III SA/Kr 1467/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-12-10	
Data wpływu	2024-09-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska	
Symbol z opisem	6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 901; Art. 104  ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 61  ust. 1  i ust. 2; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO.PS/4110/204/2024 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO.PS/4110/204/2024 działając na podstawie art. 104 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901, dalej: u.p.s.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), po rozpatrzeniu odwołania P. K. (dalej: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 7 kwietnia 2024 r., nr K208/22/5026/000757/2024 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę Skawina w kwocie 65.000,00 zł za okres od 21 kwietnia 2020 r. do 30 listopada 2023 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skawinie K95/18/5026/000007/2019 z dnia 28 stycznia 2019 r. A. K. – matka skarżącego została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych na pobyt stały. Została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w K.

W dniu 10 lipca 2019 r. skarżący zawarł z Gminą Skawina umowę Nr [...] na podstawie której zobowiązał się do ponoszenia opłaty w kwocie 1.500,00 zł miesięcznie za pobyt swojej matki w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w K. na pobyt stały począwszy od dnia października 2019 r. Pomimo złożonego zobowiązania, skarżący nie wywiązuje się z regularnego pokrywania swoich należności i partycypowania w odpłatności za pobyt matki w DPS w K.

W związku z powyższym Burmistrz Miasta i Gminy Skawina decyzją z dnia 3 listopada 2022 r. K208/22/2S4010/003806/2022, zobowiązał skarżącego, do zwrotu wydatków 45.500 zł poniesionych przez Gminę Skawinę za okres od 21 kwietnia 2020 r. do 31 października 2022 r. za pobyt matki w domu pomocy społecznej w terminie do 30 listopada 2022 r.

W wyniku odwołania od ww. decyzji, SKO w Krakowie, decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. nr SKO.PS/4110/844/2022, uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 3 listopada 2022 r, K208/22/2S4010/003806/2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę Skawina za pobyt w domu pomocy społecznej w części tj. w zakresie terminu do jakiego ma być dokonany zwrot wydatków i w tym zakresie orzekło w ten sposób, że zobowiązano skarżącego do zwrotu 45 500,00 zł w terminie do 16 lutego 2023 r., a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Nie zgadzając się w powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący wniósł skargę do WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz Miasta i Gminy Skawina, decyzją z dnia 15 marca 2024 r., nr K208/22/5026/000757/2024, zobowiązał skarżącego do zwrotu wydatków w kwocie 65.000,00 zł za okres od 21 kwietnia 2020 r. do 30 listopada 2023 r. za pobyt matki w domu pomocy społecznej.

W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że w dniu 10 lipca 2019 r. skarżący zawarł z Gminą Skawina umowę Nr [...] dotycząca ustalenia opłaty za pobyt matki w DPS W K. Organ I instancji wskazał, że opłata ustalona umowa za okres od 21 kwietnia 2020 r. do 30 listopada 2023 r. nie została wniesiona, tym samym wniesiona zastępczo opłata za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej przez Gminę, podlega zwrotowi od osoby zobowiązanej do jej wniesienia.

W odwołaniu od ww. decyzji, skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 30 maja 2023 roku sygn. akt III SA/Kr 410/23 wskazał, że niezbędne jest ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej, zdolności do regulowania należności oraz wysokości opłaty dla każdej zobowiązanej osoby. W tym celu, zdaniem skarżącego, Centrum Usług Społecznych w Skawinie, przeprowadziło ponowne postępowanie, jednakże ponowne postępowanie sprowadziło się do weryfikacji miejsca jego stałego pobytu, którego jak do tej pory nie ma, o czym niejednokrotnie informował. Jakkolwiek wskazał, że można się ze nim kontaktować, ponieważ odbiera i odpowiada na korespondencję. W ocenie skarżącego brak miejsca pobytu nie stanowi przeszkody w ustaleniu jego sytuacji finansowej, biorąc pod uwagę możliwości weryfikacji poprzez Urząd Skarbowy jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nadto Sąd wskazał, że Centrum Usług Społecznych powinno aktywnie poszukiwać takich dokumentów a nie opierać się na danych z 2018 r., pomijając lata 2019 do 2022. Nadto dodał , że do partycypowania w kosztach prawnie zobligowane są, poza nim, jeszcze dwie osoby i po roku 2021 nie podjęto żadnych prób nawiązania z nimi kontaktu oraz określenia części ich zobowiązania. Skarżący podkreślił także, iż dobrowolna umowa numer [...] nie była do końca dobrowolna. Była podpisana w stresie i pod presją ewentualnego nieumieszczenia matki w DPS, a co za tym idzie, niewyobrażalną sytuacją bytową i finansową.

Pismem z dnia 16 czerwca 2024 r. Kolegium, wezwało skarżącego do podania miejsca pobytu, w którym możliwe byłoby przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżący w odpowiedzi na ww. wezwanie, odmówił podania miejsca swojego pobytu.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w postępowaniu o dochodzenie zwrotu zastępczo poniesionych przez gminę opłat za pobyt mieszkańca w DPS ustalenie że opłaty z decyzji nie są realizowane powoduje wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o zwrocie zastępczo poniesionych opłat art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. a następnie wydanie decyzji o zwrocie zastępczo poniesionych opłat, która stanowi tytuł egzekucyjny.

Jak wynika z akt sprawy, ustalona do zwrotu kwota zastępczo poniesionych opłat przez Gminę Skawina za okres wskazany w wyrzeczeniu decyzji jest konsekwencja braku zapłaty ustalonej umownie skarżącemu w wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jego matki tj. umowy z dnia 10 lipca 2019 r. ustalająca opłatę od dnia 1 października 2019 r. w kwocie 1500,00 zł miesięcznie, która została rozwiązana dopiero z dniem 30 listopada 2023 r. Wobec tego ustalone opłaty winny być w okresie obowiązywania umowy wnoszone a wobec stwierdzonego faktu braku uiszczania opłat wynikających z zawartej umowy organ zasadnie wydał decyzje o zwrocie zastępczo poniesionych opłat. W sytuacji gdy skarżący tego nie uczynił opłatę tę zastępczo wniosła Gmina Skawina i przysługuje jej uprawnienie żądania zwrotu poniesionej zastępczo opłaty.

W związku z powyższym, decyzja o zwrocie zastępczo poniesionych opłat jest prawidłowa - skoro odnosi się do niezrealizowania obowiązku, który był ustalony w decyzji wydanej stronie postępowania.

W swoich rozważaniach SKO wskazało również, że zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 61 ust 3 ups w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio.

Odnosząc się do odwołania Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniu o zwrot zastępczo poniesionych przez gminę opłat nie ustala się ponownie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, albowiem ten obowiązek wynikał z umowy, a w przyszłości organ będzie zobligowany prowadzić postępowanie w celu ustalenia opłaty za okres od 1 grudnia 2023 r w postępowaniu zmierzającym do wydania ostatecznej decyzji w tym przedmiocie, wobec rozwiązania umowy ze skarżącym. W postępowaniu o zwrot zastępczo poniesionych opłat ustala się jedynie czy istnieje obowiązująca dotyczycąca pewnego okresu umowa lub ostateczna decyzja o ustaleniu opłaty oraz fakt niewniesienia opłaty . Natomiast strona może złożyć w szczególnie uzasadnionych sytuacjach z wykazaniem tych przesłanek wniosek o rozłożenie na raty lub umorzenie w całości lub w części orzeczonych do zwrotu opłat. Z akt sprawy wynika, iż skarżący unika kontaktu z organem I instancji w celu ustalenia wywiadu środowiskowego i ewentualnego ustalenia jego sytuacji dochodowej i życiowej w ew. postępowaniu o odstąpienie od żądania zwrotu zastępczo poniesionych opłat. Skarżący od 2020 r. nie wnosi opłat pomimo tego, że umowę rozwiązał dopiero w listopadzie 2023 r.

WSA w Krakowie, w wyroku z dnia 20 maja 2023 r sygn. akt III SA/Kr 410/23 wskazał, iż skarżący mógł być niewystarczająco poinformowany o zasadach ponoszenia odpłatności za pobyt jego matki w DPS w dacie podpisywania umowy, ale umowa ta obowiązuje i sposobem do ewentualnego uwzględnienia sytuacji życiowej materialnej i dochodowej skarżącego jest tryb możliwego odstąpienia od zwrotu ustalonej opłaty lub umorzenia tej opłaty. Skarżący jednak w żaden sposób nie umożliwił ustalenia tej sytuacji. Wywiad środowiskowy jest podstawową formą ustalenia sytuacji bieżącej strony i nie można w żadnym względzie zgodzić się ze skarżącym, że organ ma obowiązek zwrócić się do Urzędu Skarbowego czy ZUS o ustalenia dowodowe dotyczące jego sytuacji, albo że ustalenia te mają być dokonywane w trybie pisemnych oświadczeń bez przeprowadzania wywiadu środowiskowego.

Dodatkowo SKO podkreśliło, że zwróciło się do skarżącego o podanie miejsca pobytu w celu ustalenia jego sytuacji życiowej i dochodowej pouczając, że brak podania takiego miejsca będzie wiązał się z przyjęciem że jest to brak współpracy z organem. Skarżący odmówił podania miejsca swojego pobytu wskazując że nie posiada takowego. Skoro skarżący od dłuższego czasu odbiera korespondencje przez skrytkę pocztową w J. koło Warszawy to znaczy, że posiada tam miejsce pobytu - jest nim jakikolwiek lokal mieszkalny, w którym przebywa, nawet jeśli nie jest to lokal wynajmowany, a tylko użyczany, może takim miejscem być również schronisko dla bezdomnych. W sytuacji braku podania adresu jakiegokolwiek do możliwego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz złożenia wniosku o odstąpienie od zwrotu ustalonych opłat, skarżący sam pozbawia się możliwości skorzystania z ulg jakie przewiduje art. 104 ust 4 ustawy o pomocy społecznej.

Ponadto organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, szeroko odniósł się do sytuacji innych osób będących w kręgu zobowiązanych do wnoszenia opłaty i wskazał że postępowania były prowadzone, natomiast podobnie jak skarżący, inne osoby zobowiązane - brat i bratanek skarżącego nie posiadają miejsca stałego lub czasowego zameldowania, unikają też kontaktu z organem pomocy społecznej. W tej sytuacji organ winien zwrócić się o ustalenie kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu i względem innych osób obowiązanych prowadzić postępowanie łącznie z postępowaniem zmierzającym do ustalenia opłaty dla skarżącego zmierzającym do wydania decyzji w trybie art. 61 ust 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej. Następnie zaś w sytuacji niewnoszenia opłat może być wydana kolejna decyzja o zwrocie zastępczo poniesionych opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Matka skarżącego nadal przebywa w domu pomocy społecznej, a gmina ponosi znaczne koszty jej pobytu w DPS.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podkreślił, że zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 30 maja 2023 roku sygn. akt III SA/Kr 410/23 dotyczącym przedmiotowej sprawy nie zostały zrealizowane. Roszczenie w żądanej kwocie jest bezpodstawne, a umowa, na którą powołuje się organ nie została zawarta dobrowolnie, a jej rozwiązanie nastąpiło opieszale i bez należytej staranności, tym samym zwiększając kwotę roszczenia.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organ I instancji.

W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 7 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę Skawina w kwocie 65.000,00 zł za okres od 21 kwietnia 2020 r. do 30 listopada 2023 r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wyżej wymienionych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawa skarżącego była już rozstrzygana przez tut. Sąd pod sygnaturą III SA/Kr 410/23. Sąd we wskazanym rozstrzygnięciu wskazał, że organ nie przeprowadził w uzasadnieniu decyzji stosownej analizy pod kątem możliwości zastosowania rozwiązania określonego w art. 104 ust. 4 u.p.s. dotyczącej możliwości odstąpienia od żądania zwrotu, odroczenia terminu płatności, czy rozłożenie zobowiązania na i stąd uchybił art. 104 ust. 4 u.p.s. Co więcej organ w niniejszej sprawie nie ustalił także czy dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 u.p.s. i czy wobec tego w ogóle z mocy prawa jest on zobowiązany do ponoszenia kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej. Nie wynika również z samego uzasadnienia decyzji w jaki sposób organ proporcjonalnie rozdzielił koszty pomiędzy wszystkich zstępnych. Wobec powyższego organ w nieprawidłowy sposób ustalił stan faktyczny, co narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów z uwagi na błędną wykładnię art. 104 ust. 4 u.p.s., art. 61 u.p.s. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 §3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Po wyżej wymienionym wyroku tut. Sądu sprawa dotycząca zobowiązania skarżącego do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej wróciła do organu I instancji, którego aktywność sprowadziła się do kilkukrotnego wezwania skarżącego do wskazania jakiegokolwiek miejsca, w którym można byłoby z nim przeprowadzić wywiad środowiskowy na potrzeby ustalenia czy zachodzą przesłanki do umorzenia lub zwolnienia skarżącego w całości lub części z należności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w K. Oprócz tego organ rozwiązał ze skarżącym umowę z dnia 10 lipca 2019 r. zobowiązującą go do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS.

Organ natomiast w żaden sposób nie ustalił dochodów skarżącego, ani czy w ogóle spełnia on kryteria określone w art. 61 ust. 2 u.p.s., a więc czy jego dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co więcej należało również ustalić, czy kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Podkreślono bowiem w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Kr 410/23, że zmiana umowy może nastąpić z mocy prawa, miedzy innymi w sytuacji, gdy dana osoba zobligowana do ponoszenia na jej podstawie kosztów w ogóle jest zwolniona z tego obowiązku na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s.

Zgodnie bowiem z powołanym przepisem art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W niniejszej sprawie skarżący zawarł umowę dotycząca ustalenia opłaty za pobyt matki w DPS w K. oraz podpisał oświadczenie o obowiązku informowania organ o każdej zmianie swojej sytuacji majątkowej. Skarżący więc dalej przekazywał informacje o braku uzyskiwania jakichkolwiek przychodów, braku stałego miejsca zamieszkania i ogólnie o swojej trudnej sytuacji życiowej. Organ powinien więc z jednej strony, wezwać skarżącego do wskazania dokumentów obrazujących ten stan rzeczy, a z drugiej na własną rękę poszukiwać stosownych dokumentów, tj. wystąpić do Urzędu Skarbowego ostatniego miejsca zamieszkania skarżącego. Organ powinien również wystąpić z zapytaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o adres skarżącego następnie do Urzędu Skarbowego właściwego dla tego adresu celem uzyskania informacji o składanych przez niego deklaracjach PIT). Również skarżący powinien dostarczyć stosowne dokumenty, zwłaszcza że postępowanie w przedmiocie odstąpienia od żądania stosownego zwrotu jest postępowaniem na wniosek, a więc toczy się w jego interesie.

Organ w niniejszej sprawie powinien również ustalić inne osoby zobowiązane do ponoszenia kosztów pobytu matki skarżącego w DPS. Prawidłowe bowiem postepowanie powinno wyglądać w ten sposób, że najpierw określa się kwotę odpłatności za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej. Następnie z kwoty tej odejmuje się opłatę ponoszoną przez samego podopiecznego. Pozostała kwota powinna z kolei zostać podzielona pomiędzy wszystkie osoby zobligowane do jej ponoszenia. Następnie dochód tych osób powinien zostać sprawdzony, czy jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, (należy przy tym pamiętać, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium). Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której osoby o wyższym dochodzie będą ponosić wyższe koszty utrzymania wspólnego podopiecznego w domu pomocy społecznej. W sytuacji więc, gdy jedna ze zobowiązanych osób z mocy prawa jest zwolniona z kosztów ponoszenia takiej opłaty, to do zapłaty kwoty na nią przypadającej zobowiązana będzie gmina, w której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Fakt zawarcia przez skarżącego umowy nie przesądza kwestii ponoszenia płatności w ramach jej wykonania.

Niewątpliwie jednak skarżący powinien umożliwić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Wprawdzie u skarżącego w 2019 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w związku z zawarciem przez niego umowy, ale z uwagi na zmianę jego sytuacji dochodowej, ponowne jego przeprowadzenie jest konieczne. Stąd nawet jeżeli organy ustalą dochód skarżącego, a nadal będzie on odmawiał przeprowadzenia tego wywiadu we wskazanym przez siebie jakimkolwiek miejscu (noclegowni, na ogródkach działkowych), to organ nie będzie miał wyboru, a jedynie wyda decyzję o zobowiązaniu go do zwrotu wydatków dotychczas poniesionych przez gminę za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Istotne jest bowiem, że przeprowadzenie takiego wywiadu w przedmiocie umowy o pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej jest obowiązkowe.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zbiorą stosowny materiał dowodowy pozwalający na ustalenie dochodów skarżącego, ustalą krąg osób zobligowanych do ponoszenia opłat za matkę skarżącego, ustalą jaka wysokość opłaty obciąża każdą z tych osób oddzielnie oraz czy nie są one z mocy prawa zwolnione od ponoszenia opłat. Organy ponownie podejmą próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu wskazanym przez skarżącego, jako jego miejsce choćby tymczasowego pobytu. Wezwą również skarżącego do przedłożenia stosownych dokumentów celem udokumentowania swojej sytuacji majątkowej. Dopiero po tak zebranym materiale dowodowym organ I instancji wyda stosowną decyzję w przedmiocie niniejszej sprawy.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.