II SAB/Lu 204/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-02-11	
Data wpływu	2024-12-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie	
Sędziowie	Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	II OSK 817/25	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Zobowiązano do dokonania czynności	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 6, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 3, art. 13 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi F. L. na bezczynność Fundacji R. G. i I. im. E. K. w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Fundację R. G. i I. im. E. K. w L. do rozpoznania wniosku F. L. z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Fundacji R. G. i I. im. E. K. w L. nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa; III. zasądza od Fundacji R. im. E. K. w L. na rzecz F. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
F. L. (dalej jako "strona", skarżąca")

w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzuciła bezczynność F. R. G. i I. im. E. K. w L. (dalej jako "podmiot zobowiązany", "fundacja") w rozpatrzeniu wniosku

o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 lipca 2024 r.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:

W dniu 8 lipca 2024 r., skarżąca za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści:

"Na podstawie Konstytucji RP oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej wnoszą o udostępnienie

1. Sprawozdania finansowego i merytorycznego fundacji za rok 2023 poprzez przesłanie ich mailem na niniejszy adres mailowy.

2. Informacji o źródłach finasowania kampanii referendalnej, którą fundacja zrealizowała w 2023 r. (wskazanie donatorów i kwot, jakie przekazali.

Zwracam uwagę, że zgodnie z wyrokiem NSA (skarga [...] im. S. B.) fundację są podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej."

Wskazany wniosek została przesłany na adres: [...].com.pl, który stanowi adres mailowy F. R. G. i I. im. E. K. w L..

Następnie w dniu 29 lipca 2024 r. skarżąca na wskazany adres przesłała wiadomość, w której wskazano, że minął termin na udzielenie odpowiedzi. Ponagliła podmiot zobowiązany wskazując, że w przeciwnym razie będzie zmuszona wnieść skargę na bezczynność.

W dniu 3 października 2024 r. na wskazany adres skarżąca przesłała wiadomość, że wobec braku jakiejkolwiek odpowiedzi kieruje skargę do sądu.

Pismem z dnia 15 listopada 2024 r. Fundacja wniosła powołaną na wstępie skargę do tut. Sądu na bezczynność F. R. G. i I. im. E. K. w L. w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 lipca 2024 r. wnosząc o: zobowiązanie podmiotu do udostępnienia informacji publicznej, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w dniu 8 lipca 2024 r. wystąpiła do podmiotu zobowiązanego o ujawnienie informacji publicznej. W związku z brakiem odpowiedzi wniosek był ponaglany 29 lipca oraz 3 października 2024 r. Ponadto skarżąca z podmiotem zobowiązanym próbowała skontaktować się w inny sposób, jednak na stronie internetowej ani w KRS nie ujawnia on numeru telefonu. Skarżąca próbowała doręczyć skargę osobiście do biura podmiotu zobowiązanego, jednak pracownik odmówił jej przyjęcia. Skarżąca powołała treść art. 12 ust.3 ustawy o fundacjach i wskazała, że F. R. G. i I. im. E. K. w L. nie ujawnia swojego sprawozdania do publicznej wiadomości i w związku z tym skarżąca wystąpiła w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o możliwość zapoznania się z nim. Wskazano również, że w wyroku Ordo Iuris vs. Fundacja im. S. B. sygn. akt II SAB/Wa 121/20 Sąd zajął stanowisko, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są wszystkie podmioty, niezależnie od źródeł finansowania o ile wykonują zadania publiczne. Fundacja R. G. i I. im. E. K. w L. brała udział w referendum, czyli wykonywała zadania publiczne.

W odpowiedzi na skargę Fundacja R. G. i I. im. E. K. w L. wniosła o jej oddalenie. Podniosła, że skarżąca nie udowodniła, że doręczyła listem poleconym na jej adres wskazany w KRS. Zdaniem Fundacji kuriozalne są tłumaczenia skarżącej o próbie doręczenia skargi do jej pracownika. W ocenie podmiotu zobowiązanego żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej i dlaczego sprawozdanie finansowe i merytoryczne fundacji za rok 2023 miałoby stanowić taką informację. Ponadto wskazano, że co do pkt 2 wniosku to skarżąca powinna uściślić o co jej chodzi, o jakie referendum i na czym miał polegać udział fundacji. Wskazano ponadto, że trudno powiązać działanie fundacji nie będącej organem administracji publicznej z wykonywaniem zadań na podstawie ustawy, a jeśli tak to na podstawie jakiej ustawy. Zdaniem podmiotu zobowiązanego skarżąca nie wyjaśniła w jakim aspekcie powołała się na kazus sprawy Ordo Iuris – Fundacja B. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec

z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Jest to zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Przy czym art. 6 zawiera przykładowy katalog informacji publicznych, o czym przekonuje użycie w jego treści słów "w szczególności". Tak szerokie pojmowanie prawa dostępu do informacji publicznej ma umocowanie konstytucyjne. Art. 61 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP stanowią, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Przepisy u.d.i.p. nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi, które nie zostały opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) obowiązek ich udostępnienia w trybie wnioskowym bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca złożyła skutecznie wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy fundacja należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej.

Rozstrzygając w pierwszej kolejności kwestię obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej przez podmiot zobowiązany, należy mieć na uwadze art. 4 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej,

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto, w myśl art. 4 ust. 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445) oraz partie polityczne.

Wykładnia językowo-logiczna przytoczonego art. 4 ust. 1 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będzie każdy podmiot spełniający przynajmniej jedną z podanych w tym przepisie cech określonych poprzez wskazanie na wstępie regulacji kalifikacji ogólnych, w tym także podmiot wymieniony w pkt 1-5. Wyraźne rozróżnienie i wyodrębnienie na wstępie analizowanego przepisu władz publicznych od innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie może zostać uznane za zabieg przypadkowy, podobnie jak użycie spójnika "oraz". Do analogicznych wniosków prowadzi także analiza zapisów zawartych w pkt 1-5, gdzie w podawanych przykładach rozdziela się organy władzy publicznej (pkt 1) od innych podmiotów (pkt 2-5), których wyróżnienie następuje przez wskazanie innych cech, niż sprawowanie władzy.

W tym miejscu należy podkreślić, że jawność i udział obywateli w życiu publicznym, a także sprawowanie społecznej kontroli, jest pożądane we wszystkich sferach związanych z realizacją zadań publicznych.

Niewątpliwie fundacja jest podmiotem, nie mieszczącym się w kategorii władz publicznych, dlatego obowiązek udostępnienia informacji publicznej może być uzasadniony wyłącznie w takim zakresie, w jakim informacje dotyczą wykonywania przez fundację zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym. Innymi słowy, obowiązek fundacji udostępnienia informacji istnieje w zakresie działań związanych z wykonywaniem zadań publicznych lub korzystaniem ze środków publicznych (art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.d.i.p.).

Pojęcie zadania publicznego jest szerokie. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela w tym zakresie wyrażany w orzecznictwie pogląd, że zadaniami publicznymi, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, są zadania mające na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli oraz istotne z punktu widzenia celów państwa (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r., I OSK 921/18). Z kolei w korzystaniu ze środków publicznych mieści się m.in. uzyskiwanie różnego rodzaju dotacji czy innych form wsparcia ze środków budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku podmiotów nie mieszczących się ustrojowo w kręgu podmiotów władzy publicznej obydwie przesłanki bardzo często występują łącznie: dany podmiot realizuje zadanie publiczne (najczęściej na podstawie stosownej umowy lub porozumienia z podmiotem władzy publicznej), w zamian za co uzyskuje środki z budżetu publicznego w formie dotacji lub podobnej.

W wyroku z 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21, Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2020 r., poz. 2167) stanowiącego, że fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami" (art. 1), przy czym "Fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą" (art. 2 ust. 1). Na tym tle według kryterium m.in. celu fundacji wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne, które służą "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP) tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne (zob. M. Kasiński, Fundacje, w: M. Stahl (red.) Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2021, s. 340-341; por. też uchwała SN z dnia 31 marca 1998 r., III ZP 44/97, OSNP z 1998 r., nr 16, poz. 472). Normą prawną dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne jest art. 1 ustawy o fundacjach. Ustawa używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". W doktrynie podkreśla się, że są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna (zob. Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 85). Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji (np. art. 5 – "Rzeczpospolita Polska (...) strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska (...)"; art. 6 – "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 – "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (...), władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska; art. 70 ust. 4 i 5 – ""Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia"; "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie". Z art. 1 ustawy o fundacjach wynika zatem, że określa on normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonych celu państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., sygn.. akt III OSK 4468/21, opubl. CBOSA).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że ze statutu (§ 6) fundacji wynika, iż jej celami są m.in. działalność: na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i umacniania mechanizmu demokracji, wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, na rzecz ochrony i zdrowia, na rzecz osób niepełnosprawnych, na rzecz promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy, na rzecz integracji i reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, charytatywna.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę podstawę prawną działania podmiotu zobowiązanego oraz jego cele, obowiązek udostępnienia informacji publicznej w odniesieniu do fundacji nie budzi wątpliwości. Realizacji zadań podpadających pod pojęcie wykonywania zadania publicznego, a także działalność finansowana ze środków publicznych podlega regulacjom ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W związku z powyższym obowiązek udostępnienia sprawozdań z działalności fundacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej aktualizuje się w takim zakresie, w jakim sprawozdanie dotyczy wykonywania przez fundację zadań publicznych lub działań finansowanych ze środków publicznych.

Sąd zwraca także uwagę, że zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o fundacjach coroczne sprawozdanie z działalności jest przez fundację udostępnione do publicznej wiadomości. Ze względu na niewywiązanie się przez fundację ze wskazanego obowiązku skarżąca zwróciła się o udostępnienie wskazanego sprawozdania na podstawie przepisów u.d.i.p.

Sąd odnosząc się do twierdzeń fundacji, że wniosek nie precyzował o jakie referendum chodzi należy wskazać, że w sytuacji gdy podmiot zobowiązany ma jakikolwiek wątpliwości co do zakresu żądanej we wniosku informacji publicznej powinien wezwać wnioskodawcę o sprecyzowanie.

Niemniej jednak należy podkreślić, że w 2023 r. przeprowadzone było jedno referendum ogólnokrajowe przeprowadzone w dniu 15 października 2023 r. wraz z wyborami parlamentarnymi. W związku z tym treść pytania nr 2 wniosku nie budzi żadnych wątpliwości jakiej kampanii referendalnej dotyczy. W ocenie Sądu żądanie zawarte w pkt 2 wniosku mieści się także w zakresie przedmiotowym u.d.i.p.

Zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 851 ze zm.), kampanią referendalną jest prezentowanie swojego stanowiska przez obywateli, partie polityczne, stowarzyszenia, fundacje oraz inne podmioty w sprawie poddanej pod referendum. Wobec tego prowadzenie kampanii referendalnej nie sposób uznać za sprawy własne podmiotu, który kampanię takową prowadzi. Z samej swej istoty kampania opiera się bowiem na uzewnętrznianiu stanowiska podmiotów w określonych sprawach. Jeżeli natomiast prowadzenie kampanii referendalnej nie jest sprawą własną to musi być ona należeć do sfery działalności publicznej fundacji. Jako fundacja ustanowiona na podstawie ustawy o fundacjach może ona bowiem prowadzić działalność wyłącznie w zakresie określonych w statucie celów, które wyznaczają ramy prawne oraz zakres jego działania ustawą (M. Dumkiewicz [w:] Ustawa o fundacjach. Komentarz, red. A. Kidyba, Warszawa 2023, art 1, s. 16.) i muszą być zgodne z przytoczoną. Fundacja mogła więc prowadzić kampanię referendalną wyłącznie, gdy było to związane z realizacją jej celów, które jak wyżej wskazano, są celami publicznymi. Choć przepisy ustawy o referendum ogólnokrajowym nie wprowadzają ogólnej zasady jawności finansowania kampanii referendalnej, to należy jednak zwrócić uwagę na szczególne pochodzenie środków, z których zostały pokryte koszty kampanii referendalnej, będących majątkiem publicznym w rozumieniu u.d.i.p. Jak wskazano wcześniej fundacja zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznej związanej z dysponowaniem majątkiem publicznym, a więc także informacji żądanej w pkt 2 wniosku.

Odnosząc się do kwestii zakresu oceny skuteczności złożenia przez stronę wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - także, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2154/16, z dnia 9 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 283/17 i z dnia 16 kwietnia 2019r., sygn. akt I OSK 88/18). Osoba kierująca wniosek drogą elektroniczną, nieposługująca się podpisem elektronicznym może przedstawić jedynie komputerowy wydruk świadczący o tym, że wniosek skierowany został do określonego adresata (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 750/17). W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2589/15). Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to dotarła ona do adresata. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Zwraca się przy tym uwagę, że odmienne zapatrywanie prowadziłoby w praktyce do sytuacji, w której prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Godziłoby to również w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji RP), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1890/1 i z dnia 31 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 708/17). W konsekwencji powyższego, jeżeli organ chciał zakwestionować przedstawiony przez stronę wydruk z jej poczty elektronicznej, powinien oprócz zawarcia takiego twierdzenia w odpowiedzi na skargę, przedłożyć przykładowo wydruk ze swojej skrzynki odbiorczej z dnia, w którym skarżąca twierdziła, że taki wniosek nadała, wraz z oświadczeniem pracownika odpowiedzialnego za przyjmowanie poczty elektronicznej, że również w skrzynce obejmującej "spam" nie odnaleziono takiego maila (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3397/18). Do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15 i wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14).

W orzecznictwie zwracano jednocześnie uwagę, że chociaż przytoczone rozstrzygnięcia sądów administracyjnych dotyczyły głównie organów administracji publicznej, to nie można podzielić stanowiska, że wyrażone w nim poglądy nie mają znaczenia w odniesieniu do podmiotów, które nie są organami administracji publicznej, ale wykonują zadania publiczne. W takiej sytuacji należy brać pod uwagę zakres wykonywanych zadań publicznych i nawet jeśli jest on niewielki, to nie zwalnia to tych podmiotów od takiego ukształtowania poczty elektronicznej, które pozwoli wnioskodawcom na skuteczne składanie wniosków, ale i zabezpieczyć się przed nieusprawiedliwionymi twierdzeniami osób, że wysłały wniosek, który na skutek ich własnych błędów czy nieprawidłowości działania systemów służących do komunikacji elektronicznej nie dotarł do adresata (wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1622/19).

Podzielając powyższe poglądy, tut. Sąd stwierdza, że kwestionując okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 lipca 2024 r., podmiot zobowiązany powinien był wykazać, że korespondencja strony do niego nie dotarła. Natomiast skarżąca przedstawiła wydruk korespondencji, w tym wniosku z dnia 8 lipca 2024 r wysłany na oficjalny adres fundacji: biuro@[...].com.pl. Jak wskazano powyżej, ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania w takiej sytuacji przez podmiot zobowiązany wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej podmiotu, obciąża ten podmiot, a nie wnioskodawcę. Tym samym - w świetle przedstawionych poglądów – fundacja nie przełamała domniemania, że wniosek o udzielanie informacji publicznej został prawidłowo nadany na oficjalny adres poczty elektronicznej podmiotu zobowiązanego, a więc że do niego dotarł.

W konsekwencji w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić, że fundacja dopuściła się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku strony z dnia 8 lipca 2024 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że podmiot zobowiązany w terminach wynikających z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., tj. 14 dni, względnie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku, żądanej przez stronę informacji nie udostępnił, ani nie załatwił wniosku strony w inny, prawem przewidziany sposób. Stąd też należało zobowiązać Fundację [...] im. E. K. w L. do niezwłocznego załatwienia wniosku skarżącej, o czym na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę błędne przeświadczenie fundacji, że nie należy do podmiotów zobowiązanych do udzielenia żądanej informacji publicznej oraz, że zwłoka podmiotu zobowiązanego nie nosiła znamion świadomego i celowego naruszenia obowiązującego porządku prawnego, nawet jeśli termin na udostępnienie informacji publicznej został przekroczony Sąd uznał, że fundacja dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony z dnia 8 lipca 2024 r., która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a u.p.p.s.a. - orzeczono w pkt II sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku, obejmujące zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego w postaci wpisu od skargi (100 złotych), podjęte zostało na podstawie art. 200 p.p.s.a.