Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej uchyla decyzje I i II instancji

Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.) ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2004r. Nr 214 poz. 2416 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004r. Nr 8 poz. 66 ze zm.) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 191 poz. 1594 ze zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.) po przeprowadzonych badaniach lekarskich rozpoznała u W. B.:

1) § 5 i § 63 p 1 - przebyty uraz ze wstrząśnieniem mózgu w 1991r. bez następstw

2) § 34 p 1 - łagodna skolioza esowata kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego

3) § 34 p 1 - niestabilność kręgów pogranicza L-S bez przedmiotowych objawów neurologicznych

4) § 24 p 1 - 22% utraty zdolności żucia.

W związku z powyższym uznała kandydata - na podstawie rozporządzenia MON z 10.05.2004r. - Dz.U. Nr 133 poz. 1422, Dz.U. Nr 253 poz. 2130 z 29.11.2005r. w grupie I - za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej kategoria N.

Stwierdziła też, że wymienione w rozpoznaniu schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową .

Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył zainteresowany i wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie kategorii A i uznanie, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej. Podniósł, że najpoważniejszym schorzeniem z wymienionych w zaskarżonym orzeczeniu wydaje się przebyty w 1991r. uraz głowy jednakże nie pozostawił po sobie trwałych następstw, miał miejsce 17 lat temu a badania od tego czasu były przeprowadzane systematycznie.

Zauważył, że w 1993r. roku Wojskowa Komisja Lekarska działająca w zasadzie w tym samym składzie co komisja wydająca zaskarżone orzeczenie /inny był tylko jeden członek komisji/ stwierdziła po przeprowadzeniu badań lekarskich, że jest zdrowy. Było to dwa lata po urazie głowy. Wskazał, że jest zaskoczony, na jakiej podstawie obecna komisja stwierdziła niezdolność do służby wojskowej, czy lekarze zmienili zdanie od 1993r., bo innych urazów nie było. Podniósł, że od 17 lat ma nadzieję, że wszystkie komisje będą zgodne co do jego stanu zdrowia i przebytych urazów; zrozumieją, że jest zdrowy o czym świadczą przeprowadzone badania i kontrole lekarskie.

Dodał, że swoją przyszłość zawsze wiązał z wojskiem i nie może się pogodzić z wydawanymi orzeczeniami o swoim stanie zdrowia i tym, iż pomimo poprawnych wyników badań jest niezdolny do odbywania służby wojskowej. Ponadto niezrozumiałe i niesprawiedliwe jest to, że od kilkunastu lat jest zbywany, zmuszany do tłumaczenia, odwołań, wniosków które i tak nie zmieniają jego sytuacji i od 17 lat nie wydają jednoznacznego, bezspornego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym wnosi o zmianę orzeczenia i stwierdzenie kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej - A.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania st. szer. rez. W. B. wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 127 § 1 i art.138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.05.2004r. r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z póź. zm.) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu podniesiono, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w tej sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. W świetle zgromadzonych dokumentów oraz przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych wynika, iż u skarżącego rozpoznaje się przebyty uraz głowy ze wstrząśnieniem mózgu w 1991 r. bez następstw, łagodną skoliozę esowatą kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego, niestabilność kręgów pogranicza L-S bez przedmiotowych objawów neurologicznych, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 5 i § 63 p. 1. § 34 p. 1, § 34 p. 1 z Zał. Nr 2 do rozp. MON z dnia 10.05.2004 r. (Dz.U. Nr 133. poz. 1422 z późn.zm.) jak również nie ujęte w zaskarżonym orzeczeniu podwyższone wartości niektórych parametrów wydolności wątroby do diagnostyki . a także guz? kostki przyśrodkowej goleni lewej, mieszczące się w zakresie § 44 p. 6 i w zast. § 75 p.2 z Zał. Nr 2 do w/w rozp. MON - biorąc pod uwagę ich rodzaj i charakter w Grupie I osób badanych (kandydaci do zawodowej służby wojskowej) uzasadniające kwalifikację do kategorii "N" niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

Jednocześnie wojskowa komisja lekarska drugiej instancji wyjaśniła, że podnoszona przez skarżącego kategoria "A" nie dotyczy oceny zdolności kandydatów do zawodowej służby wojskowej lecz zdolności do czynnej służby wojskowej i wynika z rozp. MON z dn. 25.06.2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr .151, poz. 1595 z późn. zm.).

Skargę na powyższe orzeczenie wniósł W. B. Zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. - załącznik Nr 2 przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wskazane schorzenia kwalifikują go do kategorii niezdolności do zawodowej służby wojskowej w charakterze kandydata i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

W uzasadnieniu poddał w wątpliwość, czy nowe schorzenia ustalone przez organ II instancji są istotne skoro dopiero na tym etapie zostały ustalone, zarzucił też, że wraz z postępem sprawy komisje lekarskie przedstawiają coraz to bardziej wyszukane schorzenia na potwierdzenie swoich racji.

Podniósł, że art. 18 wymienionego wyżej rozporządzenia stanowi, że Wojskowe Komisje Lekarskie wydają orzeczenia według kryteriów zdrowotnych, określonych w załączniku Nr 2 do rozporządzenia i jeżeli do danego przypadku brak jest odpowiedniej pozycji w załączniku przypadek ten kwalifikuje się według pozycji najbardziej zbliżonej.

Mając na uwadze rozpoznania wskazane w orzeczeniu według skarżącego żadne z nich nie daje podstaw do uznania go za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej - w świetle powołanego załącznika do rozporządzenia.

Ostatecznie skarżący podniósł, że w związku z powyższym stanowisko komisji wojskowej nie zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.s.a.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (rt. 145 zwanej dalej u.p.s.a).

Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne).

Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zatem zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego , z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 KPA organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ orzekający obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że jest on zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17.05.1994r. SA/Lu 1921/93) Nadto jak wskazuje orzecznictwo , jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie kompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym ( wyrok SN z 23.11.1994r. III ARN 55/94)

Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego - Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...).

W rozpatrywanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności W. B. do pełnienia służby wojskowej, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...].

Zgodnie z treścią § 16 wskazanego na wstępie rozporządzenia MON (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) - orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Tym samym komisja orzekająca w pierwszej instancji na podstawie otrzymanej dokumentacji lekarskiej zakwalifikowała rozpoznane u skarżącego schorzenia zgodnie z wspomnianym wykazem zaliczając skarżącego do kat. N.

Zgodnie z § 23 ust.2 przywoływanego rozporządzenia Wojskowa Komisja Lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie.

Organ II instancji w zakresie ustalonym przez organ I instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, ponadto w treści uzasadnienia dokonał dalszego rozpoznania schorzeń w ocenie organu wskazujących, że zainteresowany jest niezdolny do służby wojskowej.

W ocenie Sądu decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że organy nie wyjaśniły dlaczego rozpoznany przebyty uraz głowy ze wstrząśnieniem mózgu w 1991r,. bez następstw zakwalifikowały do § 5 i § 63 p 1 załącznika Nr 2 w/w rozporządzenia pierwszy z nich w grupie I - do której należy skarżący jako kandydat - mówi o zdolności do służby wojskowej, drugi o niezdolności. Organy nie wskazały na jakiej podstawie jaki stan faktyczny - chorobowy daje podstawę do zastosowania powyższego przepisu zwłaszcza w kontekście orzeczenia lekarskiego, na które powołuje się w skardze zainteresowany a mianowicie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...] nr [...], w którym stwierdzono, że jest zdolny do służby wojskowej.

Skarżący uważa, że jest on od 1993r. osobą zdolną do wykonywania służby wojskowej, gdyż wskazuje na to treść w/w orzeczenia, ponadto upływający czas powoduje, że skutki wypadku z 1991r. maleją lub zanikają.

Mimo podnoszonych jak wyżej zarzutów, organy nie ustosunkowały się do nich, jak również do przedstawionego z 1993r. orzeczenia i nie wyjaśniły, co spowodowało, że uraz głowy, którego doznał skarżący w 1991r., zakwalifikowały w 1993r. jako dający podstawę do odbycia służby wojskowej, 17 lata później uzasadnia inną kwalifikację.

Drugie schorzenie dotyczące kręgosłupa zakwalifikowano do § 34 pkt 1 - co w grupie I określono - N/Z - zdolny - niezdolny.

Organy nie wyjaśniły jakie czynniki zadecydowały o przyjęciu kwalifikacji N.

§ 24 § 1 załącznika Nr 2 do rozporządzenia - wskazuje w grupie I - na kategorię Z zdolności do służby wojskowej.

Reasumując tę część rozstrzygnięcia organu I instancji utrzymanej w mocy przez organ II instancji stwierdzić należy, że uchybienia we wskazanym zakresie, które organy winny usunąć przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powodują, że zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli. W uzasadnieniu decyzji brak jest motywów, które dały podstawę do przyjęcia kategorii N a co za tym idzie powstała niemożności dokonania oceny zasadności decyzji przez Sąd. Tym samym organy naruszyły wymienione wyżej przepisy art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa.

W ocenie Sądu dodatkowo organ II instancji naruszył treść art. 136 i 138 kpa. Organ ten nie tylko nie wyjaśnił jakie dowody zadecydowały o przyjęciu rozpoznania dalszych schorzeń (które nie wymienił organ I instancji), zakwalifikowanych do kat. N - podwyższonych parametrów wydolności wątroby, guz kostki przyśrodkowej - czym naruszył art. 107 § 3 kpa - ale również pozbawił stronę możliwości dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy. Istota dwuinstancyjności toku instancji polega na ponownym rozstrzygnięciu tej samej sprawy merytorycznie. O ile organ II instancji zauważył uchybienia w zakresie oceny materiału dowodowego (badań) winien sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wydając w tym zakresie orzeczenie pozbawił stronę uprawnienia do dwukrotnego badania sprawy (wyrok SA/Wr 1996/95 OSNA 1997r. nr 1 poz. 35).

W tej sytuacji organ winien wskazać jakie okoliczności sprawy powinny być wzięte pod uwagę.

Organy zatem ponownie rozpoznając sprawę winny rozpoznać ją w sposób wskazany wyżej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 53 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak wyżej.

H.B. 1.07.2009r.