Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 25 września 2025 r., nr 305/OR14/2025 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych oddala skargę.

Wnioskiem z 27 czerwca 2023 r. Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "spółka") zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. o udzielenie pomocy finansowej dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe zawierające magnez.

Decyzją z 6 czerwca 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej jako: "Kierownik BP", "organ I instancji") na podstawie art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako: "k.p.a.", w związku z §13zx rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187, ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r.", art. 29 ust. 1, 1c, 2, 7 i 8 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199), dalej jako: "ustawa o Agencji", oraz w związku ze wszczętym z urzędu w dniu 6 marca 2025 r. postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej udzielonej stronie wskutek ww. wniosku na podstawie decyzji Kierownika BP z 29 września 2023 r. ustalił kwotę nienależnie pobranej płatności w wysokości 150.000,00 zł.

Po ponownej weryfikacji sprawy dokonanej w rezultacie audytu weryfikacji wniosków na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych w 2023 r. przeprowadzonego przez Departament Audytu i Kontroli ARiMR organ I instancji stwierdził, że spółka utworzona przez uczelnię wyższą (Uniwersytetu [...], dalej jako: "Uniwersytet"), uznawaną za podmiot publiczny i posiadającą w nim 100% udziałów jest dużym przedsiębiorstwem, a więc nie posiada statusu MŚP i z tego tytułu nie przysługuje jej pomoc finansowa na dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022 r. do 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: "Dyrektor OR", "organ odwoławczy") decyzją z 25 września 2025 r. zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.

W pierwszej kolejności Dyrektor OR przytoczył treść §13zx ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., art. 2 pkt 52 rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE L 327 z 21 grudnia 2022 r., str. 1), dalej jako: "rozporządzeniem 2022/2472", oraz art. 1, art. 2 ust. 1, ust. 2, art. 3 ust. 3 załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472.

Organ odwoławczy podał, że istotą sprawy jest ustalenie, czy skarżąca jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472. Podkreślił, że dla oceny zakwalifikowania badanego przedsiębiorstwa do kategorii MŚP konieczne jest także ustalenie, czy jest ono przedsiębiorstwem samodzielnym (niezależnym), partnerskim lub powiązanym w świetle art. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia 2022/2472. Zaznaczył, że badanie statusu MŚP podmiotów dokonywane jest wyłącznie na podstawie rozporządzeń unijnych, nie zaś przepisów krajowych, w tym Prawa Przedsiębiorców, na które powołuje się strona w odwołaniu.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor OR przywołał fragment wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 24 września 2020 r. w sprawie C-516/19 NMI Technologietransfer GmbH, pkt 47 [dotyczącego rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 TSUE, (dalej jako: "rozporządzenie 651/2014"), ale zachowującego aktualność na gruncie rozporządzenia 2022/2472], w którym TSUE wypowiedział się w zakresie pojęcia "organ publiczny". Zgodnie z tym wyrokiem zawarte w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 pojęcie "organu publicznego" powinno obejmować podmioty, takie jak uniwersytety i placówki szkolnictwa wyższego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego całość udziałów spółki posiada Uniwersytet. Na stronie internetowej Uniwersytetu znajduje się informacja, z której wynika, że jest on publiczną uczelnią akademicką i stanowi integralną część narodowego systemu edukacji i nauki, działa na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym.

Dyrektor OR uznał za bezsporne, że Uniwersytet jest organem publicznym (według nowego rozporządzenia organem państwowym). Bezsporne jest również, że ów organ publiczny posiada 100% udziałów w spółce z.o.o, a z uwagi na fakt, że % udziałów przekracza 25 nie występuje konieczność badania, czy organ ten jest w stanie wywierać wpływ na rzeczywiste wykonywanie praw głosu przez swych przedstawicieli i koordynować owo wykonywanie praw głosu lub czy przedstawiciele ci rzeczywiście biorą pod uwagę interesy rzeczonych organów.

Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego nie występuje również konieczność badania, czy Uniwersytet oraz spółka są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472.

Dodał jednak, że analizując wzajemne zależności między Uniwersytet a spółką należy stwierdzić, że Uniwersytet posiada 100% udziałów w spółce. Zatem podmioty wpisują się w definicję przedsiębiorstw partnerskich. Strona mogłaby być uznana za samodzielne przedsiębiorstwo pod warunkiem, że nie byłaby powiązana z uczelnią wyższą.

Zatem według Dyrektora OR Kierownik BP prawidłowo orzekł, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wykluczające dopuszczalność uznania spółki za mikro, małe lub średnie przedsiębiorstwo, co uzasadnia żądanie zwrotu nienależnie pobranej płatności, zrealizowanej w ramach pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022 r. do 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

Dyrektor OR zwrócił również uwagę, że postępowanie przed organem I instancji toczyło się w trybie art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, zgodnie z którym w niniejszym postępowaniu nie był on związany przepisami k.p.a., które nakładają obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7, art. 9. art. 10, art. 75 §1, art. 77 §1, art. 79a, art. 81 k.p.a.). W postępowaniu tym inicjatywa dowodowa pozostawiona została co do zasady stronie. Ponadto zaznaczył, że obowiązek zbadania statusu leży po stronie wnioskującego o pomoc, który winien dołożyć należytej staranności, by złożyć prawidłowe oświadczenie we wniosku. Udzielanie pomocy publicznej służyć ma zapewnieniu konkurencyjności na wspólnym rynku i wyrównywania szans gospodarczych dla przedsiębiorców, którzy napotykają trudności. Pomoc taka nie może być kierowana do podmiotów, których działalność finansowana jest ze środków publicznych (subwencji). Podmioty należące do kategorii MŚP są pozbawione takiego rodzaju wsparcia, dlatego też to do nich skierowana była pomoc finansowa, o której mowa w §13zx rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Dyrektor OR podniósł, że przyznanie spółce przez Kierownika BP prawa do pomocy finansowej przysługującej MŚP oznacza zatem nie tylko naruszenie przepisów prawa krajowego, ale również prawa wspólnotowego. Podkreślił przy tym, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ustawy o Agencji jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności, bowiem w toku tego postępowania powinny być brane pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne odnoszące się do przesłanek zwrotu środków nienależnie lub nadmiernie pobranych.

Końcowo Dyrektor OR zweryfikował terminu przedawnienia konieczniści zwrotu nienależnie pobranych przez stronę płatności, na podstawie na podstawie art. 68 §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2025 r. poz. 111, ze zm.), dalej jako: "o.p.". Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że pomoc finansowa przyznana decyzją Kierownika BP z 29 września 2023 r. w wysokości 150.000,00 zł została przekazana w dniu 3 października 2023 r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Organ odwoławczy wskazał, że termin na wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności upłynąłby w dniu 31 grudnia 2026 r., zatem w sprawie nie można uznać, że konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności uległ przedawnieniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie decyzję organu odwoławczego zaskarżono w całości, wnosząc o uchylenie w całości decyzji wydanych w obu instancjach, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego w całości. Zgłoszono również wniosek ewentualny o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

a) naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236, ze zm.), dalej jako: "ustawa - Prawo Przedsiębiorców", poprzez ich niezastosowanie skutkujące uznaniem, że skarżąca nie spełnia warunków pozwalających uznać ją za małe lub średnie przedsiębiorstwo, co doprowadziło do wydania decyzji w nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym,

b) art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału oraz błędnej interpretacji przepisów, co doprowadziło do nieprawidłowej kwalifikacji spółki jako dużego przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy nie dokonano szczegółowej analizy działalności spółki i jej właściciela w spółce,

c) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.

Strona zaznaczyła, że Uniwersytet jest instytucją, której główną działalnością nie jest prowadzenie działalności gospodarczej, a jego realny wpływ na działalność spółki nie ma charakteru typowego dla podmiotów na rynku gospodarczym, zaś w sprawie kluczowe jest rozstrzygnięcie, czy Uniwersytet jest przedsiębiorcą. Wywiodła, że na gruncie regulacji zawartych w załączniku I do rozporządzenia nr 2022/2472, Prawie przedsiębiorców oraz ustawie z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie można uznać, że sam fakt posiadania przez Uniwersytet udziałów w spółce z o.o. w jakikolwiek sposób determinuje ją jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Skarżąca zwróciła szczególną uwagę, że załączona do wniosku dokumentacja była kompletna, w żaden sposób nie ukrywano struktury właścicielskiej spółki. Kierownik BP rozpatrywał wniosek przez 3 miesiące, mając dostęp do ogólnodostępnych w Internecie wydruków KRS, na które powołuje się w uzasadnieniu decyzji. Przez cały okres weryfikacji wniosku nie podejmowano czynności mających na celu ustalenie statusu spółki, nie wezwano do uzupełnienia lub złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Zdaniem strony organ, który posiada szeroką wiedzę w zakresie kwalifikacji podmiotów, które ubiegają się o dofinansowanie powinien dokonać oceny dokumentów złożonych w dobrej wierze i na podstawie najlepszej wiedzy organów spółki.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a - c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji należało orzec, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł przyczyn do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym, nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenie, czy skarżąca jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472 i tym samym spełniła warunki do otrzymania płatności z tytułu pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022 r. do 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, jak uważa strona, czy też nie, jak stwierdził w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy i w konsekwencji czego ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z ww. tytułu.

Zgodnie z §13zx rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w §2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472,

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,

4) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (...)

- 286 na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów.

Według art. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472 za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą.

W myśl art. 2 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43 mln EUR. Jednocześnie z ustępu 2 wynika, że w kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 mln EUR. Natomiast w kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln EUR (ust. 3).

Z art. 3 ust. 1-4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472 wynika, że:

1. "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.

2. "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla.

Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25%, pod warunkiem że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:

a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka, które inwestuj ą w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1.250.000,00 EUR;

b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;

c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju;

d) samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5.000,00.

3. "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zakłada się, że nie ma dominującego wpływu, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców.

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane.

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.

Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku.

4. Poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25% lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy.

5. Przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25% lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych.

Na wstępie należy zauważyć (co nie jest sporne między stronami) i co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, że we wniosku z 27 czerwca 2023 r. o udzielenie pomocy finansowej dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022r. do 15 maja 2023r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez skarżąca oświadczyła, że jest małym przedsiębiorstwem oraz przedsiębiorstwem samodzielnym. Nie jest też sporne (co wynika z KRS), że 100% udziałowcem spółki jest Uniwersytet, będący uczelnią publiczną (został bowiem utworzony w drodze ustawy przez państwo reprezentowane przez właściwy organ władzy lub administracji rządowej), posiada osobowość prawną (jest państwową osobą prawną) i jest jednostką sektora finansów publicznych (właściwy minister przyznaje środki finansowe na jego działalność), a właściwy minister sprawuje również nad nim nadzór w zakresie zgodności działania z przepisami prawa oraz prawidłowości wydatkowania środków publicznych. Realizuje on również powierzone mu zadania publiczne. Zauważyć też należy, że właściwy jego organ wydaje decyzje administracyjne (np. w sprawach stypendiów, przyjęć na studia, czy też skreślenia z listy studentów). Nie było też potrzeby obliczania udziału organów państwa, w tym przypadku Uniwersytetu (jak słusznie stwierdziły organy ARiMR) w zarządzaniu spółką, bowiem jej zależność od niego jest 100% (patrz też wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1177/23). Nadto (zgodnie z §65 ust. 2 pkt 1 Statutu), Uniwersytet może prowadzić działalność gospodarczą w formie wyodrębnionych finansowo i organizacyjnie jednostek funkcjonujących w jego strukturze lub spółek kapitałowych (co miało miejsce w tej sprawie).

Aby zatem producent rolny otrzymał pomoc finansową (zgodnie z 13§xz ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.) winien być m.in. spełniony warunek bycia mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. W myśl tego załącznika spełniony winien być kolejny warunek (który strona zaznaczyła we wniosku o pomoc uznając go za spełniony), czyli bycia przedsiębiorstwem samodzielnym. Ponadto, za przedsiębiorstwo samodzielne można uznać (zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. załącznika) każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3. Tymczasem ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Uniwersytet jest 100% udziałowcem spółki wypełniając tym samym dyspozycję art. 3 ust. 3 lit. a załącznika nr I, z którego jasno wynika, że "przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają m.in. przedsiębiorstwo, które posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka (lit. a). Nadto (zgodnie z akapitem 2 ww. art. 3 ust. 3) przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2 art. 3 (a takim zgodnie z jego lit. b jest Uniwersytet), również uznaje się za powiązane. W kontekście ustalonego stanu faktycznego w sprawie kluczowa jednakże była dyspozycja art. 3 ust. 4 przedmiotowego załącznika, z której wynika, że poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25% lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy (co ma miejsce w tej sprawie, skoro Uniwersytet prawidłowo został uznany przez organy ARiMR za organ państwowy w rozumieniu rozporządzenia 2022/22472 i posiadał 100% udział w spółce). W takim przypadku również, jak już wspomniano wcześniej (jeżeli procentowy udział przekracza 25%) nie ma potrzeby (jak słusznie zauważyły organy ARiMR) badania czy Uniwersytet (jako organ państwowy w rozumieniu ww. art. 3 ust. 4) jest w stanie wywierać wpływ na rzeczywiste wykonywanie praw głosu przez swych przedstawicieli i koordynować owo wykonywanie praw głosu lub czy przedstawiciele ci rzeczywiście biorą pod uwagę interesy rzeczonych organów. To zaś implikuje, że nie występowała także konieczność badania czy Uniwersytet oraz spółka są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 3 ust. 3 wspomnianego już załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472.

Jak zauważył też TSUE w wyroku z 24 września 2020 r. w sprawie C-516/19 (na który zwrócił uwagę słusznie Dyrektor OR), art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 (stanowisko to pozostaje aktualne w odniesieniu do art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472 - jak zauważył NSA w wyroku z 8 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 272/25) należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, który wyklucza możliwość uznania przedsiębiorstwa za MŚP, w sytuacji gdy organ przedsiębiorstwa, który objął zasadniczą część jego kapitału zakładowego, nie będąc uprawnionym do sprawowania nad nim bieżącego zarządu, jest złożony w większości z członków reprezentujących organy publiczne w rozumieniu tego przepisu, wobec czego owe organy sprawują wspólnie, ze względu na sam ten fakt, pośrednią kontrolę, w rozumieniu tego przepisu, nad tym pierwszym przedsiębiorstwem, przy czym: (...) dla istnienia takiej kontroli wystarczy, aby owe organy publiczne posiadały wspólnie, choćby pośrednio, co najmniej 25% kapitału lub praw głosu w danym przedsiębiorstwie, zgodnie ze statutem przedsiębiorstwa, które sprawuje nad nim bezpośrednią kontrolę, bez konieczności zbadania ponadto, czy organy te są w stanie wywierać wpływ na rzeczywiste wykonywanie praw głosu przez swych przedstawicieli i koordynować owo wykonywanie praw głosu lub czy przedstawiciele ci rzeczywiście biorą pod uwagę interesy rzeczonych organów.

Zgodzić się należy też z Dyrektorem OR (wbrew twierdzeniu strony, która uważa, że publiczna uczelnia wyższa nie jest organem publicznym rozumianym wprost), że Uniwersytet należy uznać za organ państwowy na użytek i w rozumieniu art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. W przywołanym już bowiem wcześniej wyroku TSUE z 24 września 2020 r. w sprawie C-516/19, w którym sąd ten odniósł do analogicznego zapisu art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. (a pogląd ten pozostaje nadal aktualny), zgodnie z którym (w obecnej wersji załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472), poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za małe lub średnie przedsiębiorstwo, jeżeli 25% lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ publiczny - wskazując, że zawarte w tym przepisie pojęcie "organu publicznego" powinno obejmować podmioty takie jak uniwersytety i placówki szkolnictwa wyższego (...), skoro podmioty te zostały utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb leżących w interesie ogólnym, mają osobowość prawną i są w przeważającej części finansowane bądź kontrolowane, bezpośrednio lub pośrednio, przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub przez inne organy publiczne, przy czym bez znaczenia jest w tym względzie okoliczność, że osoby powołane na wniosek tych organów publicznych pełnią swe funkcje w danym przedsiębiorstwie na zasadzie wolontariatu, ponieważ to właśnie ze względu na swój status członków tych organów zostali oni zaproponowani i powołani do pełnienia tych funkcji. Również Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 8 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 272/25 wskazał, że pojęcie organu państwowego (publicznego), o którym jest mowa w art. 3 załącznika nr I do rozporządzenia 651/2014 (analogicznie, o którym jest mowa w art. 3 ust. 4 załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472) powinno obejmować podmioty takie jak uniwersytety i placówki szkolnictwa wyższego (też wyrok WSA w Łodzi z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 455/24.

W ocenie sądu Dyrektor OR prawidłowo odczytał zatem (wbrew zaopatrywaniu skarżącej) przepis art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, stwierdzając, że w przypadku spółki spełnione zostały przesłanki wykluczające dopuszczalność uznania go za MŚP, z uwagi na zakres kontroli państwa (w tym przypadku poprzez Uniwersytet rozumiany jako organ państwowy w rozumieniu art. 3 ust. 4 wspomnianego już załącznika) zarówno nad kapitałem, jak i prawem decydowania o istotnych sprawach strony (trudno bowiem uznać, że 100% udziałowiec takiej decyzyjności nie ma, a tym samym słusznie przyjął organ odwoławczy, że w tym przypadku, z uwagi na 100% zaangażowanie Uniwersytetu w spółce nie występowała konieczność badania, czy organ ten jest w stanie wywierać wpływ na rzeczywiste wykonywanie praw głosu przez swych przedstawicieli i koordynować owo wykonywanie praw głosu lub czy przedstawiciele ci rzeczywiście biorą pod uwagę interesy rzeczonych organów – to zaś powoduje, że nie miał zastosowania w sprawie akapit 1 art. 3 ust. 3 przedmiotowego załącznika). Wobec powyższego, w tym przypadku nie było też konieczności (zgadzając się z Dyrektorem OR) badania, czy Uniwersytet oraz strona były podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 3 ust. 3 ww. załącznika. Słusznie zatem przyjęto zgodnie z art. 3 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 2 akapit drugi pkt b załącznika I do ww. rozporządzenia, że jeżeli udział w danym przedsiębiorstwie podmiotów, takich jak uczelnie wyższe nienastawione na zysk (o ile są uznawane w prawie krajowym za podmioty publiczne) przekracza 25%, to takich przedsiębiorstw nie można uznać za MŚP. W związku z czym spółka nie spełniała warunku przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022 r. do 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Organy obu instancji prawidłowo zatem oceniły status skarżącej w rozpoznawanej sprawie, uwzględnić treść powołanych wyżej przepisów prawa oraz ustalony w sprawie stan faktyczny. Należy mieć na uwadze również to, że zarówno wniosek, jak i instrukcja jego wypełniania, wyraźnie wskazywały podstawę prawną uznania gospodarstwa za MŚP a wnioskodawca winien oświadczyć, że prowadzi gospodarstwo w rozumieniu przepisów załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472, czyli po zapoznaniu się z treścią tego aktu prawnego. Tym samym od producentów, którzy wnioskują o pomoc wymaga się profesjonalnej wiedzy, w tym dotyczącej zasad jej przyznawania. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy. Składając wniosek skarżąca powinna była zweryfikować, czy spełniła wszystkie warunki określone w §13zx rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.

Rację ma również organ odwoławczy wskazując, że badanie statusu MŚP podmiotów (wbrew zaopatrywaniu strony), dokonywane jest wyłącznie na podstawie wspomnianego już wielokrotnie rozporządzenia nr 2022/2472 (do którego w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych) odwołał się ustawodawca w §13zx pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Przepis ten nie poszerzył możliwości badania ww. statusu o przepisy krajowe, w tym przytoczonej przez stronę ustawy - Prawo przedsiębiorców. Zgodnie bowiem z przywołaną już jego treścią Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w §2 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia producentowi rolnemu będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. Trzeba też pamiętać, że pomoc finansowa ma charakter należności administracyjnoprawnej, w związku z czym o podmiocie uprawnionym do otrzymania pomocy decydują wyłącznie przepisy regulujące warunki i tryb przyznawania tych płatności, tj. przepisy rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., które wskazują na rygorystyczny reżim przyznawania takiej pomocy, z którego jednoznacznie wynika, że pomoc może być przyznana wyłącznie podmiotom będącym mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem właśnie w rozumieniu ww. rozporządzenia. Jak zauważył też WSA w Łodzi w wyroku z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 602/24, prawodawca unijny w cytowanym już art. 3 przedmiotowego załącznika przewidział szereg ograniczeń podmiotowych, które korespondują z zachowującym aktualność stanowiskiem Komisji zaprezentowanym w zaleceniu z 6 maja 2003 r., 2003/361/WE (CELEX nr 32003H0361) oraz poglądami prezentowanymi w orzecznictwie TSUE (por.m.in. wyroki TSUE z 10 marca 2021 r., w sprawie C-572/19; z 27 lutego 2014 r., w sprawie C-110/13). W przedstawionych powyżej wyrokach TSUE zaakcentował m.in., że: "korzyści przyznane MŚP najczęściej stanowią (...) wyjątki od ogólnych zasad, jak na przykład w dziedzinie pomocy państwa, zatem definicję MŚP należy interpretować ściśle. Ponadto pomoc ma być przeznaczona dla przedsiębiorstw samodzielnych, nieposiadających wsparcia ani dostępu do środków, borykających się z trudnościami". Należy też pamiętać, że jeżeli warunki przyznania pomocy zostały określone przez ustawodawcę, rolą organu jest wyłącznie weryfikacja ich spełnienia przez wnioskodawcę. Organy administracyjne działają bowiem w granicach i na podstawie prawa, tym samym nie mogą nie tylko dokonywać dowolnej oceny spełnienia warunków przyznania pomocy, ale również wychodzić poza ramy prawne wskazane w tych przepisach (w tym przypadku zakreślone przez §13zx ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w zw. z załącznikiem I do rozporządzenia nr 2022/2472). Wobec tego za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców (pkt I lit. a skargi). Nieprawidłowe jest tym samym stanowisko spółki (wynikające z uzasadnienia skargi), z którego wynika, że ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego wywodzi ona wniosek, że do ustalenia statusu przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 możliwe jest posiłkowanie się przepisami krajowymi, tj. art. 7 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Należy też pamiętać, że skoro udzielanie pomocy publicznej służyć ma zapewnieniu konkurencyjności na wspólnym rynku, wyrównywania szans gospodarczych dla przedsiębiorców, którzy napotykają trudności, to pomoc nie może być kierowana do podmiotów, których podstawowa działalność finansowana jest ze środków publicznych, np. subwencji (por. wyrok WSA w Łodzi z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 455/24), nawet gdyby odbywało się to w sposób pośredni. W pkt 40 preambuły do rozporządzenia nr 2022/2472 wskazano bowiem, że aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenia konkurencji, oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicjach określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE. W zaleceniu tym wskazano natomiast, że w celu wyeliminowania z kategorii MŚP grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP, należy dokonać rozróżnienia pomiędzy poszczególnymi rodzajami przedsiębiorstw, biorąc pod uwagę to, czy są niezależne, czy poziom ich udziałów nie wiąże się z posiadaniem pozycji umożliwiającej kontrolę lub czy są powiązane z innymi przedsiębiorstwami (pkt 9 zalecenia Komisji z 6 maja 2003 r. w sprawie definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw notyfikowane jako dokument 2003/361/WE nr C 2003 1422 - Dz.U.UE.L.2003.124. 36-41). W decyzji Komisji Europejskiej z 7 czerwca 2006 r. w sprawie pomocy państwa nr C 8/2005 (ex N 451/2004) stwierdzono z kolei, że przy zastosowaniu wzorca niezależności z art. 3 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 (jest ono aktualne na gruncie rozporządzenia nr 2022/2472) należy mieć na względzie takie czynniki, jak struktura udziałów, osoby dyrektorów, stopień powiązań gospodarczych i wszystkie inne związki pomiędzy przedsiębiorstwami. Chodzi bowiem o przejrzystość pomocy państwa oraz o efektywniejsze wykorzystanie wydatków publicznych (pkt 32 preambuły rozporządzenia Komisji (HE) Nr 702/2014). MŚP objęte są bowiem korzystniejszymi zasadami przyznawania pomocy publicznej, gdyż mają często, trudności z uzyskaniem kapitału lub kredytów z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia (pkt 39 preambuły rozporządzenia Komisji (EU) Nr 702/2014).

W przypadku zatem 100% zaangażowania w spółkę Uniwersytetu (organu państwowego) spełniona została dyspozycja art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. Uniwersytet bowiem, jako jedyny wspólnik w pełni i w sposób bezpośredni ją kontroluje, posiadając umocowanie wprost wynikające z przepisów Kodeksu spółek handlowych (jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę). Wbrew zatem twierdzeniom strony trudno w tym przypadku też mówić o braku kontroli uczelni zarówno nad kapitałem, jak i prawem decydowania o istotnych sprawach spółki i jej pełnej autonomii. W niniejszej sprawie, jak już wspomniano wcześniej nie było zatem potrzeby badania innych powiązań wymienionych w art. 3 ww. załącznika. Ponadto pod pojęciem kapitału użytym w art. 3 ust. 4 należy rozumieć majątek należący do uczelni publicznej, która w 100% jest udziałowcem strony i tworząc ją przecież ze środków publicznych, zgodnie z §65 ust. 1 i 2 pkt 1 jej statutu. Prawidłowo zatem przyjęto, że całkowite uzależnienie od państwa (w tym przypadku publicznej uczelni) w zarządzaniu przedsiębiorstwem i jego majątkiem stoi na przeszkodzie w udzieleniu pomocy państwa. Skarżąca bowiem mogłaby być uznana za samodzielne przedsiębiorstwo, gdyby nie była powiązana z Uniwersytetem. Trzeba też pamiętać, że tego typu pomoc służyć ma zapewnieniu (jak słusznie zauważył organ I instancji) konkurencyjności na wspólnym rynku i wyrównywaniu szans gospodarczych dla przedsiębiorców, którzy napotykają trudności, a pomoc taka nie może być kierowana do podmiotów, których działalność finansowana jest ze środków publicznych (subwencji), choćby pośrednio (jak w tej sprawie poprzez 100% udział w spółce uczelni publicznej). Ponadto (jak zauważył organ) podmioty należące do kategorii MŚP są pozbawione takiego rodzaju wsparcia i dlatego też to do nich skierowana była pomoc finansowa, o której mowa w §13zx rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.

Podsumowując dotychczasowe rozważania organy ARiMR prawidłowo orzekły, że spełnione zostały przesłanki wykluczające dopuszczalność uznania spółki za mikro, małe lub średnie przedsiębiorstwo, co uzasadniało także żądanie zwrotu nienależnie pobranej płatności, zrealizowanej w ramach pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022 r. do 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Przyznanie ponadto stronie pomocy finansowej należnej MŚP, oznaczałoby nie tylko naruszenie prawa krajowego, ale również prawa wspólnotowego. Stąd też prawidłowo organy stwierdziły, że spełniona została przesłanka negatywna wskazana w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, uniemożliwiająca przyznanie jej pomocy finansowej. Należy przy tym zauważyć, że płatnością nienależnie pobraną jest płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie zaś, czy przyznane uprzednio płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku odrębnego postępowania wyjaśniającego toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy (por. wyrok NSA z 13 listopada 2025 r., sygn. akt I GSK 485/23). Organ ma nadto za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło (czy też nie) do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt I GSK 185/22). Za bezzasadny zatem należało uznać zarzut naruszenia art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału oraz błędnej interpretacji przepisów, co doprowadziło do nieprawidłowej kwalifikacji spółki jako dużego przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy nie dokonano szczegółowej analizy działalności spółki i jej właściciela w spółce (pkt I lit. b skargi). Wskazać przy tym należy, że z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji wynika, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem m.in. przywołanych przez stronę w skardze art. 7 i art. 77 §1 (też art. 9, art. 10, art. 75 §1, art. 79a oraz art. 81). Z bogatego orzecznictwa wynika też, że (ze szczególnym uwzględnieniem art. 8 k.p.a.) z przepisu art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR wynika, że zasadniczo w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie, co nie wyłącza obowiązku organów wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego na mocy art. 80 k.p.a. (np. wyrok NSA z 17 września 2025 r., sygn. akt I GSK 1028/24, czy też wyrok WSA w Kielcach z 17 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 240/25). Obowiązki organu określone w art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. ograniczone zostały zatem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. To natomiast strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przyjęto zatem zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne.

Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa (pkt I lit. c skargi). To, że strona nie zgadza się z dokonaną przez organy ARiMR interpretacją przepisów rozporządzenia nr 2022/2472 nie oznacza jeszcze, że została naruszona statuowana w tym przepisie zasada. W kontekście przedmiotowej zasady nie liczą się odczucia i ocena strony postępowania, liczy się sposób procedowania oraz zasadność i prawidłowość rozstrzygnięcia (a w tym zakresie zdaniem sądu organy działały prawidłowo).

Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zawiera nadto wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, uzasadnienie faktyczne i prawne, a tym samym decyzje te spełniają wymogi wskazane w przepisie art. 107 §1 pkt 6 k.p.a. W ocenie sądu z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR wynika tok rozumowania organu, wyjaśnił on bowiem w sposób właściwy motywy podjętego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego uznał, że spółka nie należy do kategorii MŚP oraz z jakich względów zostały spełnione przesłanki przewidziane w §13zx ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w zw. z art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, uniemożliwiające przyznanie pomocy finansowej i w konsekwencji ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wskazanej już pomocy finansowej. Prawidłowo również powołano w decyzji przepisy prawa powszechnie obowiązującego znajdujące zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Reasumując, zdaniem sądu organ odwoławczy (a wcześniej Kierownik BP) prawidłowo zebrały materiał dowodowy w sprawie, dokonały jego oceny i wyciągnęły stosowne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu faktycznym oraz prawnym decyzji obu instancji.

Sąd, będąc równocześnie zobligowany z urzędu (pomimo braku zarzutów w tym zakresie), zbadał kwestię przedawnienia konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności przez stronę. Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności stosuje się przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W myśl natomiast art. 68 §1 o.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 §1 pkt 2 (powstające z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania), nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (w tym przypadku jak wskazały organy ARiMR realizacja płatności na rzecz rolnika). W przedmiotowej sprawie (co wynika z akt sprawy) pomoc finansowa przyznana została decyzją z 29 września 2023 r. (w wysokości 150.000,00 zł). Przekazanie natomiast te kwoty na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów nastąpiło 3 października 2023 r. Prawidłowo zatem przyjęto, że termin na wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności upłynąłby w dniu 31 grudnia 2026 r., co skutkowało tym, że w niniejszej sprawie nie można było uznać, że konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności uległa przedawnieniu.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowią natomiast niczym niepopartą polemikę, pozostającą bez istotnego znaczenia dla sprawy. Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.