Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2354/15 w sprawie ze skargi K.B. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...)stycznia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. B. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2354/15 oddalił skargę K. B. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) stycznia 2015 r. nr (...)w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych .

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności:

I. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, tym samym naruszenie zasady słusznego interesu obywateli, poprzez brak weryfikacji twierdzeń skarżącego w zakresie w jakim podał, iż uchybienie terminowi do uzupełnienia braków wniosku nastąpiło bez jego winy,

II. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1 - 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej odrzucenie, mimo iż nie zostały zachowane warunki doręczania pisma W postępowaniu przed organem administracyjnym, tj. wobec niezawinionej przez skarżącego utraty zawiadomienia (awizo) o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej, a w konsekwencji niepodjęciu korespondencji w terminie i uznanie przez organ przesyłki za doręczoną w drodze tzw. fikcji doręczenia,

III. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu i nieuwzględnieniu skargi, mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia krzywdzącej dla skarżącego decyzji.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu I instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz na podstawie art. 203 p.p.s.a. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.

Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).

Ponadto zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygniecie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Niezasadne są zarzuty ujęte w punkcie I petitum skargi kasacyjnej. Otóż zgodnie z mającym zastosowanie w tej sprawie art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 8 oraz 16-23, jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów k.p.a., z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. W związku z powyższym niezasadne okazało się zarzucenie naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., które w tej sprawie nie miały w ogóle zastosowania.

Niezasadne są również zarzuty ujęte w punkcie I petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie zaś z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Stosownie do art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Natomiast zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Ustosunkowując się do uzasadnienia ujętych w punkcie II petitum skargi kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że faktyczne nieprzebywanie adresata pod adresem, który został przez tego adresata wskazany jako adres zamieszkania w świetle postanowień 44 § 1 - 4 k.p.a. nie ma znaczenia dla skuteczności czynności doręczenia pisma, która powinna następować zasadniczo pod adresem zamieszkania. Podkreślenia wymaga to, że skuteczne doręczenie pisma na podstawie art. 44 k.p.a. jest uzależnione od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 42 i art. 43 k.p.a., w tym w szczególności pod prawidłowym adresem miejsca zamieszkania adresata (w mieszkaniu) lub pod prawidłowym adresem miejsca pracy (w miejscu pracy). W tym pierwszym przypadku doręczenie powinno bowiem nastąpić pod adresem miejsca faktycznego i aktualnego zamieszkania adresata. Doręczenie na zasadach 44 k.p.a. jest ponadto skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości. W tej sprawie skarżący nie zmienił miejsca zamieszkania, tylko z określonych powodów zdrowotnych przebywał czasowo poza adresem miejsca zamieszkania. Stąd też organy administracyjne miały wszelkie postawy do doręczania pisma pod adresem zamieszkania. Nie bez znaczenia dla oceny postępowania organu w tej sprawie pozostaje również to, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego, a nie z urzędu. W dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z adnotacją zamieszczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki z wezwaniem do uzupełnienia wniosku pozostawione zostało w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego, a nie jak twierdzi skarżący w drzwiach domu. Podkreślić należy, że dowód doręczenia przesyłki adresatowi jest dokumentem urzędowym, który na mocy art. 76 k.p.a. korzysta z domniemania prawdziwości tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Skarżący nie przedstawił natomiast, poza gołosłownym twierdzeniem, jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie, że zawiadomienie o pozostawienie przesyłki umieszczone zostało w drzwiach domu a nie w oddawczej skrzynce pocztowej. Nie można było zatem przyjąć, że powtórne zawiadomienie (umieszczone w drzwiach) zostało utracone jako okoliczności uniemożliwiającej odbiór przesyłki przez skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie również wskazać na pewne nieścisłości w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Otóż wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu wskazano na przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Zauważyć jednak należy, że w tej sprawie skarżący żadnego wniosku o przywrócenie terminu nie składał.

Niezasadne są zarzutu ujęte w punkcie III petitum skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadniono naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie wyznaczonym wskazanymi powyżej regulacjami prawnymi.

Z tych względów, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) zasądzono od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 240 zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.