Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygn. I SAB/Wa 568/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz [...] od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

P. J. pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 568/17.

Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. jako "Nieruchomość [...] Nr [...]", w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził także, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] czerwca 2018 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął zatem w dniu [...] października 2018 r.

Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 17/19 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mimo tego Prezydent [...] nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. wezwał organ do wykonania wyroku z dnia 14 marca 2018 r. Także i to wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Skarżący wniósł zatem niniejszą skargę o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości co najmniej 10.000 zł oraz przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także zwrot kosztów postępowania. Skarżący wnioskował również o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie została sporządzona mapa z projektem podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], uwzględniającym przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. organ, powołując się na art. 214a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wystąpił do Biura Geodezji i Katastru z prośbą o wydanie opinii, czy istnieje możliwość dokonania podziału działki ewidencyjnej nr [...] w celu oddania jej części w użytkowanie wieczyste na rzecz następcy prawnego dawnego właściciela, który to podział byłby zgodny z prawem i ładem przestrzennym. Do chwili obecnej przedmiotowy podział nie został dokonany, a wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego będzie możliwe po dokonaniu przedmiotowego podziału. Prezydent [...] wskazał, że na skutek ponagleń i skarg akta sprawy pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych oraz że akta w przedmiotowej sprawie zostały zwrócone do organu w dniu [...] czerwca 2019 r., zaś już w dniu [...] sierpnia 2019 r. wpłynęła kolejna skarga strony postępowania. Podniósł, że powyższe okoliczności znacząco utrudniają rozpoznanie sprawy, bowiem nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Jednocześnie poinformował, że po zgromadzeniu całości materiału dowodowego decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana bez zbędnej zwłoki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 powołanej ustawy wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku oraz nałożonej już przez Sąd grzywny, Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest całkowicie zasadna.

Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.

Biorąc pod uwagę ponad [...]-letni okres od dnia wpływu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania gruntu, ponad roczny okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 14 marca 2018 r., fakt że jest to już kolejna skarga na niewykonanie przez organ wyroku, która to sankcja do tej pory nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał wysokość grzywny w kwocie 2.000 złotych.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 14 marca 2018 r. z powołanych powyżej przyczyn niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia wniosku i zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że został już raz ukarany grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Daje to podstawę do uznania, że organ rażąco naruszył prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że w sprawy gruntów [...] należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane na szybkie rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia niewykonywania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd uznał, że obecnie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącego wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył toczącego się od [...] lat postępowania oraz nie podjął odpowiednich działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej rozpatrzenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.