IV SA/Wr 296/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-11-13	
Data wpływu	2024-06-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Andrzej Nikiforów /przewodniczący/
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	*Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 390;  art. 17 ust. 1b; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2021 nr 0 poz 137;  art. 1 par. 1 i  2; Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2024 r. nr SKO 4532.35.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy Żmigród z 29 grudnia 2023 r. nr GOPS.ŚP.8127.213.2022	
Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 listopada 2023 r. A. D. (dalej: skarżąca) wystąpiła za pośrednictwem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Żmigrodzie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem (T. M.), który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności w Trzebnicy z 10 listopada 2023 r. nr 8211/11/321/13 został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2025 r. Z orzeczenia tego wynika, że znaczny stopień datuje się od 28 września 2023 r, ale daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.

Decyzją z 29 grudnia 2023 r. (GOPS.ŚP.8127.213.2022) organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 poz. 390), dalej: u.ś.r. oraz z uwagi na to, że opieka 6 godzin dziennie, w formie przyjazdu rano w południe i wieczorem, nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia.

Od niniejszej decyzji skarżąca wywiodła odwołanie, w którym podniosła, że opiekuje się ojcem, którego stan stale się pogarsza, ma zwroty głowy i zaniki pamięci, a po operacji wymaga częstej kontroli ciśnienia krwi i stałego nadzoru.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) – na podstawie art. 17 ust. 1a i ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej u.ś.r.) oraz art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U poz. 1429 ze zm.) – zaskarżoną decyzją z 12 lutego 2024 r. (SKO 4532.35.2024) utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji. SKO nie podzieliło argumentacji organu I instancji dotyczącej art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając jednocześnie, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest niespełniający wymogów ustawowych charakter sprawowanej opieki. SKO podkreśliło, że jedną z okoliczności warunkujących przyznanie i posiadanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Opieka ta ma być sprawowana nad osobą niepełnosprawną, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować, to jest radzić sobie samodzielnie w życiu codziennym. Opieka powinna być stała i absorbująca oraz wyrażać się w intensywnym zaangażowaniu ze strony opiekuna w pomoc podopiecznemu, tj. podejmowaniu przez niego wielu czynności pielęgnacyjnych o różnych porach dnia i nocy, m.in. takich jak: utrzymanie higieny osobistej podopiecznego, ubieranie i rozbieranie, pomoc przy wstawaniu z łóżka, czy z krzesła, przygotowanie i aplikacja leków, pielęgnacja, pomoc przy podawaniu posiłków i przyjmowaniu napojów, pomoc przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Z punktu widzenia istoty świadczenia pielęgnacyjnego ważne jest to, aby opieka była sprawowana codziennie, a opiekun pozostawał do dyspozycji podopiecznego, udzielając wsparcia i pozostając w gotowość do niesienia pomocy. Opieka ma być adekwatna do zakresu niepełnosprawności podopiecznego i w związku z tym uniemożliwiać kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia opiekunowi.

Tymczasem jak podniosło SKO, z akt sprawy wynika, że ojciec skarżące, który orzeczeniem PZON został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2025 r., mieszka sam, porusza się przy pomocy kuli. Skarżąca opiekuje się ojcem ok. 6 godzin dziennie (przychodzi do ojca dwa, trzy razy dziennie dziennie) - czasami więcej, jeśli zajdzie potrzeba, np. konsultacji u lekarza specjalisty (neurologa, neurochirurga, chirurga naczyniowego, urologa, reumatologa). Córka podaje ojcu leki i mierzy ciśnienie dwa razy dziennie, umawia wizyty u lekarzy i w nich asystuje, ponadto robi zakupy i wykonuje inne czynności w gospodarstwie domowym. Skarżąca zabiera ojca do siebie, jeśli jest taka potrzeba.

Zdaniem SKO opieka, która uzasadnia udzielenie świadczenia pielęgnacyjnego nie musi być sprawowana bez przerwy przez całą dobę, ale z punktu widzenia istoty świadczenia pielęgnacyjnego ważne jest to, aby była sprawowana codziennie i intensywnie, to znaczy, aby opiekun pozostawał stale do dyspozycji podopiecznego, udzielając wsparcia oraz pozostając w ciągłej gotowość do niesienia pomocy. Opieka ma być adekwatna do sytuacji faktycznej, a więc charakteru i zakresu niepełnosprawności podopiecznego i jednocześnie uniemożliwiać kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia. Tymczasem opieka faktycznie wykonywana przez skarżąca nad ojcem polega na przygotowywaniu posiłków oraz podawaniu leków, jak również pomocy w odbyciu wizyt lekarskich. Nie polega jednak na podejmowaniu licznych i częstych czynności pielęgnacyjnych o różnych porach, a więc nie jest tak intensywna, żeby uzasadniała całkowitą rezygnację z zatrudnienia. Co więcej, tego typu pomoc starszym rodzicom świadczy obecnie wiele pracujących osób. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie SKO, opieka wykonywana nad ojcem przez skarżąca nie jest wystarczająco intensywna i angażująca, i biorąc pod uwagę jej zakres nie uzasadnia całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej, zwłaszcza, że skarżąca mogłaby wystąpić o wsparcie z gminy, np. w formie usług opiekuńczych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca podniosła, że niezasadna jest odmowa przyznania jej świadczenia. Nie zgodziła się z twierdzeniem, że opieka, którą sprawuje nad chorym ojcem nie jest angażująca i wystarczająca. W jej ocenie, opieka sprawowana jest codziennie i intensywnie oraz uniemożliwia jej podjęcie pracy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymują dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Badając rozpoznawaną sprawę, w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji nastąpiła z powodu negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., oraz uznania, że opieka 6 godzin dziennie, w formie przyjazdu rano w południe i wieczorem nie uzasadnia konieczności rezygnacji przez skarżąca z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia). Z kolei SKO utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wprawdzie nie podzieliło poglądu organu I instancji dotyczącego art. 17 ust. 1b u.ś.r. lecz uznało, że opieka wykonywana przez skarżąca nad ojcem nie jest "wystarczająco intensywna i angażująca i biorąc pod uwagę jej zakres nie uzasadnia całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej, zwłaszcza, że skarżąca mogłaby wystąpić o wsparcie z gminy, np. w formie usług opiekuńczych".

Odnosząc się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji podnieść należy, że SKO prawidłowo wskazało na brak możliwości zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w zakresie, w jakim uzależnia się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym jest niezgodny z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdził bowiem, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje, tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42).

Ocenie Sądu pozostała zatem możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia

z pominięciem ww. kryterium, lecz przy konieczności zbadania innych przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. W sprawie, poza sporem pozostaje, iż ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującym na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W świetle art. 17 ust. ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie ulega również wątpliwości, że skarżąca, należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy w okolicznościach sprawy skarżąca spełnia określoną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego tj. czy występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, czy też nie spełnia tej przesłanki, tak jak stwierdziło SKO.

Materialnoprawną podstawę do przyznania (bądź odmowy przyznania) świadczenia pielęgnacyjnego stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., gdyż zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie więc z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym nie każda rezygnacja z zatrudnienia/niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził jednak charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał, aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tego pojęcia, nie musi zatem oznaczać, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r., poz. 857)). Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą – wyłącznie – leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20, CBOSA). Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie wyklucza jednak możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, CBOSA).

Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym opiekun wystąpił o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (w sprawie 24 listopada 2023 r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, opiekun spełniał przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Istotne jest zatem, czy obecnie skarżąca spełnia, z uwagi na faktyczną opiekę, którą sprawuje nad ojcem, przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a więc czy aktualnie skarżąca jest potencjalnie gotowa do pracy i czy rozmiar faktycznie sprawowanej nad ojcem opieki uniemożliwia jej podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie. Kluczowym jest zatem przesądzenie, czy istniejące uwarunkowania zdrowotne niepełnosprawnego ojca były tego rodzaju, że zakres opieki jaki osoba ta wymagała, wykluczał możliwość podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna. Ten natomiast aspekt sprawy wymaga z kolei zbadania skali i charakteru nieodzownej opieki, jaka realizowana jest przez skarżącą względem jego niepełnosprawnego ojca.

W sprawie bezspornym jest, że z treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 10 listopada 2023 r. – w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – ojciec skarżącej chorował na choroby kwalifikowane jako 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia) i 10-N (choroby neurologiczne, w tym m.in. naczyniopochodny udar mózgu, guzy centralnego układu nerwowego, pourazowa cerebrastenia i encefalopatia, choroby rdzenia kręgowego i inne), które stały się podstawą wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem na konieczność długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji do 30 listopada 2025 r. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono już zatem jego sprawność psychofizyczną i stwierdzono brak zdolności do samodzielnego zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że ojciec skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wynika zatem z orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności a więc wyspecjalizowanej w zakresie oceny niepełnosprawności jednostki orzeczniczej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy).

Orzeczenie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. przepis § 1 nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Co do zasady, nie jest zatem wykluczona możliwość ustalenia, że w rzeczywistości, mimo stwierdzonych dolegliwości ojca skarżącej, opieka nad nim nie musi być sprawowana w sposób ciągły lub długotrwały, gdyż jak wskazał organ opieka skarżącej nad ojcem "nie jest wystarczająco intensywna i angażująca". Niemniej jednak, zdaniem Sądu, organ może dokonać takiej oceny - jedynie po przeprowadzeniu w tym zakresie rzetelnego postępowania dowodowego opartego na prawidłowo zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym - którego wyniki dadzą rzeczywistą podstawę do dokonania takich ustaleń, a przyjętemu stanowisku organ winien dać wyraz w uzasadnieniu. Uzasadnienie faktyczne jest obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej i powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a.). Nadto, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej winien stać na straży praworządności i podejmować kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie – organ wydając zaskarżoną decyzję – uchybił powyższym wymogom. Stanowisko organu kwestionujące w istocie treść orzeczenia o niepełnosprawności zostało bowiem dokonane po pierwsze na podstawie wybiórczo wybranych informacji ujętych w wywiadzie środowiskowym oraz w oświadczeniu skarżącej, a po wtóre nie zostało oparte na prawidłowo (wyczerpująco) zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Tym samym dokonana przez organ ocena (w szczególności co do zakresu sprawowanej opieki) jest co najmniej przedwczesna.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał bowiem, że ojciec skarżącej mieszka sam, porusza się przy pomocy kuli, córka zabiera go do siebie, jeśli jest taka potrzeba. Skarżąca opiekuje się ojcem ok. 6 godzin dziennie (przychodzi do ojca dwa, trzy razy dziennie) - czasami więcej, jeśli zajdzie potrzeba, np. konsultacji u lekarza specjalisty (neurologa, neurochirurga, chirurga naczyniowego, urologa, reumatologa). Skarżąca podaje ojcu leki i mierzy ciśnienie dwa razy dziennie, umawia wizyty u lekarzy i w nich asystuje, ponadto robi zakupy i wykonuje inne czynności w gospodarstwie domowym. A następnie na tej podstawie przyjął, że "opieka faktycznie wykonywana przez skarżąca nad ojcem polega na przygotowywaniu posiłków oraz podawaniu leków, jak również pomocy w odbyciu wizyt lekarskich. Nie polega jednak na podejmowaniu licznych i częstych czynności pielęgnacyjnych o różnych porach, a więc nie jest tak intensywna, żeby uzasadniała całkowitą rezygnację z zatrudnienia" (...). "Opieka wykonywana nad ojcem przez skarżąca nie jest wystarczająco intensywna i angażująca i - biorąc pod uwagę jej zakres - nie uzasadnia całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej, zwłaszcza, że skarżąca mogłaby wystąpić o wsparcie z gminy, np. w formie usług opiekuńczych".

Podczas gdy, z treści oświadczenia skarżącej z 7 grudnia 2023 r. oraz treści przeprowadzonego wywiadu wynika, że skarżąca pomaga ojcu przy przygotowywaniu posiłków oraz przy kąpieli i "całkowitym zapewnieniu higieny". Poza tym ojciec skarżącej cierpi na zawroty głowy, zaniki pamięci i samodzielnie nie jest w stanie funkcjonować. Skarżącą choć mieszka osobno, to "przed operacją" mieszkała z ojcem. Z wywiadu zaś wynika, że ojciec skarżącej "w październiku przeszedł operację usunięcia krwiaka w głowie". Obecnie ma zaniki pamięci, zawroty głowy, krwotoki z nosa, porusza się przy pomocy kuli. Ostatnio spalił patelnię (garnek). Okoliczności te zostały natomiast – przy wydawaniu decyzji – jakby całkowite pominięte przez organy, co spowodowało, że do zakresu czynności w ramach sprawowanej opieki przez skarżącą nad ojcem organy nie uwzględniły wykonywanych przy ojcu czynności higienicznych. Poza tym akta sprawy nie zawierają jakiejkolwiek dokumentacji medycznej ojca skarżącej, zaświadczeń lekarskich, z których wynikałoby w jakim aktualnie pozostaje stanie. A z treści wywiadu środowiskowego wynika przecież wyraźnie, że skarżąca wozi ojca do Wrocławia na wizyty u lekarzy neurologa, neurochirurga, chirurga naczyniowego, urologa, reumatologa. Tym samym, nie sposób przyjąć, aby skarżąca nie dysponowała dokumentacją medyczną ojca. W konsekwencji powyższego, Sąd uznał, że organy naruszyły art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. A dokonana przez organy ocena (w zakresie opieki i podejmowanych w jej ramach czynności opiekuńczych) w kompletnym oderwaniu od aktualnego stanu zdrowia ojca skarżącej (jako osoby wymagającej opieki), rodzaju schorzeń na które cierpi i widocznych symptomów tych schorzeń, jest co najmniej przedwczesna i jako tak nie może prowadzić do konstatacji, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Bezsporne jest bowiem, że konieczność sprawowania opieki należy oceniać "w świetle rodzaju schorzeń oraz jego sprawności psychofizyczne", co z uwagi na braki jakiejkolwiek dokumentacji medycznej było w sprawie de facto niemożliwe. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku i po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie ponownie ocenią wniosek skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będąc na podstawie art. 153 p.p.s.a. związanym dokonaną oceną prawną i wykładnią prawa. Oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.