem wynagrodzenie im tak długotrwałego i frustrującego stanu bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, uwzględniającego przecież ich skargę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał na szereg czynności podjętych w toku postępowania w celu zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie. Prezydent podniósł, że po wpłynięciu wnioskowanego materiału dowodowego podejmie kroki mające na celu wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosków złożonych w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał również, że w niniejszej sprawie nie można mówić o szkodzie poniesionej przez wnioskodawców, skoro dokument umożliwiający rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie, tj. postanowienie spadkowe po zmarłej B. S., został dostarczony organowi (przy piśmie z 26 kwietnia 2022 r.) po ponad roku od jej śmieci. Ponadto, Prezydent wskazał, że przy piśmie z 6 maja 2022 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przewidywanym terminie zakończenia przedmiotowego postępowania.

Pismem z 10 października 2022 r. organ nadesłał kopię przesłanego do stron zawiadomienia z tej samej daty wydanego w trybie art. 10 § 1 k.p.a.

W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. skarżący rozszerzyli zakres skargi wnosząc również o orzeczenie przez Sąd istnienia uprawnienia skarżących do odszkodowania należnego im na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z pozostawieniem organowi ustalenia i rozstrzygnięcia co do wysokości należnego odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Została ona złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej zwanej "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanej normy wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy [...] róg [...] (obecnie [....]), oznaczoną hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Podkreślić trzeba, że kwestię terminu załatwienia sprawy - po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu - reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną normą, termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 28 września 2021 r. wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony Prezydentowi w dniu 5 stycznia 2022 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony powyższym wyrokiem Sądu upłynął zatem w dniu 5 maja 2022 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do dnia 12 października 2022 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Analiza zebranego materiału dowodowego potwierdza również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 14 kwietnia 2022 r., którym wezwali Prezydenta m. st. Warszawy do wykonania wyroku z 28 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/21.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1 tego przepisu, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 28 września 2021 r. (okres sześciu miesięcy) oraz to, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie przedmiotowego wyroku.

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza jednocześnie, zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że prowadzenie przez Prezydenta postępowania po wyroku zobowiązującym organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując powyższej oceny Sąd wziął pod uwagę długość przekroczonego terminu załatwienia sprawy, a także okoliczność, że po otrzymaniu wydanego w sprawie I SAB/Wa 46/21 wyroku sądu organ podjął w sprawie szereg czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego. Między innymi wystąpił o uzupełnienie opinii fotogrametrycznej celem oceny i opisu zdjęć lotniczych, a także uzupełnienie opracowania geodezyjnego o wkreślenie i rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej na terenie objętym dawnym lotniskiem [...]. Ponadto, pismami z 7 czerwca 2022 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego dla [....],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie dokumentów z księgi umów prowadzonej dla nieruchomości warszawskiej, a także do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego oraz Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przesłanie akt własnościowych i decyzji lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Pismem z tej samej daty Prezydent wezwał również strony do nadesłania do akt sprawy oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem postanowienia spadkowego po S. S. Z kolei pismem z 27 czerwca 2022 r. organ zwrócił się do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o weryfikację posiadanej dokumentacji i nadesłanie oryginału wniosku T. L. z 27 października 1995 r. o zwrot, między innymi, przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, organ informował skarżących w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przewidywanym terminie zakończenia postępowania (pismo z 6 maja 2022 r.). W opisanych okolicznościach nie sposób uznać, że bezczynność organu po otrzymaniu wyroku wydanego w sprawie I SAB/Wa 46/21 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał również, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem aby organ w sposób celowy nie podejmował odpowiednich działań w sprawie zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.

W rozpoznawanej sprawie brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o zastosowanie art. 154 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W piśmiennictwie trafnie podnosi się, że powołany przepis stanowi odstępstwo od zasady, że sąd administracyjny nie może przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia. Znajdzie on zatem zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takiego przypadku jednak nie dotyczy i stąd w tym zakresie podlega ona oddaleniu. Zakres sprawy w przedmiocie bezczynności organu, zakończonej wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/21, nie obejmował bowiem spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zatem brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o zastosowanie art. 154 § 2 p.p.s.a. i orzeczenia przez Sąd istnienia uprawnienia skarżących do odszkodowania należnego na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami z pozostawieniem organowi ustalenia i rozstrzygnięcia co do wysokości należnego odszkodowania.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) uznając że koszty sądowe stanowi wpis od skargi w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 złotych.