III SA/Po 131/26 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2026-01-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Monika Świerczak /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6120 Ewidencja gruntów i budynków	
Hasła tematyczne	Geodezja i kartografia	
Skarżony organ	Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 1151; art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a pkt 2; Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia 23 października 2025 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 września 2025 r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 14 sierpnia 2025 r., uzupełnionym pismem z dnia 3 września 2025 r., T. S. (dalej: skarżąca lub wnioskodawczyni) wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o sprostowanie błędnych danych w ewidencji gruntów i budynków. Wnioskowana zmiana dotyczyła spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego na działce ewidencyjnej numer [...] w [...], obręb [...], poprzez ujawnienie w operacie ewidencyjnym:

< lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...], o powierzchni użytkowej 42,60 m2, składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki, WC i przedpokoju, dla którego w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] urządzona jest księga wieczysta [...],

< lokalu użytkowego nr [...] przy ul. [...], o powierzchni użytkowej 19,70 m2, składającego się z jednej izby, dla którego w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] urządzona jest księga wieczysta [...]

Postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta [...] (dalej również: organ I instancji) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej sprostowania błędnych danych w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z żądaniem wyrażonym we wniosku złożonym przez skarżącą. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm., dalej: P.g.k.) z wnioskiem o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących lokalu (w tym jego samodzielności) wystąpić może wyłącznie właściciel nieruchomości. Natomiast właścicielem lokalu nr [...] przy ulicy [...] – na dzień wydania postanowienia – jest [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...]. Dalej organ I instancji wskazał, że w myśl art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: K.p.a.), gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Następnie skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania. W ocenie wnioskodawczyni nie ma żadnych przeszkód do sprostowania zgodnie z jej wnioskiem danych o posiadanym przez nią samodzielnym własnościowym lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w K., ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 2 pkt 8b P.g.k. i księgi wieczystej.

Postanowieniem z dnia 23 października 2025 r. (znak: [...]) Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej również: WWINGiK lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych jest tylko właściciel lub inny podmiot władający konkretną działką ewidencyjną. Z aktualnego zapisu w księdze wieczystej wynika, że wnioskodawczyni posiada w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] o powierzchni użytkowej 62,30 m2. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na działce gruntu oznaczonego numerem [...] będącej własnością [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego zostało uregulowane w zapisach ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych. W myśl zapisów prawnych własność spółdzielcza lokalu mieszkalnego oznacza, że dana osoba posiada prawa do użytkowania oraz rozporządzania lokalem. Sama natomiast forma spółdzielczego własnościowego prawa oznacza, że właścicielem lokalu mieszkalnego pozostaje spółdzielnia. Zdaniem WWINGiK z wnioskiem o zmianę danych ewidencyjnych może wystąpić wyłącznie właściciel nieruchomości, którym w niniejszej sprawie jest spółdzielnia.

Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem WWINGiK z dnia 23 października 2025 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się załatwienia sprawy przez organ I instancji bez zbędnej zwłoki i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie sprostowania błędnych danych zawartych w ewidencji grantów i budynków.

Skarżąca wskazała, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa (dalej również: SM lub Spółdzielnia) nie ma obowiązku zgłaszania właściwemu Staroście zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 P.g.k.). Błędne dane o lokalu to dane ujawnione w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych (art. 24 ust. 1 pkt 2 P.g.k. w związku z § 29a pkt 2 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Wyeliminowanie danych błędnych z ewidencji następuje, po wykryciu błędnych informacji, na drodze aktualizacji z urzędu. Źródłami danych wykorzystywanych przy aktualizacji ewidencji z urzędu są również dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby oraz dane uzyskane w wyniku oględzin nieruchomości (§ 29 ww. rozporządzenia).

Skarżąca nadmieniła, że nie ma wiedzy dlaczego Starosta nie wykonał do chwili obecnej aktualizacji z urzędu ewidencji gruntów i budynków na podstawie prawomocnych, ostatecznych i obowiązujących decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 października 1996 r. (sygn. akt [...]) oraz z dnia 31 grudnia 1996 r. (sygn. akt [...]). Skarżąca przytoczyła też, że zgodnie z przepisami K.p.a. przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności społecznej, lepszego zaspokajania potrzeb ludności (art. 241 K.p.a.) oraz, że wnioski można składać w interesie własnym i publicznym (art. 221 K.p.a.).

Zdaniem skarżącej wykluczone z ewidencji gruntów i budynków niesamodzielne lokale własnościowe nie są ani częścią majątku wspólnego w budynku, ani odrębnym majątkiem Spółdzielni i można zaadaptować je na własnościowe lokale samodzielne, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków.

W odpowiedzi na skargę WWINGiK podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Skarga była niezasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 24 ust. 2a, 2b i 2c P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na dwa sposoby tj. z urzędu albo na wniosek. Niezależnie od sposobu wszczęcia postępowania aktualizacja informacji może nastąpić w drodze czynności materialno-technicznej albo w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2b P.g.k.). Aktualizacja z urzędu przewidziana jest w sytuacji, gdy zmiany informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów wskazanych w art. 23 ust. 1-4 P.g.k., materiałów zasobu lub z wykrycia błędnych informacji. Aktualizacja na wniosek jest zaś możliwa, gdy z inicjatywą wszczęcia postępowania wystąpią podmioty wymienione w art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k.

Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k. wskazuje, że chodzi o podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k., lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Postępowanie aktualizacyjne może być zatem wszczęte na wniosek, ale tylko oznaczonego kręgu osób. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k. autonomicznie określa krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu postępowania aktualizacyjnego, co oznacza, że nie ma w tych sprawach zastosowania art. 28 K.p.a. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k. stanowi bowiem lex specialis wobec art. 28 K.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. I OSK 772/19; z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1011/19 oraz z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 2140/19, wszystkie przywoływane wyroku dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kolejno zauważyć trzeba, że art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k. określając zakres podmiotów legitymowanych do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania aktualizacyjnego odwołuje się do przepisu art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k., a ponadto wskazuje na władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine). Skutkiem odesłania do art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k. jest uznanie, że wniosek o aktualizację informacji w ewidencji gruntów i budynków mogą złożyć właściciele nieruchomości. Ponadto w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli także inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Zaś w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Niezależnie jednak od odesłania do art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k. w treści art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k. wskazano, że wniosek o dokonanie aktualizacji może też złożyć władający gruntem na zasadach samoistnego posiadania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżąca posiada w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] w K. o powierzchni użytkowej 62,30 m2. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na działce gruntu oznaczonego numerem [...], będącej własnością Spółdzielni. Nieruchomość ta nie jest nieruchomością Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego. Powyższe okoliczności zostały prawidłowo ustalone przez organy w oparciu o dane zamieszczone w księdze wieczystej. Wobec powyższego, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości budynkowej niemożliwe jest ujawnienie w ewidencji gruntów i budynku (katastrze nieruchomości) podmiotu innego niż właściciel, np. podmiotu władającego lokalem.

Z przywoływanych przez skarżącą przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm., dalej: Rozporządzenie) także nie wynika, aby w ewidencji gruntów i budynków ujawniane było spółdzielcze własnościowe prawo do lokali mieszkalnych w budynkach, których właścicielami są spółdzielnie mieszkaniowe. Co prawda w § 11 pkt 7 Rozporządzenia mowa jest o danych ewidencyjnych dotyczących właścicieli albo samoistnych posiadaczy, jednak przepis § 2 pkt 5 wyjaśnia, że gdy mowa jest o samoistnym posiadaczu to chodzi tu o osobę lub podmiot władający gruntem na zasadach samoistnego posiadania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2023 r., sygn. VII SA/Wa 2310/22).

Skarżąca nie należy do żadnego z powyższych rodzajów podmiotów. Skarżącej przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] w K., a zgodnie z art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm., dalej: K.c.) prawo to wchodzi w skład katalogu ograniczonych praw rzeczowych. Z kolei ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 558) wskazuje, że w przypadku spółdzielczego lokatorskiego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu to spółdzielnia jest samodzielnym właścicielem budynku i lokalu (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. I OSK 2567/23). Skarżąca nie jest zatem właścicielem ani budynku, ani lokalu.

Podkreślenia zatem wymaga, że z treści przywołanych wyżej aktów prawnych nie wynika, aby spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego stwarzało obecnie uprawnienie do wnioskowania o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynku (katastrze nieruchomości). Stanowisko to jest podzielane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. przywołany wyżej wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. I OSK 2567/23).

Z tego względu należało uznać, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku składanego przez dany podmiot pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego może zatem nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

W niniejszej sprawie, organy stwierdziły niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na żądanie skarżącej z przyczyn podmiotowych. Przyczyną podmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być bowiem np. wniesienie wniosku przez osobę niebędącą stroną w takim postępowaniu.

Przyjmuje się, że zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony lub też z innych przyczyn jest oczywiście niedopuszczalne. Jednakże w przypadku wniesienia podania przez osobę, która nie jest stroną, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie tej przesłanki jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni (por. wyrok NSA z 28 marca 2012 r., sygn. II GSK 321/11).

Taka też sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż w świetle obecnie obowiązujących przepisów spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nie umożliwia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej sprostowania błędnych danych w ewidencji gruntów i budynków. Ze stosownym wnioskiem mogła wystąpić jedynie Spółdzielnia.

W konsekwencji tego, Sąd badając sprawę nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, zaś w ustalonych okolicznościach faktycznych organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 K.p.a.

Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz to, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.