Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2013r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r.pr. M. C., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. C. (zwanego dalej Skarżącym lub Stroną) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2009 r. A. C. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2009. W przedmiotowym wniosku Skarżący zadeklarował do płatności ONW działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu [...] lipca 2009 r. A. C. złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. oświadczenie, w którym poinformował, iż w wyniku długotrwałych opadów deszczu i wylewu rzek zostały zalane i podtopione działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...]. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2009 r. A. C. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w P. protokół oszacowania strat w gospodarstwie.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu [...] sierpnia 2009 r. wystosował do A. C. wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień w związku z błędną deklaracją powierzchni działek rolnych położnych na działce ewidencyjnej o numerze [...]. Wezwanie zostało doręczone w dniu [...] sierpnia 2009 r. W odpowiedzi na powyższe A. C. złożył w dniu [...] września 2009 r. korektę wniosku o przyznanie pomocy ONW na 2009 r.

W dniu [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wystosował do A. C. wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytym podczas kontroli administracyjnej błędem, z którego wynika, iż na działki ewidencyjne o numerach [...] oraz [...] o pomoc z tytułu ONW ubiegał się również inny producent rolny.

W dniu [...] listopada 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęło pismo A. C., w którym Skarżący poinformował, iż wszystkie działki wymienione w wezwaniu, tj. nr [...] są użytkowane rolniczo. Strona poinformowała również, iż J. B. był u niego osobiście w domu i prosił go o dzierżawę ww. działek na okres, tj. do [...].04.2011 r.

W dniu [...] grudnia 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P. A. C. złożył wyjaśnienia w sprawie użytkowania spornych działek ewidencyjnych nr [...]. Jednocześnie Skarżący złożył kopię protokołu z kontroli obligatoryjnej przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2009 r. przez jednostkę certyfikującą w rantach działania wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Ponadto w Biurze Powiatowym ARiMR w P. zostały złożone wyjaśnienia w sprawie użytkowania spornych działek przez J.G., J. O., E. C., M. A., K. S., J.F., M. S. oraz J. W.

W dniu [...] kwietnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu A. C. pomocy z tytułu ONW na 2009 r. w pomniejszonej wysokości.

W dniu [...] maja 2010 r. wpłynęło do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. odwołanie A. C. od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu [...] stycznia 2011 r. wydał decyzję, nr [...], o przyznaniu A. C. pomocy z tytułu ONW na 2009 rok w pomniejszonej wysokości.

W dniu [...] lutego 2011 r. A. C. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. w dniu [...] maja 2011 r. wydał decyzję, nr [...], o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją, nr [...], z dnia [...] lipca 2011 r. przyznał A. C. pomoc z tytułu ONW na 2009 r. w pomniejszonej wysokości.

A. C. od powyższej decyzji złożył odwołanie.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. decyzją, nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lipca 2011 r.

W dniu [...] stycznia 2012 r. A. C. wystosował do Prezesa ARiMR pismo, w którym zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy "na okoliczność utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, nr [...], z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2009 wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.". W uzasadnieniu ww. pisma Skarżący wskazał, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. i rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 spełnił wszelkie warunki zawarte w ww. przepisach i podniósł, iż zarówno organ I jak i II instancji nie udowodnił mu faktu nie użytkowania spornych działek. Skarżący podniósł, iż przepis § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. nie precyzuje, jaki okres posiadania działek rolnych, na których prowadzona jest działalność uprawnia do przyznania płatności ONW za 2009 r. Podniósł również, iż użytkował [...] ha, tak jak wskazał we wniosku o przyznanie płatności ONW. Fakt użytkowania ww. działek potwierdza, zdaniem Skarżącego, protokół z kontroli z dnia [...] lipca 2009 r. Skarżący podniósł, iż nie mógł użytkować działek nr [...] po dniu [...] października 2009 r., gdyż ustawa i przepis jednoznacznie mówił, iż ww. działki były w pakiecie P02b01, gdzie ustawa jednoznacznie stanowi, iż okres pastwiskowy trwa od dnia 15 maja do 20 października 2009 r. Skarżący wskazał, iż po przeprowadzeniu zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach nie mógł już nic na nich więcej robić aż do wiosny 2010 r. Podniósł również okoliczności uzasadniające zaistnienie siły wyższej w postaci przewlekłej choroby oraz powikłań powypadkowych.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezes ARiMR wezwał A. C. do wskazania zakresu swojego żądania zawartego w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r.

W odpowiedzi na powyższe A.C. w dniu [...] lutego 2012 r. wystosował do Prezesa ARiMR pismo, w którym zwrócił się m.in. z prośbą o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., nr [...], z dnia [...] lipca 2011 r. o przyznaniu A. C. pomocy z tytułu ONW na 2009 r. w pomniejszonej wysokości.

Decyzją, nr [...], z dnia [...] marca 2012 r. Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Prezes ARiMR wskazał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. nie jest dotknięta żadną z wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Skarżący wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji Prezesa ARiMR, które następnie zostało uzupełnione pismem z dnia [...] marca 2012 r.

W dniu [...] lipca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję, nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję Prezes ARiMR z dnia [...] marca 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, że decyzja, nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, nr [...], z dnia [...] lipca 2011 r. wydana została przez Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E.. Nie budzi zaś wątpliwości, że Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR jest organem wyższego stopnia w stosunku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. z dnia [...] grudnia 2011 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a zatem nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Dalej organ podniósł, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], o przyznaniu płatności ONW na 2009 r. została oparta na obowiązujących regulacjach prawnych dotyczących zasad i warunków przyznawania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), które szczegółowo przedstawił w decyzji. Organ podkreślił, że decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E.z dnia [...] grudnia 2011 r. została wydana w wyniku rozpatrzenia złożonego przez Stronę odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. Przedmiotowe decyzje zostały wydane na podstawie złożonego przez Stronę wniosku o przyznanie płatności ONW z dnia [...] maja 2009 r. W tych okolicznościach sprawy, zdaniem organu, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. została wydana bez podstawy prawnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził ponadto, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Organ wskazał obowiązujące przepisy oraz stwierdził, iż z akt sprawy bezspornie wynika, iż Strona w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW za 2009 r. nie była posiadaczem działek rolnych o numerach: [...]. Fakt ten potwierdzają również zeznania samej Strony złożone w dniu [...] kwietnia 2010 r., z których wynika, iż A.C. był posiadaczem ww. działek do dnia [...] października 2009 r. (a więc do chwili zaorania ww. nieruchomości przez J. B.). Ponadto we wniosku o stwierdzenie nieważności, a także w odwołaniu od decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], z dnia [...] marca 2012 r. Strona wprost wskazała, iż okres pastwiskowy trwał od dnia 15 maja do dnia 15 października 2009 r. po upływie którego syn Strony skosił niedojady na ww. działkach, zgrabił i zabrał na ściółkę i nie zachodziła konieczność wchodzenia więcej na pole z żadnymi zabiegami agrotechnicznymi aż do wiosny 2010 r.

Zdaniem organu z powyższego wynika, iż Skarżący nie spełnił przesłanki posiadania w odniesieniu do działek rolnych oznaczonych numerami [...]. W rezultacie do przedmiotowych działek nie została Skarżącemu przyznana płatność ONW za 2009 rok.

Organ wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności ONW za 2009 rok Skarżący zadeklarował do płatności powierzchnię [...] ha, z czego z płatności wykluczono powierzchnię [...] ha. Przeprowadzona w gospodarstwie rolnym Skarżącego kontrola administracyjna wykazała różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do pomocy ONW za 2009 rok, a powierzchnią użytkowaną rolniczo będącą w posiadaniu Skarżącego. W związku z faktem, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez Skarżącego we wniosku o przyznanie pomocy ONW na 2009 r., a powierzchnią użytkowaną rolniczo wynosiła [...]%, należna kwota pomocy ONW za 2009 rok została pomniejszona o [...] zł, a więc o kwotę przypadającą na dwukrotną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, iż przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą kontrola obligatoryjna w dniu [...] lipca 2009 r. w ramach działania wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wykazała, iż faktycznie użytkuje on sporne działki nr: [...], organ stwierdził, iż jednostki certyfikujące nie są uprawnione do ustalania i weryfikowania, kto jest faktycznym posiadaczem gruntów. Ich zadaniem jest jedynie kontrola spełniania określonych wymagań dotyczących produkcji ekologicznej zgodnie z właściwymi przepisami. Minister zauważył, iż raport z kontroli jednostki certyfikującej z dnia [...] lipca 2009 r. nie stanowi dowodu potwierdzającego fakt posiadania przez Skarżącego spornych działek ewidencyjnych nr [...] na dzień wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy ONW za 2009 rok.

Dalej organ zawrócił uwagę, że Strona zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności, jak i w odwołaniu od decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], wskazała, iż nie powinna ponosić odpowiedzialności z uwagi na wystąpienie siły wyższej. Strona podniosła, iż począwszy od dnia [...] lutego 2008 r., kiedy uległa wypadkowi aż do chwili obecnej, leczy się na różne schorzenia. Strona wskazała, iż od dnia [...] lutego 2008 r. aż do chwili obecnej, to jest do dnia [...] marca 2012 r. nie ustały okoliczności i powikłania powypadkowe oraz podniosła, iż nie jest prawdą, że dopiero w 2011 roku powiadomiła Kierownika, czy Dyrektora Oddziału Regionalnego o fakcie zaistnienia siły wyższej. W przedmiocie powyższego zarzutu organ podniósł, iż zgodnie z art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak:

a) śmierć rolnika;

długookresowa niezdolność rolnika do pracy;

poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa:

wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich:

choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.

Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami podlegają zgłoszeniu właściwemu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Minister zauważył, iż dowody świadczące o problemach zdrowotnych Strony, mające jej zdaniem uzasadniać zaistnienie przypadku siły wyższej, zostały złożone Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P. dopiero w odwołaniu z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Na etapie postępowania o przyznanie płatności ONW za 2009 rok przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w P., jak i postępowania przed Dyrektorem L. Oddziału Regionalnego ARiMR Strona nie załączała żadnej dokumentacji do akt sprawy mającej przemawiać o możliwości wystąpienia siły wyższej. Organ stwierdził, iż powoływanie się przez Stronę na nadzwyczajne okoliczności w postaci siły wyższej na etapie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności należy uznać za spóźnione i nie mające wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

W przedmiocie zarzutu Strony, iż organ I i II instancji pominął okoliczności, że przyczyną odstąpienia od kontynuacji użytkowania spornych działek było pozbawienie Strony prawa użytkowania bez jej winy i z przyczyn od niej niezależnych, to jest na skutek odmówienia wcześniej uzgodnionej dzierżawy Minister wskazał, iż okoliczności te nie mają znaczenia w niniejszym postępowaniu. Przepisy uzależniają bowiem przyznanie płatności od użytkowania przez Stronę działek rolnych. W przypadku stwierdzenia, że Strona nie użytkuje nieruchomości rolnych, płatności nie należą się.

Odnośnie zarzutu, iż M.B. wyłudziła oświadczenia od J. W., J. F., J.O., Z.W., K. S. na okoliczność tego, iż M. B. użytkowała w 2009 r. działki ewidencyjne o numerach: [...] organ wskazał, iż Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na poparcie prezentowanego przez siebie stanowiska. W przedmiocie zaś twierdzeń Strony, że zeznania J. O., M. A., A. i E. C. oraz M. S. potwierdziły fakt użytkowania przez Stronę spornych działek Minister wskazał, iż organy administracji nie kwestionowały faktu użytkowania spornych działek przez Stronę do dnia [...] października 2009 r., co zresztą sama Strona wprost przyznała. Warunkiem zaś przyznania płatności do spornych działek była konieczność wykazania faktu użytkowania spornych działek na dzień wydania decyzji o przyznaniu płatności ONW za 2009 r.

W przedmiocie zarzutu dotyczącego wybiórczego rozpatrywania przez organ materiału dowodowego Minister stwierdził, iż jest on bezpodstawny, gdyż zarówno organ I instancji, a także Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i odniósł się do podnoszonych przez Stronę w odwołaniu zarzutów. Zdaniem Ministra niesłuszne są również zarzuty Strony, iż nie miała zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu. Organ podniósł, że na każdym etapie postępowania zarówno przed organem I jak i II instancji Strona miała zapewnione prawo czynnego udziału w postępowaniu. Strona była informowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z którego to prawa Strona wielokrotnie korzystała. Minister również podkreślił, iż organy administracji udzielały Stronie niezbędnych pouczeń i wyjaśnień co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zdaniem Ministra brak jest również podstaw do uznania za zasadny zarzut, iż organy rozpatrując sprawę z wniosku Strony o przyznanie płatności ONW na 2009 rok nie przestrzegały zasady praworządności. Stwierdzono, że zarówno organ I jak i II instancji w wydawanych przez siebie rozstrzygnięciach kierowały się obowiązującymi regulacjami prawnymi dotyczącymi zasad przyznawania płatności ONW na rok 2009.

Odnośnie zarzutu Strony, iż w Biurze Powiatowym ARiMR w P.ciągłej zmianie ulegają powierzchnie ewidencyjne działek nr [...] Minister wskazał, że przedmiotowy zarzut pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem dotyczy postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2011.

W przedmiocie zarzutu Strony, iż organy dopuściły się naruszenia art. 35, 36 i 12 k.p.a. Minister wskazał, że są one niezasadne. Organ podkreślił, że terminy załatwiania spraw administracyjnych określa art. 35 k.p.a. Terminy te mają charakter terminów procesowych. Ich upływ, ani nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji. Organ nie traci też zdolności do załatwienia sprawy będącej przedmiotem przewlekającego się postępowania, nawet w sytuacji, gdy wydanie decyzji opóźnia się z winy organu. Bezskuteczny upływ terminu załatwienia sprawy nakłada na organ jedynie obowiązek sygnalizacji przewidziany w art. 36 k.p.a. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 37 k.p.a. w przypadku niezałatwienia sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekle postępowanie służy Stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszeń prawa. Minister również wskazał, iż bezczynność, jako stan naruszenia prawa, trwa tak długo, jak długo organ nie załatwi sprawy lub nie podejmie innej czynności prawem przewidzianej, umożliwiającej kontynuowanie postępowania administracyjnego (tak. m. in. wyr. WSA w Gliwicach z dnia 16 marca 2011 r.. sygn. akt 11 SAB/GI 80/10. LEX nr 786817). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ stwierdził, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. przewlekłość postępowania ww. organu nie była przedmiotem zażalenia Strony. Przedmiotowe zarzuty nie mają zatem jakiegokolwiek wpływu na niniejsze postępowanie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Minister stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, że decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Minister stwierdził, że przedmiotowa decyzja nie dotyczy również sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, w związku z czym w niniejszej sprawie nie zachodzi kwalifikowana wada prawna określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Podkreślono, że przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. było rozpoznanie odwołania Strony od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., nr [...], z dnia [...] lipca 2011 r. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło więc praw i obowiązków A. C. W konsekwencji Minister stwierdził, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ponadto Minister stwierdził, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, w związku z czym w przedmiotowej sprawie nie zaszły określone w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wyżej wskazana decyzja nie zawiera również wad powodujących jej nieważność z mocy prawa, w związku z czym w przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

W tej sytuacji Minister stwierdził, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., nr [...], z dnia[...] grudnia 2011 r. nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad prawnych określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. została przez A. C., zaskarżona w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego ustalenia przez organ administracji stanu faktycznego oraz brak wszechstronnego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy;

2) naruszenie zasad wyrażonych w art. 8, art. 9, art.11, art.13 k.p.a.;

3) naruszenie art. 12, art. 35 oraz art. 37 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie;

4) naruszenie art. 10 oraz art. 74 k.p.a. poprzez ograniczenie wglądu do akt sprawy;

5) naruszenie art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie dowodów w sprawie;

6) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a.;

7) naruszenie art. 81 k.p.a.;

8) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2009, nr 40, poz. 329, z późn. zm.);

9) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiada przepisom prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sąd podziela pogląd organów orzekających w sprawie wszczętej na wniosek Strony skarżącej odnośnie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E., Nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm. – dalej jako k.p.a.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości:

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą:

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej, co przesądza o tym, że pozytywne orzeczenie w tym zakresie (stwierdzające nieważność decyzji) może zapaść wyłącznie w wypadku zaistnienia co najmniej jednej z podstaw określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych noszą znamiona wad istotnych kwalifikowanych. Mają one charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Generalnie należy stwierdzić, że wady tkwią w samej decyzji (jej treści) i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (patrz: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. CH BECK, s. 704).

W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, organ rozpatrujący sprawę ustala czy zaistniały podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. niezbędne do stwierdzenia nieważności. Organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie administracyjne w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.

W ocenie Sądu należy zgodzić się z organami obu instancji orzekającymi w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E., Nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r., że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała jakakolwiek przesłanka z art. 156 § 1 k.p.a., skutkująca koniecznością stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji.

W sprawie mają zastosowanie przepisy prawa materialnego krajowego i wspólnotowego, zawarte w szczególności w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z p. zm.), i przepisach wykonawczych do tejże ustawy, w tym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z p. zm.) oraz pozostałych aktach prawnych o jakich mowa jest w zaskarżonej decyzji, a które stanowiły podstawę orzekania organów administracyjnych w sprawie płatności ONW.

Warunki niezbędne do przyznania płatności ONW określa § 2 rozporządzenia ONW. Przepis ten był dotychczas kilkakrotnie zmieniany, m.in. w drodze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2010. nr 39. poz. 219). które weszło w życie z dniem 15 marca 2010 r. Z uwagi na fakt, iż ww. rozporządzenie z dnia 11 marca 2010 r. wprowadziło istotną zmianę treści § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., to zgodnie z brzemieniem § 2 rozporządzenia zmieniającego: "Do postępowań w sprawach dotyczących pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe". W związku z powyższym w niniejszej sprawie należy stosować brzmienie § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. obowiązujące na dzień 14 marca 2010. Zgodnie zaś z § 2 rozporządzenia ON W płatność ON W przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999. str. 80. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25. str. 391, z późn. zm.);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha:

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym":

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005. str. 1, z późn. zm.).

Podkreślenia wymaga fakt, iż tylko łączne spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek z § 2 rozporządzenia ONW umożliwia pozytywne rozpatrzenie przez organ wniosku o przyznanie płatności ONW. Jedną z nich jest konieczność posiadania działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności ONW. W niniejszej sprawie Minister błędnie wskazał w zaskarżonej decyzji, że obowiązkiem strony było posiadanie spornych działek w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy ONW. Prawidłowe stanowisko w tej kwestii zawiera decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E., Nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r.

Wskazać należy, że przepis § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. istotnie nie precyzuje jaki okres posiadania działek rolnych uprawnia do przyznania płatności ONW na rok 2009. Niemniej jednak kierując się tym, że płatności są przyznawane w systemie rocznym, w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia 1782/2003), a zatem "z dołu", należy przyjmować, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Oznacza to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie (v. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08 ).

Inaczej przedstawia się jednak sprawa wówczas, gdy posiadanie ustało w roku kalendarzowym, w którym złożono wniosek o płatność, po złożeniu wniosku a przed wydaniem rozstrzygnięcia o płatnościach. Skoro płatności tego rodzaju są przyznawane za dany rok kalendarzowy, wyzbycie się czy utrata posiadania przed upływem roku kalendarzowego, w którym wnioskowano o płatność sprawia, że odpada przesłanka przyznania płatności za ten rok kalendarzowy. Jeżeli miało to miejsce przed wydaniem decyzji o płatności, organ odmówi przyznania tego świadczenia. Podkreślić należy, że rodzaj pakietu w jakim są działki i okres pastwiskowy nie wpływają na zmianę okresu posiadania działek uprawniającego do przyznania płatności. Jak wyżej wskazano stan posiadania działek powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność a zatem nie ma znaczenia, że utrata posiadania nastąpiła po przeprowadzeniu wszystkich wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Przyjęcie takiego rozwiązania (uzależnienie płatności od spełnienia zabiegów agrotechnicznych) prowadziłoby do sytuacji zróżnicowania zasad przyznawania płatności i każdorazowego ustalania zakresu zabiegów, co nakładałoby na organ konieczność każdorazowego badania tej kwestii w przypadku jakiegokolwiek sporu i do możliwej dowolności tej oceny.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo odmówiły przyznania skarżącemu płatności ONW za 2009 r. za sporne działki i przyznały ją w pomniejszonej wysokości. Skarżący na dzień złożenia wniosku, był wprawdzie posiadaczem jak i użytkownikiem spornych działek, niemniej jednak w związku z bezsporną utratą przez niego posiadania spornych działek z dniem [...] października 2009 r., nie przysługują mu ww. płatności za 2009 r. Stan jego posiadania i użytkowania spornych działek połączonego z utrzymywaniem ich w dobrej kulturze rolnej nie trwał bowiem przez cały rok kalendarzowy objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Kwestia nie użytkowania przez skarżącego spornych działek po dniu [...] października 2009 r. ma zaś istotne i decydujące znaczenie dla przyznania bądź odmowy przyznania płatności. Nie mają zaś takiego znaczenia okoliczności podnoszone przez skarżącego, że został pozbawiony posiadania bez swojej winy. Kwestia sposobu pozbawienia posiadania spornych działek również nie ma żadnego znaczenia ani wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące wnioskowanych płatności. Spory pomiędzy rolnikami dotyczące powyższego nie są bowiem przedmiotem rozstrzygania przez organy ARiMR.

Mając powyższe na uwadze Minister pomimo błędnego w tej części uzasadnienia prawidłowo uznał, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia, iż decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia w niniejszej sprawie siły wyżej należy podzielić pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że powoływanie się przez Skarżącego na nadzwyczajne okoliczności na etapie postępowania nadzwyczajnego należy uznać za spóźnione i nie mające wpływu na rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak:

a) śmierć rolnika;

długookresowa niezdolność rolnika do pracy;

poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa:

wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich:

choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.

Zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami podlegają zgłoszeniu właściwemu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Jak trafnie zauważył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dowody świadczące o problemach zdrowotnych Strony, mające jej zdaniem uzasadniać zaistnienie przypadku siły wyższej, zostały złożone Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P. dopiero w odwołaniu z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Na etapie postępowania o przyznanie płatności ONW za 2009 rok przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w P., jak i postępowania przed Dyrektorem L. Oddziału Regionalnego ARiMR Strona nie załączała żadnej dokumentacji do akt sprawy mającej przemawiać o możliwości wystąpienia siły wyższej. Zatem powoływanie się przez Stronę na nadzwyczajne okoliczności w postaci siły wyższej na etapie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności należało uznać za spóźnione.

W świetle wskazanych powyżej regulacji prawnych i stanu faktycznego sprawy co do przyznania Skarżącemu płatności ONW na rok 2009 należy stwierdzić, że w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek strony, prawidłowo odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r., bowiem nie zaistniała żądna przesłanka nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

Zgodnie z jednolitą wykładnią dotyczącą przesłanki nieważności wynikającej z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty i bezsporny, nie stwarzający podstaw do odmiennej wykładni, został naruszony przepis prawa. W wyroku z 27 października 2003r. (sygn. akt IV SA 905/2002, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. jest takie naruszenie normy prawa obowiązującego, która jest na tyle wyraźna, że nie budzi wątpliwości interpretacyjnych".

Rozpatrując całokształt sprawy należy zatem przyjąć, że prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny w sprawie dał organom podstawę do stwierdzenia, że decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym organy prawidłowo wydały decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9,art. 10, art. 12k.p.a. Jeśli zaś chodzi o naruszenie treści art. 35 k.p.a. to wprawdzie postępowanie w sprawie toczyło się przez dłuższy czas z przekroczeniem przewidzianych terminów jej załatwienia ale nie miało to wpływu na treść decyzji przyznających płatności ONW a jeśli chodzi o treść art. 37 k.p.a. to nie miał on w sprawie zastosowania, bo strona nie składała przewidzianego nim zażalenia. Nie stwierdzono ponadto innych naruszeń przepisów prawa.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.