Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 lutego 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1939/10 oddalające wniosek o wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 października 2010 r. nr [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...] w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu niepobranego podatku od wynagrodzeń pracownika za 2005r. postanawia oddalić zażalenie

W dniu 4 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarga R. W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 października 2010 r. od nr [...] do nr [...] w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu niepobranego podatku od wynagrodzenia pracownika za poszczególne miesiące 2005 r.

W przedmiotowej skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący wskazał, że znajduje się w trudnym położeniu materialnym, jest inwalidą II grupy, rencistą nieposiadającym żadnego majątku.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. WSA w Krakowie oddalił powyższy wniosek.

W wyniku skutecznie wniesionego zażalenia od powyższego rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 638/11 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie oddalił wniosek o wstrzymanie zaskarżonych decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący sformułował w skardze bardzo lakoniczne uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z którego nie wynikają żadne okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Nie wystarczy w tej materii gołosłowne, nie poparte żadnymi wyliczeniami i dokumentami źródłowymi stwierdzenie o tym, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest inwalidą II grupy, rencistą nieposiadającym żadnego majątku.

Niemniej jednak w toku postępowania skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Sąd zatem dokonał oceny przedłożonych przez skarżącego na tym etapie dokumentów obrazujących jego sytuację życiową i finansową - uwzględniając również w tej materii postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 638/11 - i doszedł do przekonania, że nie uzasadnia ona wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Sąd wskazał, że skarżący ma stały dochód w kwocie ok. 773 zł netto miesięcznie (jeden z przelewów opiewał zaś na kwotę 1100,05 zł), nie obciążony z tytułu wyroków sądowych czy innych tytułów. Jest w stanie zabezpieczyć podstawowe potrzeby życiowe, albowiem nie sygnalizuje, by korzystał z instytucjonalnej pomocy społecznej, czy pomocy rodziny lub osób trzecich, nie wykazuje też żadnych zaległości czy opóźnień w regulowaniu bieżących zobowiązań. Dodatkowo nie ma nikogo na utrzymaniu. Wskazując natomiast miesięczne obciążenia w postaci konieczności uiszczania opłat za czynsz, prąd, gaz, wodę, czy leki skarżący nie przedłożył żadnych dowodów (rachunków, dowodów wpłat, faktur) dokumentujących ponoszenie powyższych opłat w deklarowanej wysokości.

W opinii Sądu skarżący nie wykazał, by na skutek zapłaty zaległego podatku lub wyegzekwowania go w drodze przymusowej zaszło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Może co najwyżej dojść do pogorszenia warunków egzystencji, ale nie jest to powód, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej.

Dalej Sąd wskazał, że wprawdzie skarżący w oparciu o ww. dane został zwolniony przez referendarza sądowego od kosztów sądowych, przyznano również skarżącemu doradcę podatkowego z urzędu, jednak zupełnie inne są przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy, a inne wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W art. 61 § 3 cytowanej ustawy chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Zapłata podatku wynikającego z zaskarżonych decyzji (w łącznej kwocie 2.800 zł) nie spowoduje zatem trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w sytuacji wygrania sporu sądowego z organem wszystkie kwoty ulegną zwrotowi.

Również okoliczność wszczęcia przez organ ewentualnej egzekucji nie usprawiedliwia wstrzymania wykonania decyzji podatkowej. W art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe (bądź istotnie utrudnione) przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 61 § 3 cytowanej ustawy nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Sąd zwrócił również uwagę, że w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.) istnieją ograniczenia egzekucji, które gwarantują zachowanie zobowiązanemu wystarczających warunków, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem egzekucji.

W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie pełnomocnik skarżącego wskazał, że z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż został całkowicie pominięty aspekt trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego. Stan zdrowia został udokumentowany w aktach sprawy poprzez załączenie odpisu karty leczenia szpitalnego wskazującej na przebyty w dniu 2-12-2010 r. trzeci ostry zawał mięśnia sercowego . Wskazał, że według treści powołanej karty szpitalnej winien przebywać pod stałą kontrolą lekarską, dokonywać systematycznych badań oraz przyjmować określone dawki leków co niewątpliwie stanowi o konieczności ponoszenia wydatków. W efekcie obok wydatków o charakterze egzystencjalnym skarżący musi ponosić także wydatki na ratowanie swojego zdrowia i życia. Jednocześnie skarżący nie kwestionuje okoliczności, że nie udokumentował wysokości ponoszonych bieżących wydatków zarówno na utrzymanie jak i tych ponoszonych w związku z leczeniem. Niemniej w ocenie skarżącego powyższy fakt nie uzasadnia poglądu jakoby brak wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, a w efekcie wyegzekwowanie zaległego podatku nie doprowadziło do wyrządzenia znacznej szkody lub szkody o charakterze nieodwracalnym. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, żadnego majątku, ani innych poza emeryturą źródeł dochodów. W konsekwencji brak wstrzymania wykonania przedmiotowych decyzji może spowodować sytuację w której skarżący nie będzie posiadał środków zapewniających proces leczenia, co w związku ze stanem jego zdrowia może doprowadzić do powstania szkody odnoszącej się do jego zdrowia i życia, a zatem szkody przekraczającej zwykłe uszczuplenie majątku, a także do spowodowania trudnych , a wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61§ 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 2005, s. 168).

Przechodząc do analizy złożonego wniosku jak i innych dokumentów znajdujących się w aktach sądowych należy wskazać, że podatnik nie uprawdopodobnił możliwości zaistnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie. Pełnomocnik strony wskazuje, że Sąd I instancji pominął aspekt trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego. Dalej wskazał, że w konsekwencji brak wstrzymania wykonania przedmiotowych decyzji może spowodować sytuację w której skarżący nie będzie posiadał środków zapewniający proces leczenia. Wskazać należy, że ewentualna możliwość wystąpienia szkody nie jest wystarczająca do zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z żadnych dokumentów, dowodów nie wynika aby brak wstrzymania wykonania decyzji mógłby spowodować szkodę w odniesieniu do zdrowia skarżącego. Sama informacja, że skarżący przeszedł trzeci zawał mięśnia sercowego nie stanowi podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżący nie przedstawił dowodu, że ponosi jakiegokolwiek koszty leczenia. Słusznie Sąd pierwszej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieją ograniczenia egzekucji, które gwarantują zachowanie zobowiązanemu wystarczających warunków do egzystencji. Ponadto podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że inne są przesłanki do przyznania prawa pomocy, a inne do wstrzymania wykonania decyzji administracyjnych. Każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej podatnik musi wykazać, że w związku wykonaniem decyzji nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Co prawda Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazał wprost powołanej w zażaleniu karty szpitalnej. Jednakże wskazał, iż oparł się na dokumentach przedstawionych do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jest inwalidą II grupy, rencistą. Okoliczność te nie stanowią jednak przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.

Ponadto jak wskazano na wstępie, to strona składając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji musi uprawdopodobnić jakie okoliczności przemawiają aby udzielić ochrony tymczasowej oraz skonkretyzować znaczą szkodę jak i trudne do odwrócenia skutki jakie mogą wystąpić. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w orzecznictwie ugruntował się już pogląd, że z brzmienia przepisów art. 61 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Istotny jest również fakt, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdy weźmie się pod uwagę, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Sąd nie ma kompetencji uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej.

Podsumowując, wskazać trzeba, że skarżący nie wykazał, by wykonanie świadczenia pieniężnego mogło wywołać nieodwracalne skutki. Zgodnie art. 8-10 u.p.e.a. dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Z tego względu subiektywne obawy skarżącego dotyczące skutków egzekucji w kontekście jego sytuacji materialnej są nieuzasadnione, jak również nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.