Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SO/Łd 10/20 oddalające wniosek B. P. o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek B. P. o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z lektury akt sprawy o sygn. akt II SAB/Łd 77/20 skarga B. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu wpłynęła do Wojewody [...] 4 września 2020 r., o czym świadczy naniesiona nań prezentata organu. Została ona przekazana do tutejszego Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy 30 września 2020 r., czego dowodem jest prezentata tutejszego Sądu. Bezspornym jest zatem, że organ wypełnił spoczywające nań obowiązki, o których stanowi art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z zachowaniem wyznaczonego przez ustawodawcę terminu. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji uznał, że wniosek B. P. o wymierzenie organowi grzywny, jako oczywiście niezasadny, należało oddalić.

W zażaleniu na powyższe postanowienie B. P. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: 1) art. 3 § 1 i art. 55 § 1 P.p.s.a. przejawiające się niewłaściwą kontrolą legalności działalności administracji publicznej poprzez oddalenie wniosku pomimo istnienia przesłanek do jego uwzględnienia; 2) art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. prowadzące do nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie strony możliwości obrony swych praw; 3) niezastosowanie art. 5 § 2 K.p.a. prowadzące do uznania przez sąd, iż w przedmiotowej sprawie podszywający się pod organ [...]i Urząd Wojewódzki jest w istocie organem (Wojewodą [...]) w świetle powyższego przepisu; 4) niezastosowanie art. 6 K.p.a. wyrażające się w uznaniu Sądu I instancji, że organ, tj. Wojewoda [...] niewystępujący w sprawie, pod którego podszywa się [...] Urząd Wojewódzki działał na podstawie przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest on bezzasadny. O pozbawieniu strony możności obrony jej praw można mówić jedynie wtedy, gdy wskutek uchybień proceduralnych strona nie może dochodzić swych racji w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2021 r. starszy referendarz sądowy przyznał B. P. w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Sąd I instancji postanowieniem z 24 lutego 2021 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Zgodnie zaś z art. 244 § 2 P.p.s.a., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Oznacza to, że "ustanowiony pełnomocnik nie musi już zabiegać o stosowne umocowanie", a "skutek umocowania następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu prawa pomocy" (por. Dauter Bogusław, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012, s. 732-733). Zatem, na skutek uprawomocnienia się powołanego postanowienia z dnia 24 lutego 2021 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, wyznaczony przez organ samorządu zawodowego pełnomocnik – adwokat E. W. - została umocowana do wszelkich czynności procesowych łączących się ze sprawą z wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. W konsekwencji, sam fakt wyznaczenia przez ORA adw. E. W. przed uprawomocnieniem się ww. postanowienia, nie miał wpływu na skuteczność jej umocowania. Ponieważ w aktach sprawy brak jest oświadczenia skarżącego o odwołaniu pełnomocnictwa, jak również nie doszło do cofnięcia przyznanego stronie prawa pomocy, Sąd I instancji prawidłowo dokonywał czynności procesowych w sprawie z udziałem pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Z akt sprawy wynika, że skarżący pozostawał w kontakcie z wyznaczonym pełnomocnikiem, który na bieżąco informował go o stanie sprawy i podejmowanych czynnościach, w tym o treści postanowienia z dnia 1 kwietnia 2021 r. oddalającego wniosek o wymierzenie organowi grzywny i dacie jego doręczenia pełnomocnikowi, jak również o możliwości złożenia zażalenia na to postanowienie, z jednoczesnym zastrzeżeniem, że w opinii pełnomocnika, złożenie zażalenia w tej sprawie jest bezzasadne. W ustawowym terminie skarżący samodzielne wywiódł zażalenie na postanowienie z dnia 1 kwietnia 2021 r., skutecznie inicjując postępowanie odwoławcze przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tych okolicznościach nie sposób podzielić zarzutu zażalenia co do braku możliwości obrony praw skarżącego przed Sądem, w tym prawa do wniesienia środka zaskarżenia.

Przechodząc do pozostałych kwestii, zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w analizowanym przypadku brak było podstaw do nałożenia na organ grzywny, o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie natomiast do art. 54 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Ponadto zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Treść ostatniego z przepisów nie pozostawia jednak wątpliwości, że wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy organ administracji, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę, nie wywiąże się z obowiązku przekazania tej skargi do sądu, wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

W rozpoznawanej sprawie skarga B. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu wpłynęła do organu 4 września 2020 r. i została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy 30 września 2020 r. Wobec powyższego nie została wypełniona hipoteza normy prawnej zawarta w art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. Tym samym, Sąd I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny.

Należy przy tym podkreślić, że odpowiedź na skargę z dnia 29 września 2020 r. została podpisana przez dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. P. K., działającego z upoważnienia Wojewody [...]. Nie ma więc żadnego znaczenia, że w nagłówku odpowiedzi na skargę został wskazany: "[...] Urząd Wojewódzki", w sytuacji, gdy jako strona postępowania wyraźnie został określony Wojewoda [...], a pismo to zostało podpisane w jego imieniu przez upoważnionego pracownika. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie występował Wojewoda [...], zatem organ właściwy, a nie [...] Urząd Wojewódzki, jak sugeruje wnoszący zażalenie. Podniesione w tym względzie zarzuty naruszenia art. 5 § 2 i art. 6 K.p.a. są pozbawione podstaw.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.