Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla punkt 2 zaskarżonej decyzji w części obejmującej określenie terminu przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego oraz punkt 3 zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] ( [...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Bd 533/22

UZASADNIENIE

Decyzją Burmistrza K. z dnia [...] stycznia 2022r. Nr [...] odmówiono M. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną - matką, Z. P..

W wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] marca 2022 r. Nr [...] orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i przyznało wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką Z. P. od dnia [...] grudnia 2021 r. na czas nieokreślony, wskazując na wysokość świadczenia za podane okresy.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że podopieczna legitymuje się orzeczeniem K. L. K. R. U. S. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] 0527090, na podstawie którego została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, natomiast wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w art. 17, art. 17 ust.1a, 1b w związku z art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Strona zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie od [...] grudnia 2021r. z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła M. K., zaskarżając ją w części, w zakresie oddalającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2021 r.(data złożenia wniosku) do dnia [...] grudnia 2021 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie w/w świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] listopada 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021r., pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku, w listopadzie 2021 r. Skarżąca podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane od dnia [...] listopada 2021 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek. Jednocześnie dodano, że zaprzestała ona pracy w gospodarstwie rolnym [...] listopada 2021 r.

W świetle powyższego, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na wydane w dniu [...] maja 2022r. sprostowanie decyzji z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w zakresie daty początkowej od której przyznano Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Datą początkową przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego jest [...] listopada 2021 r. a nie jak wskazano w decyzji, [...] grudnia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na zgodny wniosek stron na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1).

Organ odwoławczy uznał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia skarżącej. Organ ustalił, że Strona zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie od [...] grudnia 2021 r. z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. W dniu [...] maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr [...] sprostowało w decyzji z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] datę początkową od której przyznano Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne W sentencji decyzji nr [...], jak i w części jej uzasadnienia wpisano błędną datę początkową, od której przyznano Stronie świadczenie, tj. [...] grudnia 2021 r. jako daty od której Strona zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie. Tymczasem Strona oświadczyła pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie od [...] listopada 2021 r. Błąd w tym zakresie organ potraktował jako oczywistą omyłkę pisarską. Organ odwoławczy ustalił w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, że datą początkową przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem [...] listopada 2021 r. W ocenie Kolegium wydanie postanowienia skutkowało tym, że datą początkową przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego jest [...] listopada 2021 r.

Sąd nie podziela tego stanowiska, że sprostowanie wywołało opisany skutek a zatem, że zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji przyznano świadczenie pielęgnacyjne od [...] listopada 2021 r.

Postanowienie w przedmiocie sprostowania zostało wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wprawdzie przepis ten nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, jednak w orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniano, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego, wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu ( tak NSA w wyroku z dnia z 25 września 2019 r. II OSK 2250/18, opubl. CBOSA). Trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 29 marca 2012 r. (I SA/Gl 268/11 opubl. CBOSA), że ocena "oczywistości omyłki" powinna wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz – a może przede wszystkim – z realiów konkretnej sprawy. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest również pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (np. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. II OSK 1439/08 i podane tam orzecznictwo opubl. CBOSA). Warto podkreślić, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji dochodzi wtedy, gdy organ używając tej instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zgromadzonym materiałom dowodowym, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia i przydając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia. Wówczas niewątpliwie sprostowanie jest nieprawidłowe.

Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest zatem możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (por. wyrok NSA wyrok z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2040/14, CBOSA).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżoną decyzją ukształtowano prawo podmiotowe skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego od 25 grudnia 2021 r. Zmiana daty od której należało przyznać świadczenie odmiennie kształtuje prawo, zatem zmiana w tym przedmiocie co do zasady nie kwalifikuje się do sprostowania w drodze przewidzianej w art. 113 § 1 k.p.a. Ponadto ani z sentencji ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, że ustalenie daty początkowej uprawnienia jest wynikiem oczywistej pomyłki. Pomyłka natomiast w ocenie dowodów dotyczy sfery materialnoprawnej, zatem przy braku innych okoliczności wskazujących na oczywistą omyłkę pisarską nie może skutecznie wpłynąć w istocie na wynik rozstrzygnięcia. Trzeba też mieć na uwadze, że decyzja jest tytułem egzekucyjnym i odmienna próba ukształtowania prawa w drodze postanowienia, jakim jest sprostowanie oczywistej omyłki, nie może być zaakceptowana.

W konsekwencji, przyznanie świadczenia z inną datą musi nastąpić w drodze decyzji. Jeśli ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] listopada 2021 r. a nie od [...] grudnia 2021 r. to zawarcie w sentencji i uzasadnieniu daty [...] grudnia 2021 r jest wynikiem błędu, który nie może być oceniony jako oczywista omyłka pisarska lecz błąd w decyzji, będący wynikiem wadliwego ustalenia stanu faktycznego, wbrew istniejącym dowodom.

Jednocześnie ocena żądania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 do [...] listopada 2021 r. tj od daty złożenia wniosku powinna się znaleźć w decyzji. W tym zakresie organ prawidłowo ustalił, że Skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym do [...] listopada 2021 r, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania przez pracy w gospodarstwie rolnym w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przed podaną datą.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, wskazując na konieczność weryfikacji decyzji w zakresie terminu przyznania świadczenia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.