III SA/Lu 218/11 - Wyrok

Data orzeczenia	2011-12-20	
Data wpływu	2011-05-11	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie	
Sędziowie	Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu	
Hasła tematyczne	Ruch drogowy	
Sygn. powiązane	I OSK 744/12	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2005 nr 108 poz 908; art. 72 ust. 1 pkt 1, pkt 5, ust. 4;  Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi U. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Prezydent Miasta L. zarejestrował na wniosek B. M. samochód marki [...] (numer nadwozia [...], seria i numer dowodu rejestracyjnego: [...], numer tablic rejestracyjnych: [...]).

Z uzasadnienia tejże decyzji wynikało, że rejestracji dokonano na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] grudnia 2009 r. zawartej z J. K. F. (zamieszkałym w Niemczech), zaświadczenia o zarejestrowaniu tego pojazdu wystawione przez K.-B., zaświadczenia wystawionego przez Komisariat V Policji w L. o przywłaszczeniu dokumentów dotyczących pojazdu, dokumentu Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego, zaświadczenia o uiszczeniu podatku od towarów i usług lub brak obowiązku uiszczenia podatku (VAT-25), zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i dokumentu identyfikacyjnego pojazdu.

W/w dokumenty B. M. przedstawiła do wcześniejszego wniosku, który załatwiono decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie czasowej rejestracji pojazdu.

Dnia [...] lutego 2010 r. U. F., małżonka zbywcy pojazdu wniosła o odmowę zarejestrowania pojazdu na rzecz B. M., podnosząc, iż pomiędzy B. M. a spadkobiercami J. F. (zmarłego [...] grudnia 2009 r.) istnieje spór co do prawa własności w/w samochodu osobowego jako, że samochód ten wchodził w skład majątku wspólnego małżonków.

Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. organ I instancji powiadomił U. F.o sposobie rozpatrzenia i załatwienia wniosku B. M.

Po rozpoznaniu odwołania U. F., decyzją z dnia [...] maja 2010 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z argumentacją, że w trakcie postępowania o rejestrację samochodu organ I instancji otrzymał informację o istniejącym sporze odnośnie praw do pojazdu, którego nie był władny samodzielnie rozstrzygnąć. Kolegium uznało, że w tej sytuacji organ pierwszej instancji powinien zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i równocześnie na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. zobowiązać U. F. do wystąpienia do sądu powszechnego w rozsądnym terminie z powództwem o ustalenie prawa własności wyżej oznaczonego pojazdu (art. 189 k.p.c.).

Na skutek skargi B. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. (III SA/Lu 248110) uchylił wyżej oznaczoną decyzję Kolegium. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu. Niezbędnym warunkiem rejestracji jest przedstawienie dowodu własności pojazdu, a może nim być m.in. umowa sprzedaży. Rozpatrzenie sprawy z wniosku o rejestrację samochodu nie jest uzależnione od uprzedniego przeprowadzenia w sprawie sporu o własność samochodu, gdyż spełnienie przez wnioskodawcę warunków wymaganych do rejestracji pojazdu powoduje, że organ administracji nie może odmówić wydania decyzji o jego zarejestrowaniu. Sąd zobowiązał Kolegium do rozpatrzenia odwołania U. F. i dokonania przede wszystkim oceny interesu prawnego wnoszącej odwołanie, a w przypadku uznania, że interes ten został wykazany, do oceny, czy spełnione zostały prawne warunki do zarejestrowania przedmiotowego samochodu na nazwisko B. M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po ponownym rozpatrzeniu odwołania U. F. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie rejestracji samochodu, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że U. F. przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., w związku z czym sprawa powinna zostać rozstrzygnięta decyzją merytoryczną, a nie umarzającą postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Argumentem przemawiającym za przedstawionym poglądem jest długotrwały jej udział w postępowaniu przed organami administracyjnymi pierwszej i drugiej instancji w sprawie rejestracji samochodu marki [...]. U. F. kierowała i otrzymywała pisma od organu pierwszej instancji, została jej także doręczona kwestionowana odwołaniem decyzja. Pozbawienie jej na obecnym etapie postępowania administracyjnego przymiotu strony naruszałoby zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa (art. 8 k.p.a.), bowiem do tej pory mogła wyrobić sobie przekonanie o traktowaniu jej przez organy administracji publicznej jako podmiot posiadający interes prawny.

Organ uznał też, że B. M. przedstawiła organowi pierwszej instancji wszystkie wymagane prawem dokumenty, a w szczególności umowę sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia [...] grudnia 2009 r. zawartą z J. F. U. F., roszcząca sobie prawo własności pojazdu, nie przedłożyła do dnia załatwienia sprawy przez Kolegium żadnego dokumentu, z którego mogłaby wywieść swoje uprawnienia właścicielskie. Zakwestionowana odwołaniem decyzja organu pierwszej instancji jest więc zgodna z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. U. F. zarzuciła naruszenie :

- art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez dokonanie rejestracji samochodu pomimo nieprzedłożenia przez wnioskującą kompletu wymaganych przez ten przepis dokumentów, a w szczególności dowodu rejestracyjnego i istnienia informacji uzasadniających powzięcie przez organ wątpliwości co do charakteru i wagi przedłożonej przez B. M. umowy kupna – sprzedaży samochodu, wynikających z rzeczywistego zamiaru stron tej umowy;

- przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy – art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2010 r. w sytuacji, gdy stan faktyczny i wątpliwości co do stanu prawnego obligowały organ do uchylenia decyzji i odmówienia zarejestrowania pojazdu na skutek przyjęcia, że nie zostały spełnione prawne warunki do zarejestrowania przedmiotowego samochodu na rzecz B. M. ewentualnie do zawieszenia postępowania w celu wezwania B. M. do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu powszechnego ze stosownym powództwem cywilnym dotyczącym ustalenia prawa własności samochodu;

- art. 7, 77 i art. 80 k.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

- art. 75 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie jako dowodu w sprawie zeznań złożonych przez B. M. w sprawie [...] i [...] Prokuratury Rejonowej [...] w L.

W uzasadnieniu skargi strona podnosi, że zasadnicze zastrzeżenia budzi fakt nieuwzględnienia przez Kolegium informacji dotyczących prowadzenia przez Komisariat V Policji w L. pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w L. [...] ([...] i [...]) postępowania z zawiadomienia skarżącej o popełnieniu przestępstwa przywłaszczenia samochodu stanowiącego własność skarżącej i jej zmarłego męża. Organy administracji posiadały informacje o toczącym się postępowaniu karnym podważającym prawdziwość umowy kupna sprzedaży samochodu, na podstawie której dokonano rejestracji samochodu, o fakcie, iż to w dyspozycji skarżącej znajdował się dowód rejestracyjny samochodu, a także o wyrejestrowaniu przez skarżącą samochodu w Niemczech w dniu [...] lutego 2010 r. a zarejestrowaniu przez Panią B. M. samochodu w Polsce [...] lutego 2010 r. Organ wiedział o sprzedaży samochodu w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, która to czynność stanowiła czynność przekraczającą zwykły zarząd, a odbyła się bez wiedzy i zgody skarżącej, oraz o nieprzedłożeniu przez B. M. dowodu rejestracyjnego pojazdu. Organy obu instancji powinny zatem powinny powziąć przekonanie o istnieniu uzasadnionego sporu o prawo własności samochodu. Prezydent Miasta L. powinien uznać, że przedstawiona przez B. M. umowa kupna - sprzedaży nie może być uznana za dowód własności samochodu. B. M. przyznała, że z J. F. łączyła ją umowa pożyczki. Dokument nazywany umową sprzedaży - kupna samochodu został natomiast przygotowany na wypadek gdyby pożyczkobiorca nie spłacał pożyczki. Znaczenie tej umowy i jej skuteczność wymaga analizy na gruncie prawa cywilnego z uwzględnieniem art. 65 k.c., art. 82 i art. 83 k.c. Wnioskująca zeznała, że J. F. podpisywał dokument oczekując na przyjazd karetki pogotowia ratunkowego, a po przewiezieniu do szpitala zmarł. Pojawia się kwestia, czy w takiej sytuacji sprzedający mógł świadomie i swobodnie podjąć decyzję, czy umowa nie była pozorna, a jeżeli miała charakteru umowy warunkowej, czy ziścił się warunek. Badanie tej materii należy do sądu powszechnego.

Prawo o ruchu drogowym wymaga aby wraz z wnioskiem o rejestrację złożyć m. in. dowód rejestracyjny jeśli był wydany. Nie budzi wątpliwości, że dowód był wydany i znajdował się w posiadaniu skarżącej U. F., a pomimo to Prezydent Miasta L. dokonał rejestracji spornego samochodu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z następujących względów.

Sprawa rejestracji spornego pojazdu była już przedmiotem kontroli sądowej. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 248/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]. Powyższą decyzją wydaną - w trybie art. 138 § 2 k.p.a. - po pierwsze, uchylono decyzję z dnia [...] marca 2010 r. Prezydenta Miasta L. w przedmiocie zarejestrowania na wniosek B. M. samochodu marki [...]. Po drugie, przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W w/w wyroku Sąd wyjaśnił, iż nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że w przypadku sporu o własność pojazdu organ rejestrujący jest obowiązany zawiesić – na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia tego sporu przez sąd powszechny. Sąd stwierdził również, że ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wyczerpująco określają dokumenty, które stanowią podstawę zarejestrowania pojazdu i w związku z tym rzeczą organu jest ocenić, czy spełnione zostały warunki niezbędne do zarejestrowania w/w samochodu na nazwisko B. M.

Powyższy wyrok oznacza, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania - stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) – są wiążące w sprawie dla WSA w Lublinie oraz dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Kolegium poodnosi w uzasadnieniu obecnie skarżonej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. (utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2010 r.), że B. M. przedstawiła wszystkie wymagane prawem dokumenty do zarejestrowania pojazdu. Kolegium wyjaśnia także, iż U. F. będąca stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i roszcząca sobie prawo własności tego pojazdu, nie przedłożyła dowodu, z którego mogłaby wywieść swoje uprawnienia właścicielskie do tego pojazdu.

Zapatrywanie Kolegium, że U. F. posiada przymiot strony, zasługuje na aprobatę. Nie zasługuje natomiast pogląd, że B. M. przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty i organ I instancji nie mógł odmówić zarejestrowania pojazdu. Jest to ustalenie wadliwe.

Rzeczą organu było – stosownie do wytycznych zawartych w/w wyroku WSA w Lublinie – dokonać zgodnie z dyrektywami wynikającymi z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., ustaleń faktycznych sprawy w aspekcie spełnienia przez wnioskodawczynię warunków do dokonania rejestracji spornego pojazdu.

Kolegium nie uczyniło zadość tym wymaganiom.

Przepis art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym określa w pkt 1 – 6a rodzaje dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu. Należy do nich miedzy innymi dowód rejestracyjny pojazdu, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy). W myśl jej art. 72 ust. 4, w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Ustawowy zwrot "dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji" oznacza, że chodzi tu o informacje potwierdzające, iż pojazd został nabyty od poprzedniego właściciela pojazdu.

Przedmiotowy pojazd został nabyty w Polsce. Treść umowy kupna – sprzedaży samochodu z dnia [...] grudnia 2009 r.(k. 1 a akt adm.) wskazuje, że umowę zawarto w L. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd był wcześniej zarejestrowany w Niemczech. Do wniosku o zarejestrowanie pojazdu B. M. nie dołącza dowodu rejestracyjnego. Twierdzi ona, iż dowód rejestracyjny został przywłaszczony. Na tę okoliczność składa zaświadczenie z dnia [...] lutego 2010 r.(k. 1 d akt adm.) potwierdzające, iż zgłosiła ona Komisariatowi Policji w L. fakt przywłaszczenia przez U. F. dokumentów dotyczących spornego pojazdu. Zamiast dowodu rejestracyjnego wnioskodawczyni przedkłada informację z Centralnego Rejestru Pojazdów (ZFZR) z dnia [...] stycznia 2010 r. (k. 1 c akt adm.) uzyskaną od Federalnego Urzędu ds. zmotoryzowanego ruchu drogowego. Powyższy dokument potwierdza fakt zarejestrowania pojazdu pod numerem [...], opatrzenia karty pojazdu numerem [...], zarejestrowania pojazdu po raz pierwszy w dniu [...] września 2002 r. Z treści omawianego dokumentu wynika, że nie zastępuje on poświadczenia własności, ponieważ uwzględnia jedynie adnotacje dotyczące poszukiwań, które Centralnemu Rejestrowi Pojazdów zostały już zgłoszone i w związku z tym nie można wykluczyć, że w międzyczasie pojazd został ukradziony lub jest poszukiwany jako zaginiony i z tego powodu informacja nie może służyć jako podstawa uzasadnienia, że pojazd został nabyty w dobrej wierze.

Powyższy dokument nie wskazuje, ani na osobę będącą właścicielem pojazdu, ani na kogo pojazd zarejestrowano w Niemczech. W rezultacie nie wiadomo, czy udzielona informacja potwierdza dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Jak wyżej wykazano, zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji ma potwierdzać tego rodzaju dane. Innymi słowy zaświadczenie, o którym mowa w art. 72 ust. 4 ustawy, ma określać dane - potrzebne do rejestracji - zawarte w zagubionym dowodzie rejestracyjnym. Skoro nie ma pewności, co do rzeczywistej treści zagubionego dowodu rejestrującego zawarte w zagubionym dokumencie, Kolegium nie mogło bez wcześniejszego wyjaśnienia do końca tej kwestii przyjąć, iż wszystkie niezbędne dokumenty do rejestracji zostały przedstawione organowi I instancji. Sama tylko umowa z dnia [...] grudnia 2009 r. zawarta pomiędzy B. M. i J. F. zameldowanym w Niemczech, nie mogła stanowić wystarczającego dowodu własności pojazdu. W myśl art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu. Przepis ten nie oznacza, że ustawodawca nakłada na organ rejestrujący obowiązek badania stosunków własnościowych odnoszących się do pojazdu zgłaszanego do rejestracji. W/w ustawa zobowiązuje jedynie organ do oceny, czy wnioskodawca przedłożył w toku postępowania wszystkie dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu. W tym zakresie organ opiera się na przedstawionych mu dowodach, wskazanych w komentowanej ustawie.

Kolegium niesłusznie więc przyjmuje, że na tle stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego materiału dowodowego, spełnione zostały ustawowe warunki do zarejestrowania samochodu marki [...] na nazwisko B. M.

Dodatkowo należy podnieść, że organ powinien był wyjaśnić, czy wnioskodawczyni może uzyskać stosowne zaświadczenie z rejestru prowadzonego w Niemczech, potwierdzające nie tylko sam fakt rejestracji pojazdu, lecz również wskazujące ostatniego właściciela zarejestrowanego tam, względnie czy wnioskodawczyni może uzyskać wtórnik dowodu rejestracyjnego. Tego rodzaju ustalenia były konieczne z uwagi na treść § 3 ust. 4 a/ rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Powołany przepis – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - określa, że w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu sprowadzonego z zagranicy i zgłoszenia utraty, kradzieży, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracyjnego wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdu za granicą, właściciel pojazdu dołącza wydany przez ten organ wtórnik dowodu rejestracyjnego albo :

1) zaświadczenie, o którym mowa w art. 72 ust. 4 ustawy, oraz

2) zaświadczenie wydane przez właściwy organ Policji w kraju lub za granicą potwierdzające zgłoszenie kradzieży tego dokumentu.

Naruszenie przez organ reguł postępowania wynikających z powyższych przepisów powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na mocy art. 152 tejże ustawy Sąd wstrzymał wykonanie skontrolowanej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.