Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 693/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r. nr 0201-IEW.4123.10.2023.BJ w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Postanowieniem z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 693/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) odmówił M. B. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] z dnia 30 grudnia 2022 r. nr 0227-SEW.4123.7.2022 w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r. nr 0201-IEW.4123.10.2023.BJ w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w orzecznictwie występują rozbieżności w zakresie dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Prezentowane są bowiem dwa odmienne poglądy. Według jednego, w takiej sytuacji nie jest dopuszczalne zastosowanie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) i w konsekwencji wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, według drugiego - wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji jest możliwe.

WSA odnotował, iż Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w sprawie zagadnienia prawnego: Czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania – dopuszczalne jest, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji? Sąd pierwszej instancji uznał, że przez wzgląd na zasadę szybkości postępowania (art. 7 P.p.s.a.) nie zawiesi niniejszego postępowania do czasu rozpoznania tego zagadnienia prawnego.

WSA opowiedział się za drugim spośród powyżej wskazanych poglądów i zaskarżonym postanowieniem rozpoznał merytorycznie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji.

W zażaleniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w realiach sprawy nie zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że w orzecznictwie występowały rozbieżności w zakresie dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22. Stwierdzono w niej, że "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania - nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji". Mocą art. 269 P.p.s.a. wyrażone w uchwale stanowisko jest wiążące. Wynika z niego wprost, iż nieprawidłowy jest przyjęty przez Sąd pierwszej instancji pogląd o dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji takiej jak występująca w niniejszej sprawie.

Stwierdzona uchwałą II GPS 2/22 niedopuszczalność wstrzymania wykonania decyzji oznacza, że nie może być rozpoznany merytorycznie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wniesiony w postępowaniu sądowym zainicjowanym skargą na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem WSA rozpoznał wniosek Skarżącego w tym przedmiocie merytorycznie. Owa nieprawidłowość legła u podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd pierwszej instancji rozpoznający ponownie wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22 oraz w niniejszym postanowieniu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W przepisie tym został określony zamknięty katalog orzeczeń, w których sąd obligatoryjnie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania i dotyczą one wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem.