Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: odmówić A. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2013 r.

Postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...].

Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w trybie art. 74 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.).

Następnie, postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. odrzucona została skarga kasacyjna A. B., z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jej wniesienia.

W dniu 20 listopada 2013 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż bezspornym jest, że domniemanie doręczenia wynikające z art. 73 § 4 p.p.s.a., wymaga dla swego zastosowania ścisłego przestrzegania i interpretowania wymogów wynikających z treści poprzednich paragrafów tego przepisu. Fakt ten wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w postanowieniu z dnia 7 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1653/10, słusznie przypominając, iż z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z przyjęciem fikcji prawnej doręczenia, należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w treści art. 73 p.p.s.a. Podniesiono, iż stosownie do treści art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a., nieodebrana przez adresata przesyłka wymaga dwukrotnego awizowania, które każdorazowo wymaga też wskazania od operatora pocztowego terminu w jakim nastąpić może odbiór pisma. Skarżący wskazał, iż powtórne zawiadomienie wystawione w dniu 18 września 2013 r. wskazywało jednoznacznie, iż termin odbioru pisma upływa w dniu 25 września 2013 r. O takim terminie, jako dacie ostatecznego odbioru pisma skarżący, działając w dobrej wierze w zaufaniu do Poczty Polskiej poinformował swojego pełnomocnika, któremu zlecił sporządzenie skargi kasacyjnej. Strona podniosła, iż powołana w art. 73 § 3 p.p.s.a. dyspozycja nakazująca zawiadomić adresata o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia, skierowana jest do operatora pocztowego, a nie odbiorcy. Nieprawidłowo obliczony przez Pocztę termin odbioru pisma nie może swoimi konsekwencjami dotykać adresata. To na doręczycielu spoczywa obowiązek prawidłowego i wyczerpującego poinformowania adresata na awizie o wymaganych ustawą okolicznościach, w tym również o wprost wskazanym w tym przepisie, terminie odbioru. Jakiekolwiek błędy i nieprawidłowości w tym zakresie nie mogą obciążać skarżącego.

Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania domniemania wynikającego z art. 73 § 4 p.p.s.a., bowiem powtórne awizo wystawione zostało niezgodnie z dyspozycją art. 73 § 3 p.p.s.a., poprzez podanie błędnego terminu odbioru pisma. Obowiązek wskazania tego terminu jest wyartykułowany wprost w samej ustawie. O tym, iż Poczta Polska błędnie określiła ów termin świadczy także pośrednio ustalony przez WSA fakt, że dopiero w dniu 26 września 2013 r., a więc po upływie zapisanego w powtórnym awizie terminu, zwróciła przesyłkę nadawcy. Skarżący nie ponosi żadnej winy w tym, że Poczta Polska błędnie wskazała upływ terminu do odbioru pisma. Tym samym niedochowanie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wyniknęło w sposób oczywisty nie z jego winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a.

Skarżący wskazał także na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GZ 218/10, który stwierdził, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesyłka winna być awizowana dwukrotnie i przechowywana w pocztowej placówce oddawczej przez siedem kolejnych dni po każdym awizowaniu, a dokonane awiza winny odpowiadać wymogom przepisów prawa. Jest to istotne, gdyż prawidłowe zastosowanie instytucji prawnej przewidzianej w art. 73 p.p.s.a. uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że pismo dotarło do adresata. Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. (...) Tylko bowiem w przypadku zachowania wszystkich wymogów ustanowionych dla doręczenia zastępczego doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym.

Zgodnie z brzmieniem art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Natomiast zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, iż nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (postanowienie NSA z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 63/04, niepubl.). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ponadto wskazać należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności (postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 708/10).

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie doręczenie odpisu postanowienia z dnia 4 września 2013 r. stronie skarżącej reprezentowanej przez pełnomocnika nastąpiło, w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., w dniu 24 września 2013 r. Przyjęcie powyższego terminu doręczenia pisma stronie skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej złożonej w dniu 25 października 2013 r. (data nadania w UP), jako wniesionej z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a.

Skarżący brak winy w uchybieniu terminu upatruje w tym, iż w powtórnym zawiadomieniu wystawionym w dniu 18 września 2013 r. zawarta była informacja, że termin odbioru pisma upływa w dniu 25 września 2013 r.

Wskazać należy, iż przepis art. 73 p.p.s.a. zawiera uregulowania dotyczące terminów odbioru pism przez adresata oraz fikcji prawnej jego doręczenia. Przepis art. 73 § 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 65-72 p.p.s.a. Doręczenie przewidziane w tym przepisie określane jest jako doręczenie zastępcze stwarzające domniemanie doręczenia. W niniejszej sprawie zaistniały warunki do zastosowania powyższego przepisu albowiem przesyłka została wysłana na wskazany przez pełnomocnika skarżącego adres do doręczeń.

Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).

W rozpoznawanej sprawie, pierwsze zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej miało miejsce 10 września 2013 r., mając na uwadze dyspozycję ww. przepisów, zwłaszcza § 3, należy uznać, że doręczenia dokonano w dniu 24 września 2013 r.

W ocenie Sądu, okoliczność, że w powtórnym zawiadomieniu wskazano, iż termin odbioru pisma upływa w dniu 25 września 2013 r. pozostaje bez wpływu na prawidłowość uznania pisma za doręczonego.

W przypadku nieodebrania przesyłki przez adresata, skutek doręczenia następuje z upływem terminu wskazanego w art. 73 p.p.s.a., co nie oznacza, że przesyłka nie może być odebrana w dłuższych terminach określonych przez pocztę w zawiadomieniu (awizo), jeżeli nie została jeszcze zwrócona nadawcy. W sytuacji odebrania pisma przez stronę, domniemanie z art. 73 p.p.s.a. nie zachodzi, bowiem należy uznać je za doręczone bezpośrednio adresatowi, a terminem odbioru będzie data wskazana w pokwitowaniu. Skutek prawny doręczenia zastępczego wynika wyraźnie z przepisów prawa i następuje we wskazanym w przepisach terminie. Pozostawienie pisma przez pocztę w placówce pocztowej na okres dłuższy niż wymagany przez art. 73 p.p.s.a. stwarza dla strony korzystniejszą sytuację, niż określona w tym przepisie. Nie ogranicza to bowiem możliwości odebrania przesyłki. Tak długo, jak przesyłka znajduje się w placówce pocztowej i nie nastąpił jej zwrot do nadawcy, skutek prawny doręczenia w terminie określonym w art. 73 p.p.s.a. ulega zawieszeniu (do tego momentu możliwe jest odebranie przesyłki przez stronę). Wyznaczenie przez pocztę dłuższego terminu do podjęcia przesyłki nie stwarza podstawy do kwestionowania skuteczności doręczenia zastępczego z upływem terminu wskazanego w art. 73 p.p.s.a., jeżeli strona mimo takiej możliwości nie odebrała pisma także w dodatkowym wyznaczonym przez pocztę terminie. Strona może skutecznie żądać przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli wykaże, że w terminie zakreślonym przez pocztę w zawiadomieniu stawiła się osobiście (lub przez pełnomocnika) w urzędzie pocztowym, celem jej odbioru, jednakże w tym dniu przesyłka była już (przedwcześnie i wbrew oczekiwaniu strony) zwrócona nadawcy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 375/07, Lex nr 453449; z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 174/09, Lex nr 597364).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż prawidłowo uznano przesyłkę za doręczoną, w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., w dniu 24 września 2013 r., mimo że w powtórnym zawiadomieniu (awizo) wskazano, iż przesyłkę można odebrać w terminie do dnia 25 września 2013 r. Pomimo bowiem umożliwienia stronie odebrania przesyłki w terminie późniejszym (zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 26 września 2013 r.) strona nie skorzystała z tego dobrodziejstwa i nie podjęła nawet próby odebrania w urzędzie pocztowym przesyłki do niej skierowanej, przynajmniej z wniosku o przywrócenie terminu to nie wynika. Gdyby strona, tak jak wskazano w powtórnym zawiadomieniu, w dniu 25 września 2013 r. stawiła się w urzędzie pocztowym miałaby możliwość odebrania przesyłki. Jak wyżej wskazano, strona może skutecznie żądać przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli wykaże, że w terminie zakreślonym przez pocztę w zawiadomieniu stawiła się osobiście (lub przez pełnomocnika) w urzędzie pocztowym, celem jej odbioru, jednakże w tym dniu przesyłka była już zwrócona nadawcy. W rozpoznawanym przypadku tak się jednakże nie stało. Postawa pełnomocnika skarżącego świadczyć może jedynie o braku dochowania należytej staranności przy prowadzeniu sprawy, co bezpośrednio obciąża skarżącego. Okoliczności podnoszone we wniosku nie stanowią zatem uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.