Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów doktoranckich oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Prorektor Uniwersytetu M. C.– S. rozpoznał odwołanie i utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] odmawiającej przyjęcia M.H. na I rok niestacjonarnych studiów doktoranckich w zakresie nauk o polityce w roku akademickim [...].

Z akt sprawy wynikało, że M. H. uzyskała ocenę niedostateczną w przeprowadzonym - przez komisję rekrutacyjną - postępowaniu kwalifikacyjnym, zorganizowanym na podstawie:

- uchwały Senatu z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie rekrutacji na studia doktoranckie,

- uchwały Senatu [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie kryteriów kwalifikacji na studia doktoranckie w roku akademickim [...], określającą, że o przyjęcie na tego rodzaju studia mogą się ubiegać osoby, które osiągnęły średnią ocen nie niższą niż 4,0.

Wykaz ocen - uzyskanych przez poszczególnych kandydatów ubiegających się o przyjęcie na studia doktoranckie - dokumentował protokół sporządzony przez komisję rekrutacyjną.

Wyniki postępowania kwalifikacyjnego wskazywały, że komisja rekrutacyjna brała pod uwagę przede wszystkim średnią ocen ze studiów (w ukończonej szkole wyższej), a poza tym zainteresowania, znajomość języków obcych oraz aktywność naukową każdego z kandydatów.

Spośród [...]kandydatów, M. H. uzyskała najniższą średnią ocen ze studiów – [...] oraz najmniejszą liczbę punktów. Komisja rekrutacyjna przyznała jej tylko jeden punkt (za znajomość języka obcego).

Na studia doktoranckie przyjęto osoby, które uzyskały średnią ocen ze studiów nie niższą niż 4,06 (przyznano tym osobom nie mniej niż 7 punktów).

W tych okolicznościach Prorektor stwierdził, że Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] prawidłowo zinterpretowała obie uchwały Senatu i podjęła uzasadnioną decyzję o nie przyjęciu M. H. na I rok studiów doktoranckich.

W skardze sądowej M. H. zarzuciła, że :

- postępowanie kwalifikacyjne trwało zbyt długo, jak na przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy do załatwienia tej sprawy,

- spełniała wszystkie warunki do przyjęcia jej na studia doktoranckie (w tym przewidziane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisami uchwały Senatu z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie rekrutacji na studia doktoranckie),

- w dacie składania przez nią odwołania od decyzji z dnia [...] września 2008 r. uchwała Senatu z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie kryteriów kwalifikacji na studia doktoranckie w roku akademickim [...] nie była dostępna na stronie internetowej Uczelni i wobec tego przepisy tej uchwały nie obowiązywały,

- obowiązujące warunki i tryb rekrutacji określała uchwała Senatu z dnia [...] marca 2007 r., a nie późniejsza uchwała z dnia [...] grudnia 2007 r.,

- w toku postępowania kwalifikacyjnego naruszono § 3 ust. 4 pkt a/ uchwały Senatu z dnia [...] marca 2007 r. oraz art. 169 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym,

- decyzja Komisji Rekrutacyjnej narusza art. 7, art. 8, art. 9., art. 77 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.,

- niezrozumiały jest zapis decyzji dotyczący oceny niedostatecznej skoro w postępowaniu kwalifikacyjnym uwzględnia się średnią ocen ze studiów przeliczaną na punkty według uchwały Senatu z dnia [...] grudnia 2007 r.,

- o przyjęciu na studia powinna więc decydować ocena punktowa,

- postępowanie kwalifikacyjne przeprowadzono w sposób wadliwy, gdyż w pracach Komisji Rekrutacyjnej brał, a nie powinien brać udziału, pracownik dziekanatu, E. G.

W odpowiedzi na skargę Prorektor wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w sposób opieszały, wyjaśnił, że pierwotna decyzja Prorektora z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału z dnia [...] września 2008 r. odmawiającą przyjęcia M. H. na I rok studiów doktoranckich, była przedmiotem kontroli sądowej, zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2009 r. stwierdzającym nieważność tejże decyzji. W tych okolicznościach odwołanie M. H. a od decyzji z dnia [...] września 2008 r. mogło być rozpatrzone dopiero po uprawomocnieniu się powyższego wyroku WSA.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, Prorektor uznał je również za niezasadne i podał między innymi, że późniejsza uchwała Senatu z dnia [...] grudnia 2007 r. stanowiła skonkretyzowanie rekrutacyjnej uchwały z dnia [...] marca 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja odmawiająca przyjęcia skarżącej na studia doktoranckie nie narusza prawa. Do takiego wniosku prowadzą wyniki kontroli sądowej dotyczącej legalności i prawidłowości postępowania przeprowadzonego rekrutacyjnego (kwalifikacyjnego), zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem Prorektora z dnia [...] lipca 2009 r.

Poza kognicją Sądu była natomiast kwestia ustalonych przez tę Uczelnię kryteriów naboru na studia doktoranckie. Sąd miał na uwadze, że ustawa z dnia lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) gwarantuje uczelniom autonomię we wszystkich obszarach ich działania (art. 5 ust. 1). Obszar działania uczelni określa między innymi przepis art. 8 ust. 1 ustawy. Określa on, że w uczelni mogą być prowadzone studia, studia doktoranckie, studia podyplomowe oraz kursy dokształcające.

Z uwagi na charakter prowadzonego sporu w rozpoznawanej sprawie, trzeba wyjaśnić, że do kompetencji senatu uczelni należy uchwalenie zasad przyjęć na studia i studia doktoranckie (art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy). Powyższy przepis koresponduje z treścią art. 169 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przewidującej, iż senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca M. H. brała udział w postępowaniu rekrutacyjnym na I rok niestacjonarnych studiów doktoranckich w zakresie politologii na rok akademicki [...]. W postępowaniu tym komisja rekrutacyjna brała pod uwagę przede wszystkim średnią ocen ze studiów (w ukończonej szkole wyższej), a poza tym zainteresowania, znajomość języków obcych oraz aktywność naukową każdego z kandydatów.

Spośród [...] kandydatów, M. H. uzyskała najniższą średnią ocen ze studiów – [...] oraz najmniejszą liczbę punktów. Komisja rekrutacyjna przyznała jej tylko jeden punkt (za znajomość języka obcego).

Na studia doktoranckie zakwalifikowano – jak wynika ze zbiorczego protokołu sporządzonego i podpisanego przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej - osoby, które uzyskały średnią ocen ze studiów nie niższą niż 4,06. Komisja przyznała tym osobom nie mniej niż 7 punktów. O łącznej liczbie uzyskanych punktów decydowały - średnia ocen z ukończonych studiów, zainteresowania, znajomość języków obcych oraz aktywność naukowa każdego z kandydatów.

Warunki i tryb rekrutacji określone zostały uchwałą Senatu z dnia [...] 2007 r. w sprawie rekrutacji na studia doktoranckie, wydaną na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo szkolnictwie wyższym, oraz uchwałą z dnia [...]ia 2007 r. w sprawie kryteriów kwalifikacji na studia doktoranckie w roku akademickim 2008/2009.

Przeprowadzone postępowanie rekrutacyjne obejmowało między innymi konkurs dyplomów ukończenia studiów wyższych. Celem tego postępowania było dokonanie oceny wiedzy i stopnia przygotowania do podjęcia studiów doktoranckich oraz predyspozycji kandydata do pracy naukowej. Wynika to wprost z postanowień § 4 ust. 1 i 2 uchwały Senatu UMCS z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie rekrutacji na studia doktoranckie.

Ze zbiorczego protokołu komisji rekrutacyjnej, do której zadań należała organizacja i przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego wynikało, że M. H. w konkursie dyplomów uzyskała średnią ocen ze studiów – [...]. Dowodzi tego wykaz ocen zamieszczony w tym protokóle.

Szczegółowe kryteria przyjmowania na studia doktoranckie zawierała uchwała Senatu [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. Przewidywała ona, że o przyjęcie na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie w zakresie nauk o polityce mogą ubiegać się absolwenci studiów magisterskich politologii, stosunków międzynarodowych, dziennikarstwa i komunikacji społecznej lub kierunków pokrewnych ze średnią ocen – na studia stacjonarne – nie niższą niż 4,25, na studia niestacjonarne - nie niższą niż 4,0.

Skarżąca nie spełniała więc przyjętego przez Senat kryterium średniej ocen.

W tych okolicznościach decyzja Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z dnia[...] września 2008 r. była dla skarżącej negatywna.

Stosownie do art. 169 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia.

Skarżącą pouczono, że podstawą odwołania od tej decyzji może być jedynie naruszenie warunków i trybu rekrutacji na studia. Pouczenie to odpowiadało wymogom, określonym w art. 169 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Jak wynika z akt sprawy, Prorektor [...] podjął ostateczną decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. i zaakceptował stanowisko komisji rekrutacyjnej o odmowie przyjęcia skarżącej na studia doktoranckie. Normatywna podstawę do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 169 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, określający, że decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna.

Prorektor [...] działał w tym zakresie na mocy pisemnego upoważnienia udzielonego mu w dniu [...] września 2008 r. przez Rektora Uczelni (k. 12 akt sądowych).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skontrolowane postępowanie rekrutacyjne zostało przeprowadzone – wbrew stanowisku skarżącej -w sposób prawidłowy z uwzględnieniem określonych przez Senat [...] warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie.

Wyniki postępowania kwalifikacyjnego wskazywały, że komisja rekrutacyjna brała pod uwagę wszystkie kryteria ustalone przez Senat [...] (średnią ocen ze studiów - ukończonej szkole wyższej, zainteresowania, znajomość języków obcych oraz aktywność naukową każdego z kandydatów). Wymienione kryteria i sposób przyznawania punktów przez komisję rekrutacyjną wynikały z uchwały Senatu z dnia [...] grudnia 2007 r. Kryteria te były dla komisji wiążące.

Jeśli osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia doktoranckie nie spełnia kryteriów ustalonych w tym zakresie przez senat uczelni, to nie może skutecznie domagać się od rektora uczelni, podejmującego ostateczną decyzję o przyjęciu na tego rodzaju studia, aby zostały one pominięte, bądź zinterpretowane w sposób korzystny dla takiej osoby, jeśli nie podaje ona argumentów świadczących o naruszeniu przez komisję kwalifikacyjną zasad naboru.

Nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, że nie mogła ona uzyskać oceny niedostatecznej w postępowaniu kwalifikacyjnym, gdyż takiej oceny nie przewidywała uchwała Senatu z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie kryteriów kwalifikacji na studia doktoranckie w roku akademickim [...], skoro w postępowaniu kwalifikacyjnym – zgodnie z tą uchwałą – rzeczą komisji rekrutacyjnej było uwzględnić :

1/ średnią ocen ze studiów w przeliczeniu na punkty (od jednego do pięciu), a ponadto w skali punktowej (0 – 3) ocenić:

2/zainteresowania badawcze zbieżne z profilem badań prowadzonych na Wydziale [...]; punktowane (0 -3),

3/ znajomość języków obcych, punktowane (0 -3),

4/ aktywność naukową, w tym na przykład udział w konferencjach, działalność w studenckich kołach naukowych, publikacje; punktowane (0 -3).

Skarżąca uzyskała tylko jeden punkt (za znajomość języków).

Zgodnie z w/w uchwałą, punktacja dotyczyła ocen ze studiów przekraczającą średnią 4,0. Niższa ocena ze studiów nie mogła być brana pod uwagę przy punktacji.

W myśl § 4 ust. 3 uchwały Senatu [...] z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie rekrutacji na studia doktoranckie, wyniki postępowania rekrutacyjnego wyrażane są w ocenach ustalonych w regulaminie studiów doktoranckich.

Regulamin tych studiów – dołączony do akt sądowych ( k. 29) – w § 12 przewidywał następującą skalę ocen bardzo dobry, dobry plus, dobry, dostateczny plus, dostateczny i niedostateczny.

W tych okolicznościach Sąd nie mógł uwzględnić powyższego zarzutu skarżącej.

Twierdzi ona ponadto, że spełnia kryteria określone w ustawie Prawo szkolnictwie wyższym w art. 196 oraz w art. 169 ust. 2,8,9.

Zgodnie z art. 196 ust. 1 ustawy, do studiowania na studiach doktoranckich może być dopuszczona osoba, która posiada tytuł magistra lub równorzędny oraz spełnia warunki rekrutacji, ustalone przez uczelnię i uprawniające do ubiegania się o przyjęcie na studia doktoranckie. Przepis ten w zdaniu drugim przewiduje, że art. 169 ust. 2 i 7 – 10 oraz art. 170 stosuje się odpowiednio.

Skarżąca spełniała jedno kryterium – dysponowała tytułem magistra, czego dowodzi indywidualny protokół z rekrutacji z dnia [...] września 2008 r. (k. 6 akt adm.). Nie spełniała natomiast warunków rekrutacji ustalonych przez Senat [...] – co wyżej wykazano.

Jak wcześniej wyjaśniono, przepis art. 169 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym upoważnia senat uczelni do ustalenia warunków i trybu rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach.

W myśl art. 169 ust. 7 cyt. ustawy, w przypadku gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia.

Stosownie do art. 169 ust. 8 ustawy, od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna.

Wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne (art. 169 ust. 9 ustawy). Osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni (art. 170 ustawy).

Z samych powołanych wyżej przepisów nie wynika, aby istniały podstawy do przyjęcia skarżącej na studia doktoranckie. Podstawy do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia nie może stanowić wyłącznie przepis § 2 ust. 1 uchwały Senatu [...] z dnia [...] marca 2007 r. przewidujący, iż o przyjęcie na studia doktoranckie może ubiegać się osoba, która ma tytuł zawodowy magistra lub inny równorzędny tytuł zawodowy.

Skarżąca ma rację, że w rozpoznawanej sprawie rekrutacji na studia doktoranckie zastosowanie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że z powodu upływu terminów do załatwienia sprawy i opóźnienia organu, jego decyzję można wyeliminować z obrotu prawnego.

Wprawdzie postępowanie kwalifikacyjne trwało długo (rozpoczęto je we wrześniu 2008 r. i zakończono zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r.), to nie miało to wpływu na jego wynik.

Poza tym Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również omówionych wyżej warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie.

Wypada zasygnalizować w tym miejscu, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 460/08 stwierdzono nieważność decyzji Prorektora [...] z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z dnia [...]września 2008 r. odmawiającą przyjęcia M. H. na I rok studiów doktoranckich. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...]czerwca 2009 r.

W tym stanie rzeczy skarga M. H. była zatem nieusprawiedliwiona. Podlegała więc oddaleniu na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.