Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania postanowienia ostatecznego z naruszeniem prawa i odmowa jego uchylenia postanawia: odmówić E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został złożony przez E. S. wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 maja 2015 r. W dniu 6 lipca 2015 r. został nadany sprzeciw na ww. postanowienie, stąd z mocy przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.

Z podanych danych w formularzu wynika, iż wnioskodawca jest rolnikiem samodzielnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Posiada nieruchomość rolną o pow. 16 ha, drewniany dom o pow. 60 m² oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarcze. Nie posiada oszczędności pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Podał, że utrzymuje się z renty w wysokości 473 zł. miesięcznie (dodał, iż w miesiącu maju w całości zajęta przez Urząd Skarbowy). Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawy w wysokości 1 000 zł. rocznie oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w wysokości 1 100 zł. rocznie, a także otrzymał kwotę 1 033 zł. rocznie tytułem dopłat unijnych. Wnioskodawca zaznaczył, że aktualnie prowadzone jest wobec niego sześć postępowań egzekucyjnych. Ma zadłużenie na kwotę 15 000 zł. W lutym 2015 r. wnioskodawca doznał ostrego zawału serca. Dodał, że gospodarstwo rolne położone jest na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone 13 km od zabudowań gospodarczych, co utrudnia gospodarowanie i podnosi koszty. Orzeczeniem komisji lekarskiej z marca 2014 r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazał, iż powyższe spowodowało ograniczenie produkcji i konieczność wynajmowania pracowników w gospodarstwie.

W piśmie wyjaśniającym z dnia 17 kwietnia 2017 r. złożonym na wezwanie Sądu wnioskodawca poinformował, że został uznany przez lekarzy za osobę niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na poważną wadę serca. Jest osobą samotną. Aktualnie utrzymuje 5 sztuk bydła, w tym trzy krowy. Obecnie mleka nie sprzedaje. Oświadczył, że sprzedaż płodów rolnych miała miejsce w lecie 2014 r. była to sprzedaż zboża na kwotę 500 zł. Podał, że posiada ciągnik rolniczy Zetor z 1989 r. Koszty zakupu paliwa do około 2000 zł. rocznie, naprawy i części zamienne to ok. 500 zł. rocznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada drobne oszczędności na bieżące wydatki w wysokości 300 zł.

Podał ponadto, że w wyniku zniesienia współwłasności części nieruchomości otrzymał kwotę pieniężną, która w całości znajduje się w depozycie sądowym i jest zajęta przez komornika. Wnioskodawca podał ogólnikowe informacje w powyższym zakresie. Nie wskazał jaką kwotę pieniężną zasądzono na jego rzecz z tytułu spłaty. Nie wyjaśnił również czy z zasądzonej kwoty pieniężnej komornik dokonał zajęcia określonej kwoty pieniężnej, jeśli tak to w jakiej wysokości. Ponadto nie nadesłał kserokopii postanowień Sądu o zasądzeniu na jego rzecz tytułem spłaty za zniesienie współwłasności użytków rolnych określonej kwoty pieniężnej oraz postanowienia na złożenie do depozytu sądowego zasądzonej kwoty pieniężnej.

Do akt wnioskodawca złożył ponadto szereg kopii zaświadczeń o stanie zdrowia, kopie pism rachunków, kopie wezwań do zapłaty, kopie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, kopie informacji o niekaralności, kopie pism z Sądu Okręgowego w Ł.

W sprzeciwie wskazał, że zdeponowanej kwoty za zniesienie współwłasności wnioskodawca nie uważa, za swoją własność, gdyż uważa, że ziemia z współwłasności została mu ukradziona. Dodał, że sprawę tę Sąd Najwyższy przejął do rozpoznania. Wskazał także, że stan zdrowia nie pozwala na prowadzenie żadnych prac w gospodarstwie rolnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.

Mając na względzie dane przedstawione w formularzu oraz nadesłanych wyjaśnieniach w piśmie z dnia 17 kwietnia 2015r. uznano, że wnioskodawca nie wykazał w nich zaistnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Na wstępie należy wskazać, że wnioskodawca w niniejszej sprawie występuje jako uczestnik postępowania, a więc nie spoczywają na nim koszty np. wpisu od skargi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy przede wszystkim mieć na uwadze czy koszty, które strona jest zobowiązana do poniesienia, mogą wpłynąć na pogorszenie utrzymania koniecznego wnioskodawcy. Obecnie na wnioskodawcy nie spoczywają żadne koszty sądowe, zatem trudno mówić o jakimkolwiek uszczerbku. W sprawie może pojawić się jedynie koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wnioskodawcę trudno jest zaliczyć do osób ubogich, wnioskodawca posiada bowiem gospodarstwo rolne o pow. 16 ha., dom o pow. 60 m2. Posiada również dochody z renty w wysokości 473 zł., z dzierżawy w wysokości 1 000 zł. rocznie oraz dopłat unijnych w wysokości 1 033 zł. rocznie. Ponadto uzyskał zwrot podatku akcyzowego w wysokości 1 100 zł.

Wnioskodawca jest także dysponentem środków złożonych w depozycie sądowym. Z załączonego do wyjaśnień pisma z dnia 13 lutego 2015 r. Dyrektora Sądu Okręgowego w Ł. wynika, że z depozytów złożonych przez T. M. w dniu 25 kwietnia 2014 r. w kwocie 100 000 i w dniu 25 czerwca 2014 r. w kwocie 17 779,25 zł. nie były wypłacane żadne środki na rzecz E. S.

Z powyższych danych wynika, zatem że wnioskodawca posiada depozyt sądowy w kwocie wskazanej wyżej (pomimo zastrzeżenia, że nie czuje się właścicielem tej kwoty). Na ocenę sytuacji finansowej skarżącego nie ma wpływu kwestionowanie zasadności podjętych orzeczeń, kwoty zasądzonej spłaty oraz fakt, iż skarżący nie chce podejmować pieniędzy złożonych do depozytu. Zasadnicze znaczenia ma fakt, iż wnioskodawca jest dysponentem ww. kwoty, która niewątpliwie umożliwiałaby pokrycie kosztów postępowania sądowego.

Oceniając zatem przedstawioną wyżej sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych do współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Należy również nadmienić, że wnioskodawca nie wykonał należycie wezwania sądu do uzupełnienia danych zawartych w formularzu PPF. Nie wyjaśnił czy

z zasądzonej kwoty pieniężnej komornik dokonał zajęcia określonej kwoty pieniężnej, jeśli tak to w jakiej wysokości, nie nadesłał kserokopii postanowień Sądu

o zasądzeniu na jego rzecz tytułem spłaty za zniesienie współwłasności użytków rolnych określonej kwoty pieniężnej oraz postanowienia na złożenie do depozytu sądowego zasądzonej kwoty pieniężnej.

Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia również fakt, iż wnioskodawca posiada areał użytków rolnych, inwentarz żywy co świadczy o możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Nadto zauważyć należy, że skarżący nie nadesłał wyciągów bankowych z trzech ostatnich miesięcy bądź nie złożył oświadczenia o nie posiadaniu rachunków bankowych i lokat bankowych.

Mając powyższe okoliczności Sad uznał, iż wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.