Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 887/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od gier za luty 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 887/12, oddalił wniosek M. sp. z o.o. z siedzibą w K. – nazywaną dalej "Spółką", o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami na automatach i grami na automatach o niskich wygranych, a także produkcją gier i zabawek oraz działalnością hotelarską i restauracyjną. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 3.942.462,91 zł. Wnioskodawca podniósł, że wprowadzenie nowych przepisów dotyczących podatku od gier z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych spowodowało wzrost obciążeń podatkowych spółki o 46.000.000,- zł, co z kolei skutkowało redukcją miejsc pracy, spadkiem rentowności sprzedaży i wysokości kapitału własnego w porównaniu do poprzedniego okresu sprawozdawczego. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.928.000,- zł, natomiast wartość środków trwałych za ostatni rok wynosiła 19.379.613,75 zł. Na rachunku bankowym strona skarżąca posiada środki w wysokości 1.961,21 zł.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Na skutek sprzeciwu wniesionego przez Spółkę, wniosek został poddany pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wymienionym na wstępie postanowieniem odmówił Spółce przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji stwierdził, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, a wykazana w 2011 r. strata nie świadczy o braku środków na uiszczenie opłat sądowych. Z deklaracji VAT-7 wynikało, że Spółka uzyskuje znaczne obroty z działalności gospodarczej. Spółka ponadto posiadała środki na zapłatę zryczałtowanego podatku w wysokości ponad 5.000.000 zł za okres od sierpnia do września 2012 r. Sąd zwrócił uwagę, że Spółka posiada znaczny majątek trwały – wg. bilansu sporządzonego na dzień 31 sierpnia 2012 r. wart był 25.307.793,36 zł. Z bilansu wynikało również, że na rachunkach bankowych oraz w kasie Spółka posiadała 11.114.730,18 zł. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania był wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W treści uzasadnieniu wskazała, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Natomiast sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Ponadto wskazano, że w innych sprawach sądowoadministracyjnych uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628).

W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożyła spółka kapitałowa. W uzasadnieniu powoływała się na swą złą kondycję finansową, o której świadczyć miała strata poniesiona w poprzednim roku obrotowym. Wbrew twierdzeniom skarżącej przedstawionym w zażaleniu, należy zaaprobować konstatację sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że spółka nie wykazała, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu pierwszej instancji, że w świetle przychodów, jakie uzyskuje skarżąca, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności; przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą.

Ponadto, za nieuwzględnieniem wniosku przemawiało porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie (a także pozostałych sprawach zawisłych przed innymi sądami administracyjnymi) z przychodem netto spółki oraz poniesionymi kosztami działalności operacyjnej. Analiza możliwości płatniczych spółki doprowadziła sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego.

O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania Skarżącej prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy okoliczności.

Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr. 94, poz. 1037 ze zm., dalej: k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.