Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 546/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W1 na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w przedmiocie włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 546/21 w ten sposób, że w miejsce nazwy strony skarżącej zamiast "E. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W2" wpisać "E. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W1".

Postanowieniem z 2 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 546/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę w sprawie ze skargi E. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W1 na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w przedmiocie włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że budynek przy ul. S. [...] w C. został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków jeszcze przed wprowadzeniem w 2010 r. obowiązku utworzenia gminnych ewidencji zabytków. Potwierdza to wyciąg z wykazu wojewódzkiej ewidencji zabytków, przekazany przez organ przy piśmie z dnia 25 lipca 2011 r. do Urzędu Miasta C. w wykonaniu obowiązku nałożonego na Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku (dalej: PWKZ) w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r., nr 75, poz. 474). We wskazanym wyciągu pod pozycją nr [...] znajduje się obiekt opisany jako "kamienica" położona przy ul. S. [...]. Posłużenie się w tym przypadku określeniem "kamienica" w odniesieniu do budynku zlokalizowanego przy ul. S. [...] nie zmienia faktu wynikającego ze wskazanego wykazu, że już w 2011 r. budynek ten był włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Zdaniem Sądu, faktu włączenia omawianego budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie negowała skarżąca spółka, występując pismem z dnia 4 czerwca 2020 r. do organu o wykreślenie z wojewódzkiej ewidencji zabytków obiektu ze względu na jego katastrofalny stan techniczny. W odpowiedzi organ konserwatorski w piśmie z 5 stycznia 2021 r. negatywnie zaopiniował wniosek.

Chronologia czynności podejmowanych w rozpoznawanej sprawie przez skarżącą Spółkę potwierdza w pierwszej kolejności przyjęcie przez nią, adekwatnie do rzeczywistego stanu sprawy, że kwestionowaną czynność włączenia przedmiotowego budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków podjęto przed 1 czerwca 2017 r., co determinowało jej zaskarżenie według przepisów art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed tak datowanej nowelizacji (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2017 r., poz. 935 – dalej: ustawa zmieniająca). Z treści art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu ustawy obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej (nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2015 r. poz. 658) wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa po upływie czternastodniowego terminu jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zachodzi powyższa sytuacja. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że o włączeniu zabytku przy ul. S. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków skarżąca wiedziała już w dacie skierowania do organu wniosku o jego wykreślenie. Natomiast, przyjmując najbardziej korzystną interpretację dokonanych przez Spółkę czynności Sąd przyjął, że skarżąca dowiedziała się o podjęciu tej czynności w dacie otrzymania pisemnej odpowiedzi organu z dnia 29 marca 2021 r. (data doręczenia 13 kwietnia 2021 r.) na swój wniosek o udostępnienie informacji dotyczących włączenia budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W tej sytuacji czternastodniowy termin na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał skarżącej w dniu 27 kwietnia 2021 r. Pomimo umieszczenia takiej daty na wezwaniu nadano je w placówce pocztowej w dniu 2 czerwca 2021 r., co potwierdza dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy, czyli z naruszeniem terminu z art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu ustawy obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej. Brak wskazania precyzyjnej daty dokonania tego włączenia nie uniemożliwiał zakwestionowania tej czynności do sądu administracyjnego, z czego skarżąca skorzystała występując do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Powinna była jednak dokonać tego niezbędnego wezwania z zachowaniem terminu 14-dniowego od dnia dowiedzenia się o podjęciu czynności.

Sąd nie dopatrzył się przy tym okoliczności mogących wskazywać na brak winy skarżącej Spółki w uchybieniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Nie zostały w rozpoznawanej sprawie ujawnione takie okoliczności sprawy, które mogłyby stanowić przeszkody do zaskarżenia przez skarżącą czynności włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji z zachowaniem wymogów art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu ustawy obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej. Okolicznością taką nie jest brak wskazania przez organ dokładnej daty dokonania tej czynności ani brak zawiadomienia właściciela lub posiadacza o niej.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżąca spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu ustawy obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej, poprzez odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z powodu błędnego przyjęcia, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wniesienie skargi było niedopuszczalne, w sytuacji gdy skarżąca bez swojej winy nie mogła zachować 14-dniowego terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa;

b) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia postawy prawnej rozstrzygnięcia albowiem Sąd nie wskazał w uzasadnieniu skarżonego postanowienia jakimi przesłankami kierował się uznając, że okoliczności rozpoznawanej sprawy nie uzasadniają przyjęcia, iż strona skarżąca nie zachowała 14-dniowego terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa bez swej winy;

c) przepisu art. 52 § 1 i 3 p.p.s.a. w brzmieniu ustawy obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, z których nie wynika aby skarżąca dowiedziała się lub mogła dowiedzieć o wpisaniu obiektu w postaci budynku przy ul. S. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało dokonane z naruszeniem terminu wskazanego w powołanym przepisie oraz poprzez uznanie, że brak jest podstaw do uznania, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego;

d) art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie kontroli działań podejmowanych przez PWKZ, a w konsekwencji pominięcie okoliczności dotyczących dokonania wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków i braku możliwości dowiedzenia się o dokonaniu tej czynności przez stronę.

Niezależnie od powyższych zarzutów, z ostrożności procesowej, skarżąca zarzuciła, że w wydaniu zaskarżonego orzeczenia brała udział sędzia WSA Magdalena Dybek – Rak, powołana na stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS) wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją kadencji legalnie działającej KRS. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielkiej Izby) z dnia 19 listopada 2019 roku (nr C-585/18, C-624/18, C-625/18) oraz uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA1-4110-1/20) zdaniem skarżącej, stan ten stworzył podstawy do wątpliwości co do wpływu sił politycznych na powołanego sędziego. W konsekwencji może to skutkować naruszeniem gwarancji bezstronności i niezależności wyłonionego z udziałem takich sędziów sądu i powinno być przedmiotem oceny pod względem zaistnienia przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie na podstawie art. 185 p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku i zasądzenie na podstawie art. 203 p.p.s.a. na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd błędnie ustalił, iż doszło do uchybienia terminu z winy skarżącej, a zatem odrzucenie skargi było bezzasadne. Zdaniem skarżącej, z pisma Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 29 marca 2021 r. wcale nie wynika informacja w przedmiocie tego czy budynek mieszkalny przy ul. S. [...] znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Treść tego pisma jest bardzo nieprecyzyjna i niejasna. Wynika z niej, że PWKZ, przekazał skarżącej swoje pismo z 2011 roku skierowane do Urzędu Miasta w C. Z pisma nie wynika jednak w żaden sposób informacja, że budynek mieszkalny przy ul. ul. S. [...] został wpisany do ewidencji zabytków, a wręcz przeciwnie, lektura pisma skłania do przekonania, iż budynek ten do ewidencji wpisany nie jest, gdyż nie jest on kamienicą, a do pisma załączono wyciąg z wykazu, w którego treści wskazano obiekt w postaci "kamienicy" zlokalizowany przy ul. ul. S. [...]. Zatem nie jest możliwe ustalenia czy organ miał zamiar umieścić w ewidencji budynek przy ul. ul. S. [...], ale błędnie określił go jako kamienica, czy chciał umieścić w ewidencji "kamienicę", ale znajdującą się pod innym numerem. Kwestia ta nie została rozstrzygnięta przez Sąd, który nie dostrzegł tu uchybienia.

Wbrew twierdzeniom Sądu, wiedzy odnoście dokonania wpisu do ewidencji nie potwierdzają składane przez skarżącą pisma i wnioski, jak wniosek o wykreślenie, czy wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Powoływanie się na okoliczność, że skarżąca nie kwestionowała tego faktu, bowiem wystąpiła z pismem w dniu 4 czerwca 2020 r. do organu o wykreślenie budynku przy ul. ul. S. [...] z wojewódzkiej ewidencji zabytków nie można uznać za zasadne. Skarżący złożył wniosek o wykreślenie obu budynków tj. nr [...] i nr [...], z ostrożności, nie wiedząc jaki jest status tych nieruchomości, ani nie posiadając wiedzy w przedmiocie treści wojewódzkiej ewidencji zabytków. Nie można też uznać, że sama treść wezwania do usunięcia naruszenia prawa potwierdza, że skarżący posiadał wiedzę o włączeniu do ewidencji budynku przy ul. ul. S. [...]. Strona musiałaby wiedzieć bowiem do czego wzywa, natomiast w wezwaniu strona wskazuje, że nie wie czy i kiedy dokonano wpisu.

Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że dla ustalenia wiedzy o dokonaniu wpisu nie ma znaczenia, czy znał on datę dokonania tej czynności. Data czynności ma znaczenie dla ustalenia, czy do tej czynności w ogóle doszło i czy została dokonania na podstawie obowiązujących w tamtej chwili przepisów prawa.

Sąd wskazując, że w sprawie nie zostały ujawnione takie okoliczności sprawy, które mogłyby stanowić przeszkody do zaskarżenia czynności włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji z zachowaniem wymogów art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu ustawy obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej, nie uzasadnia swojego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej ustalenie to stanowi naruszenie powołanych w poprzednim zdaniu przepisów, a dodatkowo całkowite pominięcie wyjaśnienia motywów takiego rozstrzygnięcia stanowi naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy bowiem podkreślić, że sąd zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego w jego ocenie okoliczności rozpoznawanej sprawy nie uzasadniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, a w niniejszej sprawie tego nie czyni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

2. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu nieważności postępowania, polegającego na tym, że w wydaniu zaskarżonego orzeczenia brała udział sędzia powołana na stanowisko na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3) - dalej: ustawa z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2019 roku (nr C-585/18, C-624/18, C-625/18) – dalej: wyrok TSUE, oraz uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 (publ. OSNKW 2020/2/7) – dalej: uchwała SN, należy wskazać, że podstawa nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, w której skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo w której w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Powołany wyrok TSUE z 19 listopada 2019 r. został wydany w ramach sprawy wymagającej oceny zgodności z prawem UE przepisów dotyczących Izby Dyscyplinarnej. Co więcej, w pkt 152-153 wyroku wskazano, że w sprawie muszą zachodzić konkretne okoliczności, które powinny być uwzględnione, aby można było dojść do wniosku o wadliwości powołania sędziego Izby Dyscyplinarnej. Wskazana uchwała SN z 23 stycznia 2020 r. ma natomiast zastosowanie wyłącznie do sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych i wojskowych. Treść tej uchwały nie odnosi się do sędziów NSA i sędziów innych sądów administracyjnych, bowiem sądy administracyjne cechują się odrębnością od Sądu Najwyższego i sądownictwa powszechnego co wynika przede wszystkim z przepisów Konstytucji (art. 183 ust. 1 Konstytucji - Sąd Najwyższy w zakresie orzekania sprawuje nadzór wyłącznie nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych; art. 184 Konstytucji – NSA i inne sądy administracyjne sprawują samodzielną kontrolę nad działalnością administracji publicznej). Wskazując na odrębność sądownictwa administracyjnego i brak podstaw do stosowania wprost uchwały Sądu Najwyższego do sędziów administracyjnych, warto zwrócić uwagę, że w cytowanej uchwale Sądu Najwyższego, w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych i wojskowych, nie przyjęto zasady automatycznego uznania nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczności składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Sąd Najwyższy wyraźnie (pkt 2 uchwały) połączył przesłanki nienależytej obsady albo sprzeczności składu sądu z przepisami prawa z potrzebą oceny konkretnych okoliczności procesu powoływania sędziego, które prowadziłyby do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Innymi słowy, sam fakt udziału w powołaniu na urząd sędziego Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, a priori nie przesądza o wadliwości postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje się, że nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania fakt, że dany sędzia orzekający w sprawie został mianowany na swój urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS. W razie wątpliwości co do bezstronności i niezależności danego sędziego konieczne jest zbadanie konkretnych faktów mających te wątpliwości uzasadniać w świetle okoliczności danej sprawy (postanowienia NSA z: 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1917/18 oraz z 28 stycznia 2020 r.: sygn. akt I OSK 1807/18; sygn. akt I OSK 1393/18; sygn. akt I OSK 2445/18; sygn. akt I OSK 1713/18; sygn. akt I OSK 1889/18; 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1394/18 i sygn. akt I OSK 1988/18; 24 lutego 2022 r., sygn. akt III FZ 833/21; 13 maja 2022 r., sygn. akt III OZ 291/22; 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OZ 412/22). W związku z powyższym, w ocenie NSA, zarzut powiązany z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest niezasadny, gdyż w skardze kasacyjnej nie wskazano żadnych konkretnych okoliczności dotyczących sędzi orzekającej w rozpoznawanej sprawie, jako Sąd pierwszej instancji, które w powiązaniu z faktem, że została powołana na stanowisko sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, mogłyby świadczyć, że skład sądu, w którym ten sędzia zasiadał, był sprzeczny z prawem w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

3. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, a zatem obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy zmieniającej wynika, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nie nastąpiło z winy skarżącego i rozpoznać skargę.

4. Skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie kwestionuje daty (2 czerwca 2021 r.) wezwania wojewódzkiego konserwatora zabytków do usunięcia naruszenia prawa w postaci włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków budynku, którego jest właścicielem. Zarzuca natomiast Sądowi pierwszej instancji, że nie dostrzegł braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia tego wezwania i w związku z tym niesłusznie odrzucił skargę do sądu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Brak winy miałby, jej zdaniem, wynikać z tego, że pisma konserwatora zabytków kierowane do skarżącej zawierały niejednoznaczne informacje dotyczące tego, czy obiekt jest w ogóle wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zdaniem skarżącej, w ogóle nie można więc mówić o tym, że dowiedziała się o włączeniu obiektu do ewidencji. Z powyższym nie sposób się zgodzić.

5. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, z okoliczności wynikających z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że budynek przy ul. ul. S. [...] został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków jeszcze przed wprowadzeniem w 2010 r. obowiązku utworzenia gminnych ewidencji zabytków. Na potwierdzenie powyższego Wojewódzki Konserwator Zabytków do pisma opatrzonego datą 29 marca 2021 r., a doręczonego skarżącej spółce 13 kwietnia 2021 r., dołączył pismo z 25 lipca 2011 r. skierowane do Urzędu Miasta C. w wykonaniu obowiązku nałożonego na Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 75 poz. 474), którego załącznik stanowił wyciąg z wykazu wojewódzkiej ewidencji zabytków Miasta C. W powyższym wyciągu pod pozycją 205. znajduje się obiekt uznany za "kamienicę" położony przy ul. ul. S. [...] w C. Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, że określenie omawianego budynku jako kamienica, a nie budynek mieszkalny w powyższym wykazie nie mogło niweczyć faktu, iż budynek ten był włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków już w 2011 r. Należy bowiem wskazać, że do pisma z 29 marca 2021 r., skierowanego do skarżącej spółki dołączono również kartę ewidencyjną omawianego budynku, w której obok adresu wskazano również numer działki, na której budynek jest usytuowany, a także zdjęcie, które niewątpliwie przedstawia budynek, którego skarżąca jest właścicielem. Chociaż w karcie ewidencyjnej obiektu nie sposób znaleźć daty jej sporządzenia, to jednak w aktach sprawy znajduje się również karta adresowa omawianego budynku, sporządzona w 2010 r., w której w punkcie 16. dotyczącym informacji o ochronie wskazano, że obiekt ten jest wpisany do Ewidencji Zabytków Województwa Pomorskiego. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w odpowiedzi na skargę z 6 września 2021 r. wskazał dodatkowo, że dokonał kwerendy archiwalnej po wniesieniu przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, z której wynika, że pierwsza karta ewidencyjna została wykonana w latach 80-tych XX wieku, w której omawiany budynek nazwany był "domem", natomiast druga około 2016 r. Powyższe potwierdza fakt, że obiekt już w 2011 r. był ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wobec braku możliwości ustalenia w rozpoznawanej sprawie dokładnej daty włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że ponieważ obiekt był włączony do tej ewidencji przed 1 czerwca 2017 r., to należy stosować przepisy sprzed nowelizacji, która w tym dniu weszła w życie. Sąd zatem stosował przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), która treść art. 52 § 3 p.p.s.a. stanowiącego, że skargę do sądu na czynność określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wnosi się po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dokonania czynności do usunięcia naruszenia prawa, uzupełniła o zdanie dotyczące możliwości orzeczenia przez Sąd o braku winy skarżącego w uchybieniu 14-dniowego terminu do wezwania organu i rozpoznania skargi. Należy wskazać, że skarżąca spółka w skardze kasacyjnej nie kwestionowała podstawy prawnej przyjętej za podstawę zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji przyjął natomiast możliwie najbardziej korzystne dla strony przepisy, przy założeniu, że czynność włączenia budynku do ewidencji z pewnością była dokonana przed nowelizacją p.p.s.a., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r.

6. Wbrew twierdzeniom skarżącej, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, brak możliwości wskazania konkretnej daty dokonania zaskarżonej czynności nie stanowi podstawy do uznania, że skarżąca w rzeczywistości nie dowiedziała się o dokonanej czynności. Powyższe nie może również skutecznie uzasadniać uchybienia terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Należy bowiem mieć na uwadze warunki organizacyjne towarzyszące włączaniu obiektów do wojewódzkich ewidencji zabytków w latach 80-tych XX w. W okresie tym nie było obowiązku powiadamiania właścicieli o objęciu nieruchomości tą formą ochrony, a organy konserwatorskie nie prowadziły tak szczegółowych archiwów. W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjmuje się, podobnie jak w rozpoznawanej sprawie, jedynie ramy czasowe, w których czynność została dokonana i na tej podstawie ustala się podstawę prawną do określenia trybu postępowania przy wniesieniu skargi do sądu (por. postanowienia NSA: z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 433/20; z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 395/20 – opublikowane w CBOSA). Wystarczająca dla wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni od momentu dowiedzenia się o czynności włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków jest więc informacja, że we wskazanym przez organ przedziale czasowym obiekt został włączony do tej ewidencji, i że nastąpiło to przed 1 czerwca 2017 r.

7. Należy zatem wskazać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że czynność włączenia budynku przy ul. ul. S. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków nastąpiła przed 2011 r. Nie można też zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że błędnie uznał, iż skarżąca dowiedziała się o czynności organu z pisma Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków doręczonego jej 13 kwietnia 2021 r. Jak już zostało wcześniej wskazane, do tego pisma, z którego samej treści można wysnuć, że omawiany budynek jest wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków (patrz ostatnie zdanie pisma - "Przed włączeniem do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków została przeprowadzona ocena, czy budynek przy ul. ul. S. [...] w C. [...] zasługuje na włączenie do WEZ."), został dołączony wykaz nieruchomości włączonych do tej ewidencji oraz karta ewidencyjna budynku, która potwierdza, iż budynek ten został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Sąd, jak sam stwierdził, przyjął najbardziej korzystną datę dowiedzenia się o włączeniu do ewidencji, bowiem poprzednie pisma skarżącej, w tym wniosek o wykreślenie z ewidencji zabytków z 6 czerwca 2020 r., już mogły zostać uznane za pisma świadczące o wiedzy strony na temat objęcia budynku wpisem do ewidencji. Na marginesie należy wskazać, że argument, jakoby skarżąca w ogóle nie mogła się dowiedzieć o tym fakcie na podstawie dotychczasowej korespondencji, świadczyłby jedynie o tym, iż skarga wniesiona do sądu powinna być odrzucona jako wniesiona przedwcześnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

8. Przechodząc do zarzutu braku uwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji braku winy w uchybieniu terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, należy wskazać, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż nadanie wezwania w placówce pocztowej 2 czerwca 2021 r., pomimo upływu terminu w dniu 27 maja 2021 r., którą to datą opatrzone jest pismo zawierające wezwanie, nastąpiło bez jej winy. Uchybienia terminu nie uzasadniają okoliczności przedstawione przez stronę, bowiem nie sposób uznać, że strona nie wiedziała o włączeniu do ewidencji zabytków. O braku wiedzy na ten temat świadczyłby raczej brak wezwania do usunięcia naruszenia prawa i złożenia skargi do sądu. Należy zatem uznać, że Sąd pierwszej instancji miał rację wskazując, iż nie zaszła okoliczność, która by niweczyła negatywne skutki procesowa uchybienia terminu przez skarżącą.

9. Nie można też uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnił bowiem podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjmując, że skarżąca uchybiła terminowi do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, bowiem o czynności dowiedziała się w dniu 13 kwietnia 2021 r., a wezwanie zostało przez nią nadane w placówce pocztowej 2 czerwca 2021 r. i z tego względu skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

10. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. także podlegał oddaleniu, bowiem nie mógł stanowić podstawy kasacyjnej. Przepis ten nie zawiera treści normatywnej, a jedynie określa zakres postępowania sądowoadministracyjnego. Powołany art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze tylko kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zarzut naruszenia tego przepisu musi być powiązany z innymi przepisami procesowymi.

11. Należy również wskazać, że w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej w sentencji zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 546/21 omyłkowo błędnie wskazano nazwę skarżącej spółki i jej siedzibę jako "E. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W2", tymczasem analiza akt oraz wniosek o sprostowanie skarżącej zawarty w skardze kasacyjnej za prawidłową nazwę spółki i jej siedzibę każą uznać "E. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą we W1". Wobec powyższego, błąd w podanym zakresie uznać należało za oczywistą omyłkę, a tym samym zaszły podstawy do sprostowania wyżej zaskarżonego postanowienia z 2 listopada 2021 r.

12. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną i na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 166 i w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł o sprostowaniu sentencji zaskarżonego postanowienia.