Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uchyla zaskarżoną decyzję

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. S. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie przyznania M. S. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2009 rok.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu 11 maja 2009 r. M. S. złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2009 r., zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 z póżn. zm.). Wnioskodawczyni zadeklarowała: [...] ha jako powierzchnię zgłoszoną do Jednolitej płatności obszarowej (JPO), [...] ha do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz [...] ha do przyznania uzupełniającej płatności do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce).

W dniu [...] stycznia 2010 r. Kierownik BP ARiMR w O. wydał decyzję, którą przyznał wnioskodawczyni płatność w ramach JPO w wysokości [...] zł i UPO w wysokości [...] zł oraz odmówił jej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). W uzasadnieniu odmownej części decyzji organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie posiadała zwierząt zarejestrowanych w bazie IRZ w wymaganym okresie referencyjnym.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że gospodarstwo rolne było współwłasnością jej i jej zmarłego [...] sierpnia 2006 r. męża. Ponadto podniosła, że postanowienie stwierdzające nabycie spadku po jej mężu potwierdza, że była ona właścicielem połowy gospodarstwa i połowy stada zwierzęcego. Wskazała również, że ze względu na konieczność załatwienia wszystkich formalności związanych ze spadkiem całość stada zwierzęcego formalnie stała się jej własnością w dniu 2 kwietnia 2007 r.

Po rozpoznaniu odwołania strony Dyrektor [...] OR ARiMR w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W kwestii płatności zwierzęcej organ odwoławczy wskazał w szczególności, iż siedzibę stada wnioskodawczyni zarejestrowała w systemie IRZ w dniu 2 kwietnia 2007 r. i dopiero po tym terminie zarejestrowane zostały przez nią zwierzęta. Organ zaznaczył również, że strona nie wnioskowała o uwzględnienie zwierząt, których posiadaczem w wymaganym okresie był jej małżonek – sekcja IV wniosku. Wnioskodawczyni nie dołączyła też do wniosku pisemnej zgody męża na uwzględnienie tych zwierząt.

W związku powyższym organ wyjaśnił, że zgodnie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dni 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 44 z 2008 r., poz. 269, z późn. zm.) w przypadku gdy przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca, mają być uwzględnione bydło lub owce, lub kozy, lub konie, które w okresie określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40 z 2009 r., poz. 326), były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o tę płatność, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej zawiera:

- żądanie uwzględnienia tych zwierząt przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca:

- imię i nazwisko oraz nazwisko rodowe małżonka:

- numer identyfikacyjny małżonka, jeżeli został nadany, oraz PESEL albo kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, jeżeli małżonek nie ma obywatelstwa polskiego.

Zgodnie zaś z § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia w przypadku, o którym mowa w ust. 1 do wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej dołącza się oświadczenie małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt, które były w posiadani małżonka rolnika wnioskującego o płatność zwierzęcą, przy ustalaniu powierzchni, do której rolnikowi przysługuje płatność zwierzęca.

Dołączenie oświadczenia małżonka do wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej na rok 2009 było zatem w niniejszej sprawie niezbędne.

Organ stwierdził ponadto, że wnioskodawczyni nie nabyła własności całego gospodarstwa, jak bowiem wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w O. sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2007 r. nabyła ona własność połowy gospodarstwa, co wyklucza możliwość przyznania jej płatności w oparciu o § 10 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.

W skardze na powyższą decyzję M. S. wniosła o jej uchylenie podnosząc, że organ błędnie przyjął, iż nie była ona posiadaczką stada zwierząt w wymaganym okresie. Skarżąca wskazała też, że do uzyskania płatności konieczne było zarejestrowanie stada na jedną osobę – w niniejszym przypadku był to mąż skarżącej. Z chwilą jego śmierci, po stwierdzeniu praw do spadku przez sąd, całość stada została odziedziczona przez skarżącą i jej dzieci, które udzieliły jej pełnomocnictwa do zarządzania całością gospodarstwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Wskazać należy, że sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu kontrola zaskarżonej decyzji w oparciu o ww. przepisy wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przy rozstrzyganiu sprawy organ naruszył obowiązujące przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako przyczynę odmowy przyznania płatności zwierzęcej wskazano okoliczność nie złożenia przez M. S. oświadczenia, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. W ocenie organu dołączenie odpowiedniego oświadczenia małżonka do wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej na rok 2009 było w przedmiotowej sprawie niezbędne. Organ podkreślił, że wprowadzenie wymogu składania ww. oświadczeń w takich sprawach miało na celu przede wszystkim uniknięcie spornych sytuacji, w których małżonek nie wyraża zgody na uwzględnienie posiadanych przez niego w okresie referencyjnym zwierząt, jako zwierząt uprawniających do uzyskania płatności zwierzęcej przez drugiego z małżonków. Zdaniem organu odwoławczego w przypadku uwzględnienia zwierząt po śmierci małżonka (bez jego pisemnej zgody), mogłoby dojść do ich uwzględnienia wbrew woli faktycznego posiadacza, jeśli nie wyraził on do tej pory stosownej zgody. Uwzględnienie liczby zwierząt zmarłego rolnika oparte byłoby jedynie na domniemaniu - że gdyby małżonek żył, takie oświadczenie by wystawił.

Organ odwoławczy stwierdził równocześnie, że wnioskodawczyni odziedziczyła po mężu jedynie połowę gospodarstwa oraz, że siedziba stada zwierząt została przez nią zarejestrowana w dniu 2 kwietnia 2007 r. i dopiero po tym terminie zwierzęta zostały przez nią zarejestrowane.

Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, że organ nie mógł racjonalnie zarzucić skarżącej braku złożenia oświadczenia jej zmarłego męża. Był to bowiem warunek, którego skarżąca z oczywistych względów spełnić nie mogła.

W ocenie Sądu z dokumentacji zgromadzonej w sprawie – m.in. z postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2007 r. sygn. akt [...] – wynika że skarżąca zgłaszała do płatności zwierzęcej stado odziedziczone po mężu, którego część była wcześniej w jej posiadaniu, zaś pozostała część weszła w jej posiadanie na skutek upoważnień udzielonych jej przez dzieci – S., R. i J. S.. Organ działając w oparciu o literalną wykładnię ww. przepisu § 5 ust. 5 niewłaściwie przyjął, że celem ustawodawcy było pozbawienie płatności osoby, która legitymuje się prawomocnym postanowieniem sądu stwierdzającym jej dziedziczenie po małżonku, na którego zarejestrowane było stado. Osoba taka powinna wejść w uprawnienia w zakresie płatności zwierzęcej przysługującej zmarłemu małżonkowi, co już jednoznacznie zostało sprecyzowane w treści § 12a znowelizowanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40 z 2009, poz. 326). Znowelizowany przepis wprost stanowi, że zgoda małżonka na uwzględnienie zwierząt zgłoszonych przez niego do rejestru nie jest wymagana, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, nie żyje.

Przyjęta przez organ wykładnia § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w całkowicie nieuzasadniony sposób pogarszała sytuację osób owdowiałych, a równocześnie nie wpisywała się w system wartości prawa spadkowego.

Odnosząc się do argumentacji organu, iż skarżąca weszła w posiadanie całego stada zwierząt dopiero po dniu 4 kwietnia 2007 r. wyjaśnić należy, że chociaż postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2007 r. sygn. akt [...] uprawomocniło się w dniu [...] kwietnia 2007 r., to jednak orzeczenie stwierdzające nabycie spadku po mężu skarżącej, miało charakter deklaratoryjny. Postanowienie to stanowiło bowiem potwierdzenie stanu na dzień śmierci męża skarżącej. Dlatego należało przyjąć, że w posiadanie stada skarżąca weszła już w dacie śmierci swojego męża, tj. w dniu [...] sierpnia 2006 r.

W toku ponownego rozpatrywania wniosku, organ weźmie pod uwagę, iż ze stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu oraz na podstawie upoważnień udzielonych jej przez dzieci stała się posiadaczem całości stada zwierząt przed dniem 2 kwietnia 2007 r. wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ weźmie również pod uwagę dokonaną przez Sąd wykładnię § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono wobec braku żądania strony w tym zakresie.