Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie renty strukturalnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...] oraz postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. B. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 19 września 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 379/08, oddalił skargę J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 maja 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej po wznowieniu postępowania.

Sąd ustalił, że w dniu 6 sierpnia 2004 r. J. B. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z załącznikami.

Decyzją z dnia 15 marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o przyznaniu J. B. renty strukturalnej.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2006 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej, zakończone decyzją ostateczną z dnia 15 marca 2005 r., a to z powodu wydania przez Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV U 2363/03, w którym ustalono, że J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od dnia 1 października 2003 r. Orzeczenie to zapadło w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. z dnia 30 września 2003 r. o odmowie dalszej wypłaty renty.

Po wydaniu powyższego wyroku, decyzją z dnia 6 lipca 2005 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. ustalił, że wysokość renty rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy przysługująca J. B. w okresie od 1 października 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. wynosi 608,56 zł miesięcznie, a decyzją z dnia 23 listopada 2006 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego dla J. B. w okresie od 1 października 2003 r. do 31 grudnia 2004 r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 22 lutego 2007 r. wydał decyzję, w której uchylił decyzję z dnia 15 marca 2005 r. oraz odmówił J. B. przyznania renty strukturalnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 kwietnia 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 20 września 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 22 lutego 2007 r. stwierdzając, że powyższe decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 17 stycznia 2008 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego, a w dniu 5 lutego 2008r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu w sprawie o przyznanie stronie renty strukturalnej, a następnie ten sam organ w dniu 20 lutego 2008 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia 15 marca 2005 r. i odmowie przyznania J. B. renty strukturalnej. Przyczyną odmowy przyznania renty strukturalnej było naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191).

Organ odwoławczy, decyzją z dnia 28 maja 2008 r., nr [...], stwierdził, że wnioskodawca, zgodnie z zaświadczeniem z dnia 23 listopada 2006 r. wydanym przez PT KRUS w H., podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacał składki w okresach przed 1 stycznia 1991 r. do 30 września 2001 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2005 r. do dnia wydania przedmiotowego zaświadczenia. Z treści tego zaświadczenia wynika również, że w okresie od 1 października 2001 r. do 31 grudnia 2004 r. J. B. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu pobierania świadczenia rentowego, przyznanego wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. od 1 października 2003 r. W wyroku tym sąd po rozpoznaniu odwołania J. B. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. z dnia 30 września 2003 r. w sprawie o przywrócenie prawa do renty inwalidzkiej, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i ustalił, że J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od 1 października 2003 r. O przyznanym z mocą wsteczną przez Sąd Okręgowy prawie strony do renty inwalidzkiej rolniczej poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia 16 maja 2005 r. Oddział Regionalny KRUS w B.

Zdaniem organu odwoławczego, powyższe okoliczności stanowiły przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zebrany w trakcie postępowania w I instancji materiał dowodowy pozwolił organowi na stwierdzenie, że wnioskodawca zgodnie z zaświadczeniem z dnia 23 listopada 2006r. wydanym przez PT KRUS w H., podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacał składki w okresach przed 1 stycznia 1991 r. do 30 września 2001 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2005 r. do dnia wydania tego zaświadczenia. Z treści tego zaświadczenia wynika również, że w okresie 1 października 2001 r. do 31 grudnia 2004 r. J. B. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu pobierania świadczenia rentowego, przyznanego wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 kwietnia 2005 r. od 1 października 2003 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia podstawowego warunku do przyznania renty strukturalnej określonego w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., a niespełnienie powyższego warunku, skutkuje odmową przyznania renty strukturalnej na podstawie złożonego przez niego wniosku o przyznanie renty strukturalnej.

Oddalając skargę J. B., Sąd I instancji wskazał, że wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. nie mógł być znany organowi i nie istniał w dniu wydania przez ten organ decyzji z dnia 15 marca 2005 r., ani tym bardziej w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną - w dniu 6 sierpnia 2004 r. Sąd podał, że przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) wskazują, jakie podmioty podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy i na wniosek (art. 16. ust. 1 i 2). Z ustawy tej wynika ponadto, iż nie podlegają temu ubezpieczeniu osoby, które podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu lub mają ustalone prawo do emerytury lub renty, lub do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem ubezpieczenia na wniosek osoby pobierającej rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy jako rentę okresową (art. 16 ust. 3).

Z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wynika, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, który m.in. nie ma: ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego. Wyłączenie to nie przewiduje sytuacji, w której wnioskodawcy składającemu wniosek o przyznanie renty strukturalnej przysługuje prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, ale sytuację, w której prawo to zostało potwierdzone. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem ani w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, ani w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu skarżący nie miał ustalonego prawa do renty rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy.

Sąd stwierdził, że skoro w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Z. ujawnił się nowy stan prawny istniejący w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznany organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczący się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zasadnie zatem – w jego ocenie – organ administracji wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Również prawidłowo orzekł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 15 marca 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej oraz o odmowie przyznania mu tej renty w związku z niespełnieniem przesłanki określonej w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Przepis § 14 tego rozporządzenia nie mógł mieć – zdaniem Sądu – zastosowania w sytuacji, gdy prawo do renty z ubezpieczenia społecznego przysługiwało rolnikowi zanim zaczął pobierać rentę strukturalną, a to dlatego, że w takich okolicznościach rolnikowi prawo do renty strukturalnej w ogóle by nie przysługiwało (§ 4 pkt 1 i 3 rozporządzenia).

J. B. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 30 lipca 2009r., w sprawie o sygn. II GSK 1105/08, Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną:

I. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania;

II. zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, Sąd II instancji, podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalając skargę wadliwie przyjął, że "w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Z. ujawnił się nowy stan prawny istniejący w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie znany organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczący się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jak również, w konsekwencji, że powyższe pozwoliło organowi I instancji na wznowienie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej na podstawie art. 145 § 1 pkt.5 K.p.a. "

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż w świetle przywołanego art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiska tego nie można podzielić, w sytuacji, w sprawie niniejszej żadne nowe okoliczności lub dowody nie zostały ujawnione (i nawet nie zostały wskazane ani przez organ, ani przez Sąd I instancji), zaś podstawą wznowienia postępowania nie mogło być "ujawnienie nowego stanu prawnego, gdyż takiej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego przepis ten nie przewiduje ".

Sąd II instancji podkreślił, że powołany jako podstawa wznowienia postępowania wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. zapadł w dniu 5 kwietnia 2005 r., podczas gdy decyzja kończąca postępowanie administracyjne została wydana w dniu 15 marca 2005 r. Już więc zestawienie tych dwóch dat wskazuje, że wyrok Sądu Okręgowego, jako wydany już po decyzji administracyjnej, nie może być zakwalifikowany ani do okoliczności, ani do dowodów, które by istniały w dniu wydania decyzji, co oznacza, że skoro w dniu wydania decyzji przedmiotowy wyrok jeszcze nie istniał, ponad wszelką wątpliwość nie zachodziła podstawowa przesłanka wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Niezależnie od powyższego, Sąd zwrócił uwagę, iż przedmiotowy wyrok stanowił jedynie inną ocenę tych samych okoliczności faktycznych (stanu zdrowia), które były znane organowi rentowemu w dniu 30 września 2003 r. i spowodowały wydanie przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do dalszej wypłaty rolniczej renty inwalidzkiej. Wyrok ten nie zmienił jednak stanu prawnego, a jedynie status prawny skarżącego wobec organu rentowego. Status ten uległ zmianie jednak już po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej (6 sierpnia 2004 r.) i po wydaniu decyzji uwzględniającej ten wniosek (15 marca 2005 r.), gdyż wyrok został wydany później, tj. dnia 5 kwietnia 2005 r. Do tego czasu status skarżącego był statusem osoby, która ex lege podlegała ubezpieczeniu społecznemu (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników) i nie miała ustalonego prawa do renty lub emerytury.

Sąd podkreślił, że w wyroku Sądu Okręgowego w Z. orzeczono, iż: "zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że wnioskodawcy J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od 1 października 2003 roku", natomiast w uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono: "Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz.353 ze zm.) mającym w sprawie zastosowanie z mocy art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu".

Sąd Okręgowy w Z. ani w sentencji, ani w uzasadnieniu wyroku nie stwierdził, aby jego ustalenie miało moc wsteczną. Dokonane przez Sąd samo ustalenie jest dokonane ex nunc, chociaż dotyczy prawa, które przysługiwało od 1 października 2003 r. Również tego dnia dotyczą także skutki finansowe rozstrzygnięcia, co nie oznacza przyjęcia fikcji, że w tym dniu orzeczenie zostało wydane. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd także nie wskazał, że jego orzeczenie ma być traktowane tak jakby było wydane 1 października 2003 r., ale jedynie stwierdził, że wypłata świadczeń, przysługujących na podstawie ustalonego przez niego w dniu 5 kwietnia 2005 r. prawa, ma dotyczyć również okresu sprzed wydania wyroku.

Fakt, że organ rentowy jest zobowiązany na podstawie tego wyroku wypłacić świadczenia od dnia 1 października 2003 r. nie oznacza, że Sąd wydając wyrok w dniu 5 kwietnia 2005 r. ustalił prawo do świadczeń nie w tym dniu, kiedy wydał wyrok, ale w dniu 1 października 2003 r. Czym innym jest bowiem sam moment ustalenia prawa, a czym innym ustalenie chwili, od kiedy prawo to przysługuje.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił przedstawione w skardze kasacyjnej stanowisko skarżącego co do naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, w sytuacji, gdy sam fakt wydania wyroku przez Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. po wcześniejszym wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie uzasadniał zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż zgodnie z tym przepisem podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego są okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi wydającemu decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny nadmienił nadto, że okoliczności, które były badane przez Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. w postępowaniu o ustalenie prawa do renty inwalidzkiej są innymi okolicznościami niż te, które podlegają badaniu w postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej. W postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej badaniu podlega to, czy wnioskodawca ma już ustalone - co może nastąpić wyłącznie poprzez wydanie stosownej decyzji - prawo do emerytury lub renty w dacie złożenia wniosku (i ewentualnie w dacie wydawania decyzji), a nie to, czy spełnia warunki do tego aby takie prawo nabyć. Tym samym przyjęcie przez organ - a za nim również i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - że skoro w dacie złożenia wniosku i w dacie przyznania renty strukturalnej skarżący spełniał również warunki do przyznania świadczenia z tytułu inwalidztwa, to tym samym jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie i nie mógł otrzymać renty strukturalnej, jest wprowadzeniem, wbrew postanowieniom art. 7 Konstytucji RP, dodatkowej, nie znanej przepisom prawa, negatywnej przesłanki.

Jednocześnie Sąd uznał, że w tej sytuacji rozpoznawanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne. Wskazał też, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie winien ocenić, czy i na ile rażący charakter miało zaistniałe naruszenie prawa oraz, czy w okolicznościach sprawy niniejszej ewentualne zachodzenie przesłanek z § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w ogóle pozwalałoby na wznowienie postępowania, czy też powinno byłoby być podstawą do wszczęcia odrębnego, samodzielnego postępowania umożliwiającego zachowanie prawa do renty strukturalnej.

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z przepisem art. 190 ustawy ostatnio powołanej, sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu orzeczenia NSA jedynie w wyjątkowych sytuacjach, zwłaszcza, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zaistniała.

Kierując się powyższą zasadą, Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że stan faktyczny pozostaje poza sporem.

W dniu 6 sierpnia 2004 r. J. B. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, w rozpoznaniu którego decyzją z dnia 15 marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o przyznaniu mu renty strukturalnej.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. w wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV U 2363/03, ustalił, że J. B. przysługuje prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od dnia 1 października 2003 r.

Kwestia wadliwego wznowienia postępowania w oparciu o powyższy wyrok z podstawy prawnej zawartej w przepisie art. 145 § 1 pkt.5 K.p.a została przesądzona w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009r., w sprawie o sygn. II GSK 1105/08. Powtórzyć zatem należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie żadne nowe okoliczności lub dowody nie zostały ujawnione.

W stanie, w którym powołano jako podstawę wznowienia postępowania wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z., trzeba mieć na względzie, że wyrok ten zapadł w dniu 5 kwietnia 2005r., zaś decyzja kończąca postępowanie administracyjne została wydana w dniu 15 marca 2005 r. Tak więc już samo zestawienie tych dwóch dat wskazywało, że skoro w dniu wydania decyzji przedmiotowy wyrok jeszcze nie istniał, nie zachodziła podstawowa przesłanka wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wykonując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązkiem Sądu w niniejszym składzie jest ocena, "czy i na ile rażący charakter miało zaistniałe naruszenie prawa". Wymaga to zatem z punktu widzenia przepisu art. 145 §1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozważenia przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w przepisie art. 156 §1 pkt.2 k.p.a.

Przede wszystkim należy wskazać, że rażące naruszenie prawa może dotyczyć tak prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego.

Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zawęża rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, do uregulowań materialnoprawnych i nie wyklucza przypisania decyzji wady nieważności w przypadku ujawnienia rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, jeżeli naruszenie to pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Kwestia ta została zresztą przesądzona w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wystarczy bowiem powołać się na wyroki: WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., w sprawie o sygn. III SA/Wa 606/07 / LEX nr 382156 / oraz WSA w Gliwicach z dnia 18 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. I SA/Gl 21/09 / LEX nr 493659 /, w których wyrażony został pogląd, iż nie jest wykluczona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, jednakże naruszenie takie musi prowadzić do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia z tegoż właśnie powodu. Innymi słowy, musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji, musi w niej tkwić.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko z tego powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulacje w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki, powodującej stwierdzenie nieważności, musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać trzeba, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Wymaga to w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści przepisu prawnego (przepisów prawnych), na podstawie którego została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny, czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał kwestionowaną decyzję, odbiega od prawidłowego rozumienia treści przepisów w takim stopniu, że może być uznane za rażące naruszenie prawa. / vide: wyroki WSA w Warszawie z dnia: 25 stycznia 2007r., II SA/Wa 2197/06, LEX nr 328625; 21 września 2007r., II SA/Wa 877/07, LEX nr 469859, a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 października 2007r., II SA/Gd 22/07, LEX nr 389707/.

Mając zatem na względzie takie rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa", Sąd stwierdza, iż tak decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 maja 2008r., nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 20 lutego 2008r. o uchyleniu decyzji ostatecznej i odmowie przyznania renty strukturalnej, jak i ta ostatnia zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Podobną ocenę należy odnieść do wydanego w dniu 5 lutego 2008 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 149 §1 w związku z art. 145 §1 pkt. 5 k.p.a. postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu w sprawie o przyznanie renty strukturalnej zakończonej w/w decyzją ostateczną w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 kwietnia 2005 r. (Sygn. akt IV U 2363/03).

W powołanym wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wyraził pogląd, iż sam fakt wydania wyroku przez Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. po wcześniejszym wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie uzasadniał zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż zgodnie z tym przepisem podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego są okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi wydającemu decyzję, podkreślając, że stanowisko Sądu I instancji co do tego, iż w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Z. ujawnił się nowy stan prawny istniejący w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie znany organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczący się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest nieprawidłowe, w sytuacji, gdy w sprawie niniejszej żadne nowe okoliczności lub dowody nie zostały ujawnione (i nawet nie zostały wskazane ani przez organ, ani przez Sąd I instancji), zaś podstawą wznowienia postępowania nie mogło być "ujawnienie nowego stanu prawnego".

W tym stanie rzeczy, Sąd wyraża pogląd, iż proste zestawienie normy zawartej w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z treścią wydanej decyzji, po uprzednio wadliwie wznowionym postępowaniu prowadzi do wniosku, iż rozumienie tej regulacji przez organy, które wydały kwestionowane decyzje, odbiega od prawidłowego rozumienia treści przepisów w takim stopniu, że może być uznane za rażące naruszenie prawa.

Niezależnie od powyższego, Sąd zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraża następujący pogląd co do ewentualnego zachodzenia przesłanek z przepisu § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004, Nr 114, poz. 1191 ze zm.):

Zgodnie z przepisem ust.1 tego przepisu, w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. W przypadku przyznania prawa do renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych / ust. 2 /. Przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, w sytuacji, gdy skarżący nie nabył prawa do emerytury, a przyznane świadczenie było inwalidzką rentą rolniczą. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny do dnia 5 kwietnia 2005 r., czyli do dnia wydania wyroku przez Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 5 kwietnia 2005 r. status skarżącego był statusem osoby, która ex lege podlegała ubezpieczeniu społecznemu (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników) i nie miała ustalonego prawa do renty lub emerytury.

Co się zaś tyczy ust. 2, to istotnie skarżącemu jako uprawnionemu do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania przyznane zostało prawo do renty z ubezpieczenia społecznego, a nie odwrotnie. Innymi słowy, prawo do renty z ubezpieczenia społecznego nie przysługiwało skarżącemu zanim zaczął on pobierać rentę strukturalną, albowiem zostało ono potwierdzone dopiero wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. już po wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.

W myśl przepisu art. 116 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych / tekst jednolity: Dz.U. Nr 97, poz. ze zm. /, wniosek o emeryturę lub rentę może być wycofany, jednakże nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. W razie wycofania wniosku postępowanie w sprawie świadczeń podlega umorzeniu.

Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżący pismem z dnia 23 czerwca 2005r. skierowanym do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako organu rentowego zwrócił się alternatywnie albo o wydanie decyzji określającej końcową datę okresu przysługującej mu renty z tytułu niezdolności do pracy do dnia 1 sierpnia 2004r., określonej jako daty złożenia wniosku o przyznaniu mu renty strukturalnej, albo o wycofanie wniosku o przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy / k – 141 akt administracyjnych /. Poza sporem pozostaje, iż Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu 6 lipca 2005r. wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy. Z niczego natomiast nie wynika, czy i w jaki sposób zostało rozpoznane alternatywne żądanie skarżącego co do wycofania jego wniosku o przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy.

Z punktu widzenia przepisu art. 145 §1 k.p.a. nie była to jednak ani nowa okoliczność, ani nowy dowód, albowiem w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, to jest w dniu 15 marca 2005r. nie była ona znana organowi I instancji, a to oznacza, że nie mogłaby stanowić przesłanki wznowienia postępowania w rozumieniu powołanego przepisu art. 145 §1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.