Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Referent stażysta Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej [...] we [...] na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie realizacji obowiązku szkolnego oddala skargę

Minister Edukacji Narodowej (dalej Minister) decyzją z [...] czerwca 2019 r.,

nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej "Kpa.") w związku art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.; dalej "Po."),

po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...] (dalej: Dyrektor, skarżący), od decyzji [...] Kuratora Oświaty (dalej Kurator) z [...] marca 2019 r., nr [...],

w sprawie wydania polecenia Dyrektorowi umożliwienia realizacji obowiązku szkolnego w Publicznej Szkole Podstawowej [...] w [...] uczniom przyjętym na cały cykl edukacyjny do tej szkoły w ramach pierwotnie przeprowadzonej rekrutacji, utrzymał w mocy decyzję Kuratora.

Wydaniu powyższych decyzji towarzyszył następujący stan faktyczny.

W dniu [...] grudnia 2018 r. do Kuratorium Oświaty w [...] wpłynęła skarga na Publiczną Szkołę Podstawową [...] w [...] (dalej Szkoła), prowadzoną przez Fundację [...] z siedzibą w [...], dotycząca zamiaru rozwiązania oddziału [...] z dniem [...] stycznia 2019 r. Dyrektor pismem

z [...] grudnia 2018 r. poinformował rodziców uczniów o zamiarze likwidacji oddziału [...] decyzją organu prowadzącego, tj. Zarządu Fundacji [...],

"ze względu na informację o braku możliwości dalszej współpracy z rodzicami".

Kurator pismem z [...] stycznia 2019 r., skierowanym do Prezesa Fundacji [...], wniósł o przekazanie organowi nadzoru pedagogicznego informacji o zagwarantowaniu uczniom oddziału [...] prawa do nauki w Szkole,

do której zostali przyjęci. Kurator skierował również pismo do Dyrektora przypominając w nim zasady organizacji pracy szkoły publicznej w kontekście przepisów art. 95 ust. 1, art. 98 ust. 1 pkt 6, a także art. 110 oraz art. 111 pkt 13 ustawy – Prawo oświatowe, jak również regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej Ministra z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. poz. 502; rozporządzenie z 17 marca 2017 r.). W piśmie tym przywołano również przepisy ustawy – Prawo oświatowe, dotyczące skreślania uczniów objętych obowiązkiem szkolnym z listy uczniów szkoły i kompetencje dyrektora szkoły w tym zakresie.

W dniach [...] stycznia 2019 r. oraz [...] lutego 2019 r. zostały przeprowadzone w Szkole kontrole doraźne. W wyniku pierwszej z nich stwierdzono nieprawidłowości w działaniu Szkoły i wydano Dyrektorowi zalecenia, tj. zagwarantowanie prawa

do kontynuowania nauki uczniom wyrażającym taką wolę, umożliwienie bezpłatnego korzystania ze świetlicy szkolnej, podjęcie działań mających na celu doskonalenie kompetencji zawodowych kadry pedagogicznej w zakresie reagowania na sytuacje kryzysowe, a także kształcenie umiejętności wykorzystania zasobów ludzkich spoza szkoły, np. mediatorów w przypadku konfliktów. Natomiast w wyniku kontroli

z [...] lutego 2019 r. ustalono rażące zaniedbanie w dokumentowaniu przez Dyrektora przebiegu realizacji obowiązku szkolnego uczniów, co uniemożliwiło ustalenie statusu prawnego 13 uczniów oddziałów [...] i [...].

W dniu [...] lutego 2019 r. organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad Szkołą skontrolował realizację zaleceń wydanych w wyniku kontroli przeprowadzonej

[...] stycznia 2019 r. Ustalił, że nie zrealizowano dwóch spośród trzech zaleceń,

tj. nie zapewniono uczniom, wyrażającym taką wolę, możliwości kontynuowania nauki w tej Szkole oraz nie zlikwidowano opłat za korzystanie ze świetlicy szkolnej. Dyrektor poinformował kontrolujących o przeprowadzonej rekrutacji wewnętrznej,

w wyniku której spośród 17 uczniów oddziału [...], 6 osób zostało przeniesionych

do oddziału [...]. Pozostali uczniowie ze zlikwidowanego oddziału przenieśli się

do innych szkół. Dwóch uczniów nie zgłosiło się do szkół obwodowych, a ich rodzice wyrazili wolę kontynuowania nauki w Szkole. W dniu [...] lutego 2019 r. do Kuratorium Oświaty w [...] wpłynęły trzy wnioski Dyrektora dotyczące przeniesienia trzech uczniów do innej szkoły.

Do ustaleń zawartych w protokole kontroli doraźnej z [...] stycznia 2019 r. zastrzeżenia wniósł pełnomocnik ustanowiony przez Dyrektora, który zarzucił,

że kontrolujący dokonał nieprawidłowych ustaleń w oparciu o statut Szkoły, zawierający przepis dotyczący łączenia klas lub tworzenia oddziałów o liczbie uczniów mniejszej niż 20. Argumentował także, że konflikt w Szkole doprowadził

do sytuacji nadzwyczajnej, która uniemożliwiła zastosowanie tego rozwiązania.

W związku z dezorganizującymi działaniami rodziców, Dyrektor, mając na względzie dobro innych dzieci, nie mógł tkwić w sytuacji patowej.

W opinii Kuratora, kolejne działania Dyrektora w konsekwencji doprowadziły do uniemożliwienia części uczniów oddziału [...] kontynuowania nauki w Szkole. Dyrektor nie zastosował się do zaleceń wydanych przez organ nadzoru pedagogicznego, stąd też Kurator wszczął z urzędu, na podstawie art. 56 ust. 1

w związku z art. 68 ust. 1 i 3 oraz art. 35, art. 36 ust. 8 i art. 130 ust. 1 w związku

z art. 133 ust. 5 Po., a także w związku z § 3 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad

i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie przez osobę prawna lub fizyczną szkoły lub placówki publicznej (Dz.U. poz. 1625; rozporządzenie

z 18 sierpnia 2017 r.), postępowanie w sprawie naruszenia przez Dyrektora przepisów w zakresie możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez uczniów objętych tym obowiązkiem w publicznej szkole podstawowej.

Dyrektor w dniu [...] marca 2019 r. złożył do Kuratora prośbę o wyłączenie Kuratora od załatwienia sprawy z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ wyższego stopnia oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, wobec powziętej wiedzy,

że poszczególni uczniowie oddziału [...] Szkoły kontynuują naukę w szkołach obwodowych. Minister odnosząc się do powyższego stwierdził, że nie ma podstaw

do wyłączenia organu, gdyż zgodnie z przepisami wyłączenie jest możliwe wyłącznie w przypadku ziszczenia się określonych w Kpa. przesłanek, czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

Kurator decyzją z [...] marca 2019 r. polecił Dyrektorowi umożliwić realizację obowiązku szkolnego w Szkole uczniom przyjętym na cały cykl edukacyjny w ramach pierwotnie przeprowadzonej do tej Szkoły rekrutacji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kurator wskazał między innymi, że w dniu kontroli Dyrektor nie udowodnił realizowania przez uczniów obowiązku szkolnego

w innych placówkach. Zwrócił uwagę na naruszenie przez Dyrektora przepisu art. 35 Po. poprzez likwidację oddziału klasy [...], uniemożliwiając uczęszczającym

do niego uczniom realizację obowiązku szkolnego. Podał w wątpliwość czynność Dyrektora z [...] stycznia 2019 r., polegającą na przekazaniu uczniów, podczas gdy wnioski o przeniesienie ucznia objętego obowiązkiem szkolnym do innej szkoły, które można by zakwalifikować jako jedyna czynność dopuszczoną przepisami prawa, noszą datę [...] lutego 2019 r. Kurator stanął na stanowisku, że nawet najpoważniejszy konflikt kierownictwa szkoły oraz jej grona pedagogicznego

z rodzicami uczęszczających do niej uczniów, nie może stanowić podstawy

do wyłączenia prawa do nauki. Choć rozwiązana została cała klasa [...], to części uczniów umożliwiono kontynuowanie nauki w równoległej klasie [...], części zaś odmówiono tego prawa, choć ich rodzice deklarowali chęć pozostawienia swoich dzieci w Szkole. Tym samym, zdaniem Kuratora, istnieje podstawa do podniesienia zarzutu o nierównym traktowaniu uczniów – choć pierwotnie wszyscy przyjęci zostali do Szkoły na podstawie tych samych kryteriów.

Kurator podkreślił, że żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie przewiduje możliwości rozwiązania oddziału klasowego, który prawidłowo funkcjonuje i do którego uczęszczają uczniowie, zrekrutowani w oparciu o przepisy Rozdziału 6 ustawy – Prawo oświatowe, w przeciwieństwie do możliwości likwidacji szkoły, czy też jej przekształcenia, co pociąga za sobą określone obowiązki organu prowadzącego. Poza faktem samodzielnego naruszenia przez Dyrektora Szkoły ww. ustawy, dokonywanie tego naruszenia następowało na podstawie decyzji organu prowadzącego, do której nie miał on umocowania – tak w ustawie Po., jak i samym statucie Fundacji [...] z siedzibą w [...].

Jak stwierdził Kurator, mając na uwadze potrzebę natychmiastowego doprowadzenia do uporządkowania sytuacji faktycznej i prawnej uczniów Szkoły, niniejszej decyzji – polecającej umożliwić realizację obowiązku szkolnego

w Szkole uczniom przyjętym do niej na cały cykl edukacyjny w ramach pierwotnie przeprowadzonej do tejże Szkoły rekrutacji – nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Dyrektor w odwołaniu od decyzji Kuratora wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił, że decyzja została wydana przez organ, co do którego zachodzą okoliczności uzasadniające jego wyłączenie z rozpoznania sprawy w myśl art. 24 § 3 oraz art. 25 § 1 Kpa. przed rozpoznaniem wniosku o wyłączenie strony. Kwestie niedochowania bezstronności, w opinii Dyrektora, całkowicie dyskwalifikują tę decyzję. Dodatkowo stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 8 Kpa. zasady pogłębiania zaufania obywateli do działań organów i wynikającego z tego przepisu prawa do bezstronnego rozpoznania sprawy.

Zdaniem Dyrektora, decyzja Kuratora z [...] marca 2019 r. została wydana

z naruszeniem art. 6 Kpa., ponieważ powołując się na naruszenie przepisów art. 35, art. 36 ust. 8, art. 68 ust 1 i 3, art. 130 ust. 1 w związku z art. 133 ust. 5 Po., Kurator błędnie wskazał jako adresata tych przepisów Dyrektora Szkoły. Ponadto Kurator wydając przedmiotową decyzję odrzucił wszystkie wnioski dowodowe strony, mimo że dotyczyły okoliczności mających znaczenie dla sprawy, czym naruszył przepis

art. 78 § 1 Kpa. Kurator naruszył również art. 7 i art. 77 § 1 Kpa., gdyż decyzja została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez uwzględnienia zmian, jakie zaszły w stanie faktycznym sprawy, tj. dobrowolnego – zdaniem Dyrektora – przeniesienia dzieci przez rodziców do innych szkół. Tym samym decyzja ta została wydana w sytuacji, w której postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Minister w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji przywołał treść art. 56 ust. 1 Po. i opisał stan faktyczny poprzedzający wydanie zaskarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia Kuratora.

Minister podał, że w Polsce nauka jest obowiązkowa do 18-ego roku życia. Organy publiczne są zobligowane do umożliwienia dzieciom w wieku szkolnym realizacji obowiązku szkolnego/nauki. Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo oświatowe, obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18-ego roku życia. Obowiązek szkolny spełnia się poprzez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej lub niepublicznej. Uznał, że podjęte przez Kuratora działania oraz nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w kontekście braku możliwości realizacji obowiązku szkolnego, stały się niezbędne, biorąc pod uwagę sytuację,

w jakiej znaleźli się uczniowie oddziału [...], chcący kontynuować naukę

w Szkole.

Minister stwierdził, że w zakresie realizacji obowiązku szkolnego nie jest dopuszczalna sytuacja, która miała miejsce w Szkole, tj. relegowanie ze szkoły publicznej ucznia objętego obowiązkiem szkolnym bez wszczęcia określonej procedury. Przepisy Po. szczegółowo określają czynności, jakie powinny zostać podjęte w sytuacji skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły publicznej. Dyrektor takiej szkoły może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej. Przepis ten nie dotyczy jednak ucznia objętego obowiązkiem szkolnym. W uzasadnionych przypadkach uczeń ten, na wniosek dyrektora szkoły, może zostać przeniesiony przez kuratora oświaty do innej szkoły (art. 68 ust. 2 i 3 Po.). Skreślenie ucznia z listy uczniów czy też przeniesienie go

do innej szkoły następuje zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja powinna być wydana na piśmie, ze szczególnym uwzględnieniem wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 Kpa. Wniosek dyrektora szkoły o przeniesienie ucznia jest tylko informacją dla kuratora oświaty

o wyczerpaniu dostępnych w szkole środków oddziaływania na ucznia oraz potrzebie interwencji kuratora oświaty. Przeniesienie ucznia do innej szkoły jest najdalej idącą sankcją za naruszanie statutu szkoły i rażące naruszenie obowiązków ucznia.

Minister wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie nie została wszczęta procedura przeniesienia uczniów do szkół przez Kuratora na wniosek Dyrektora Szkoły. Wobec tego podważenie bezstronności Kuratora w prowadzonym przez niego postępowaniu nie ma uzasadnionych podstaw. W ocenie Ministra, nie ma też podstaw do wyłączenia Kuratora w oparciu o przepis art. 24 § 3 Kpa.

Zdaniem Ministra, wizyta Kuratora w Szkole, która była próbą podjęcia mediacji między skłóconymi stronami oraz jego publiczne wystąpienia

i oświadczenia, nie wywołują wątpliwości co do jego bezstronności, lecz świadczą

o podejmowanych działaniach w ramach nadzoru pedagogicznego.

Minister wskazując na uprawnienia Dyrektora, uznał, że naruszył on przepisy dotyczące kompetencji dyrektora szkoły, uniemożliwił realizację obowiązku szkolnego dzieciom przyjętym do szkoły, zorganizował nieuprawnioną "rekrutację wewnętrzną" do oddziału równoległego oraz nie wszczął procedury wynikającej

z przepisu art. 68 ust. 3 Po., który określa obowiązek wszczęcia przez dyrektora szkoły postępowania w kwestii przeniesienia ucznia do innej szkoły i złożenia w tej sprawie wniosku do kuratora oświaty. Ponadto z załączonej przez Kuratora dokumentacji (protokołu kontroli) wynika, że nieprawidłowości w działaniu Szkoły dotyczyły również pobierania opłat za korzystanie ze świetlicy szkolnej. Kurator oświaty, jako organ nadzoru, jest nie tylko uprawniony, ale również zobligowany przepisami prawa oświatowego do podejmowania czynności mających na celu zapewnienie właściwego poziomu dydaktycznego, wychowawczego i opiekuńczego szkoły poprzez ocenę stanu prowadzonej przez szkołę działalności dydaktyczno-wychowawczej i podejmowania działań w przypadku naruszenia prawa w tym zakresie. Za działalność szkoły odpowiada organ ją prowadzący.

Minister zwracając uwagę na arkusz organizacyjny szkoły, który jest zatwierdzany przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, podał, że organizacja pracy szkoły w danym roku szkolnym planowana jest z odpowiednim wyprzedzeniem i ma ustalone terminy. Ustawa – Prawo oświatowe nie przewiduje likwidacji oddziału w trakcie roku szkolnego.

W ocenie Ministra, Kurator słusznie wskazał, że ustawodawca przewidział jedynie likwidację szkoły lub jej przekształcenie, zaś kompetencje w tym zakresie posiada wyłącznie organ prowadzący szkołę, nie dyrektor szkoły. Likwidacja oddziału [...] połączona z faktycznym usunięciem uczniów ze Szkoły stanowi rażące naruszenie prawa, narusza też interes społeczny i stanowi jednoznaczną przesłankę do podjęcia działań organów nadzoru właściwych w tym zakresie.

Minister nie zaakceptował tzw. "rekrutacji wewnętrznej" przeprowadzonej przez Dyrektora do oddziału równoległego obejmującego uczniów ze zlikwidowanego oddziału, uznając, że działanie takie nie ma podstaw prawnych. Wskazał, że zgodnie z art. 130 ust. 1 Po. dzieci, młodzież oraz osoby pełnoletnie przyjmuje się odpowiednio do publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, publicznych innych formach wychowania przedszkolnego

i publicznych placówek, do klas I szkół wszystkich typów oraz klas wstępnych, po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego. O przyjęciu dzieci, młodzieży oraz osób pełnoletnich do publicznych szkół wszystkich typów, w tym do klas I, klas wstępnych oraz publicznych placówek w trakcie roku szkolnego, decyduje dyrektor,

z wyjątkiem przypadków przyjęcia dzieci i młodzieży zamieszkałych w obwodzie publicznej szkoły podstawowej, które są przyjmowane z urzędu. W przypadku publicznej szkoły podstawowej, postępowanie rekrutacyjne przeprowadza się tylko wobec dzieci spoza jej obwodu. Rekrutacja dotyczy zatem przyjmowania do szkoły, do klasy I, nie dotyczy sytuacji przyjmowania do innej klasy w tej samej szkole

w trakcie roku szkolnego.

Minister podkreślił, że likwidacja oddziału w trakcie trwania roku szkolnego, skutkująca pozbawieniem dzieci możliwości realizowania obowiązku szkolnego

w wybranej uprzednio szkole publicznej, jest nie tylko naruszeniem prawa oświatowego, które gwarantuje dziecku objętemu obowiązkiem szkolnym możliwość realizacji obowiązku szkolnego w publicznej szkole podstawowej, ale narusza również konstytucyjne prawo do nauki. Prawo oświatowe nie przewiduje sytuacji,

w której zmiana organizacji pracy szkoły w trakcie roku szkolnego skutkuje koniecznością zmiany szkoły przez uczniów w trakcie trwania roku szkolnego. Zdaniem Ministra, Kurator podejmując czynności w ramach sprawowanego nadzoru mające zapobiec zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji oraz usiłując doprowadzić do umożliwienia kontynuacji nauki dzieciom przyjętym do Szkoły, działał zgodnie uprawnieniami, mając na względzie dobro uczniów i wyeliminowanie bezprawia,

co nie tylko stanowi zasadę praworządności, ale pogłębia też zaufanie obywateli

do władzy publicznej.

Jak stwierdził Minister, wnioski dowodowe stron nie dotyczyły okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Konflikt, jaki zaistniał między rodzicami a gronem pedagogicznym, nie usprawiedliwiał podjęcia działań zmierzających do likwidacji oddziału. Przesłuchanie świadków konfliktu nie miało zatem znaczenia dla istoty sprawy, którą jest likwidacja oddziału w trakcie roku szkolnego, skutkująca pozbyciem się uczniów ze szkoły bez wszczęcia formalnej procedury,

tj. wnioskowania do Kuratora o przeniesienie uczniów.

Zdaniem Ministra, nie można uznać by decyzja Kuratora została wydana

w sytuacji, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Po pierwsze, Kurator podjął działania w momencie powzięcia informacji o zamiarze rozwiązania klasy [...]

w Szkole (styczeń 2019 r.), po drugie, wszelkie czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego kontynuowane w kolejnych tygodniach miały na celu umożliwienie funkcjonowania Szkoły i realizacji obowiązku szkolnego dzieciom do niej przyjętym.

Minister nie uznał zarzutu o bezprzedmiotowości postępowania, wskazując, że decyzja Kuratora podlega ocenie na dzień, w którym została wydana, a nie na dzień rozpatrywania odwołania złożonego przez stronę. W tym zakresie, w dacie wydawania decyzji przez Kuratora, postępowanie powinno było być prowadzone zgodnie z czynnościami podejmowanymi przez Kuratora. Co do zasady, nie można umorzyć postępowania prowadzonego w sprawie, w której strony tego postępowania, mając różne interesy, są zainteresowane jego rozstrzygnięciem co do istoty. Minister stanął na stanowisku, że postępowanie wszczęte z urzędu przez Kuratora dotyczyło naruszenia prawa przez Dyrektora Szkoły w zakresie umożliwienia uczniom realizacji obowiązku szkolnego i jako takie nie stało się bezprzedmiotowe w momencie podjęcia nauki w innych szkołach przez uczniów ze zlikwidowanej klasy.

Dyrektor zaskarżył decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący powyższej decyzji Ministra zarzucił, że:

- została wydana przez organ, co do którego zachodzą okoliczności uzasadniające jego wyłączenie z rozpoznania sprawy w myśl art. 24 § 3 Kpa. oraz art. 25 § 1 Kpa. przed rozpoznaniem wniosku strony o wyłączenie; stanowi to rażące naruszenie wyrażonej w art. 8 Kpa. zasady pogłębiania zaufania obywateli do działań organów

i wynikającego z tego przepisu prawa do bezstronnego rozpoznania sprawy

i całkowicie dyskwalifikuje wydaną decyzję;

- została wydana z naruszeniem art. 6 Kpa. przejawiającym się w oparciu wydanej decyzji o zarzut naruszenia przepisów art. 35, art. 36 ust. 8, art. 68 ust. 1 i 3, art. 130 ust. i art. 133 ust. 5 Po., podczas gdy żaden z tych przepisów nie został naruszony przez Dyrektora; powołane przepisy w większości nie są adresowane bezpośrednio do dyrektora szkoły, nie nakładają bowiem na niego żadnego konkretnego obowiązku, w szczególności obowiązku który usiłuje z tych przepisów wyinterpretować organ l Instancji; ponadto stronie nie można zarzucić naruszenia

art. 68 ust. 1 lub 3 Po., jako że nie wydana została żadna decyzja o skreśleniu z listy uczniów;

- została wydana z naruszeniem art. 78 § 1 Kpa. przejawiającym się w odrzuceniu wszystkich wniosków dowodowych strony, pomimo że dotyczyły one okoliczności mających znaczenie dla sprawy;

- została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa., skutkujące wydaniem decyzji bez uwzględnienia zmian jakie zaszły w stanie faktycznym sprawy w trakcie postępowania przed organem I instancji, w szczególności dobrowolnego przeniesienia przez rodziców dzieci ze zlikwidowanej klasy IV A; organ nie podjął

w tym zakresie żadnych działań ani z urzędu ani w odpowiedzi na inicjatywę – dowodową strony;

- została wydana z naruszeniem wynikającej z art. 15 Kpa. zasady dwuinstancyjności, co przejawia się w zaniechaniu ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji z uwzględnieniem okoliczności prawnych i faktycznych istniejących w chwili orzekania;

- została wydana w sytuacji, w której postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co stanowi naruszenie art. 105 § 1 Kpa.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w całości i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację towarzyszącą sformułowanym w niej zarzutom. Akcentując zaistniały w Szkole konflikt pomiędzy uczniami i rodzicami a kadrą pedagogiczną, jak i fakt braku, w jego ocenie, naruszenia obowiązujących przepisów prawa dotyczących realizacji obowiązku szkolnego.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej nieuwzględnienie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 56 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe (Po.), jeżeli szkoła lub placówka albo organ prowadzący prowadzi działalność z naruszeniem przepisów tej ustawy lub ustawy o systemie oświaty albo rozporządzeń wydanych

na ich podstawie, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie. Jeżeli dyrektor szkoły lub placówki nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w ust. 1, nie opracuje lub nie wdroży w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej materiału dowodowego, zdarzenia mające miejsce w Szkole stanowiły podstawę skargi skierowanej do Kuratorium Oświaty w [...] a dotyczącej zamiaru rozwiązania oddziału [...], argumentowanego konfliktem kierownictwa Szkoły oraz jej grona pedagogicznego

z rodzicami uczęszczających do niej uczniów. Dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...] rozwiązał w trakcie roku szkolnego jeden oddział ([...], liczący 17 uczniów), dodatkowo zorganizował "rekrutację wewnętrzną" do równoległego oddziału dla części uczniów (6 uczniów) z oddziału, który zlikwidował. Pozostali uczniowie (a w zasadzie ich opiekunowie) zmuszeni zostali

de facto do podjęcia kroków zapewniających kontynuowanie nauki w szkołach obwodowych lub innych. Już po rozwiązaniu oddziału do Kuratora wpłynęły

od Dyrektora wnioski o przeniesienie trzech uczniów, którzy, zgodnie

z wcześniejszą decyzją o likwidacji oddziału, nie byli w chwili ich składania już uczniami tej szkoły. Jak wskazał Minister, zgodnie z obowiązującym prawem uczniowie objęci obowiązkiem szkolnym mogą być przeniesieni do innej szkoły tylko na mocy decyzji rodziców albo przez kuratora oświaty na wniosek dyrektora szkoły.

W polskim systemie oświaty, zgodnie z art. 35 ust. 1 Po., nauka jest obowiązkowa do 18. roku życia. Organy publiczne są zobligowane do umożliwienia dzieciom w wieku szkolnym realizacji obowiązku szkolnego/nauki. Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia. Obowiązek szkolny spełnia się poprzez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej lub niepublicznej.

Publiczna Szkoła Podstawowa [...] w [...], jako placówka założona przez podmiot niebędący jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego i działająca w oparciu o uzyskane na podstawie rozporządzenia

z 18 sierpnia 2017 r. zezwolenie na założenie szkoły, winna była zapewnić swoim uczniom realizację wspomnianego wyżej obowiązku.

W zakresie realizacji obowiązku szkolnego nie jest dopuszczalna sytuacja, która miała miejsce w Szkole, tj. relegowanie ze szkoły publicznej ucznia objętego obowiązkiem szkolnym bez wszczęcia określonej procedury. Przepisy ustawy – Prawo oświatowe szczegółowo określają czynności, jakie powinny zostać podjęte

w sytuacji skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły publicznej. Dyrektor takiej szkoły może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej. Przepis ten nie dotyczy jednak ucznia objętego obowiązkiem szkolnym. W uzasadnionych przypadkach uczeń ten, na wniosek dyrektora szkoły, może zostać przeniesiony przez kuratora oświaty do innej szkoły (art. 68 ust. 2 i 3 Po.). Wniosek dyrektora szkoły o przeniesienie ucznia jest tylko informacją dla kuratora oświaty o wyczerpaniu dostępnych w szkole środków oddziaływania

na ucznia oraz potrzebie interwencji kuratora oświaty. Przeniesienie ucznia do innej szkoły jest najdalej idącą sankcją za naruszanie statutu szkoły i rażące naruszenie obowiązków ucznia.

Jak wynika z akt, w niniejszej sprawie nie została wszczęta procedura przeniesienia uczniów ze Szkoły do innych szkół w trybie art. 68 ust. 3 Po., a zatem Kurator wobec potwierdzonych w protokole kontroli doraźnej z [...] stycznia 2019 r. zastrzeżeń w zakresie realizowania obowiązku nauki przez część uczniów oddziału [...], zasadnie polecił Dyrektorowi Szkoły umożliwić realizację obowiązku szkolnego uczniom przyjętym na cały cykl edukacyjny w ramach pierwotnie przeprowadzonej

do tej Szkoły rekrutacji.

Rację ma Minister twierdząc, że wizyta Kuratora w Szkole, która była próbą podjęcia mediacji między skłóconymi stronami oraz jego publiczne wystąpienia

i oświadczenia, nie wywołują wątpliwości co do jego bezstronności, lecz świadczą

o podejmowanych działaniach w ramach nadzoru pedagogicznego. Kurator oświaty, jako ustawowo umocowany organ nadzoru nad szkołą, jest zobowiązany do podjęcia czynności wynikających ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego. Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa (art. 51 ust. 1 Po.). Należy podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły, przewodniczącym rady pedagogicznej. Dyrektor sprawuje opiekę nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole. Dyrektor jest odpowiedzialny za dydaktyczny i wychowawczy poziom szkoły, realizację zadań zgodnie z uchwałami rady pedagogicznej i rady szkoły, podjętymi w ramach kompetencji stanowiących, oraz zarządzeniami organów nadzorujących szkołę, tworzenie warunków do rozwijania samorządnej i samodzielnej pracy uczniów

i wychowanków, za zapewnienie pomocy nauczycielom w realizacji ich zadań i ich doskonaleniu zawodowym, zapewnienie w miarę możliwości odpowiednich warunków organizacyjnych do realizacji zadań dydaktycznych i opiekuńczo-wychowawczych oraz za zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom

w czasie zajęć organizowanych przez szkołę (art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.).

W ocenie Sądu, Dyrektor naruszył przypisane mu kompetencje, uniemożliwiając realizację obowiązku szkolnego dzieciom przyjętym do Szkoły, zorganizował nieuprawnioną "rekrutację wewnętrzną" do oddziału równoległego oraz nie skorzystał z procedury wynikającej z przepisu art. 68 ust. 3 Po., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach uczeń objęty obowiązkiem szkolnym, na wniosek dyrektora szkoły, może zostać przeniesiony przez kuratora oświaty do innej szkoły, informując jedynie rodziców uczniów o zamiarze likwidacji oddziału [...] "ze względu

na informację o braku możliwości dalszej współpracy z rodzicami". Ponadto

z załączonej dokumentacji (ww. protokołu kontroli) wynika, że nieprawidłowości

w działaniu Szkoły dotyczyły również pobierania opłat za korzystanie ze świetlicy szkolnej. Wobec tego Kurator, jako organ nadzoru, będący nie tylko uprawnionym, ale również zobligowanym przepisami prawa oświatowego do podejmowania czynności mających na celu zapewnienie właściwego poziomu dydaktycznego, wychowawczego i opiekuńczego szkoły poprzez ocenę stanu prowadzonej przez szkołę działalności dydaktyczno-wychowawczej i podejmowania działań w przypadku naruszenia prawa w tym zakresie, zasadnie rozstrzygnął jak w sentencji swojej decyzji.

Jak już wyżej wspomniano, Szkoła jest placówką założoną i prowadzoną przez podmiot niebędący jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego – Fundację [...]. Kurator w piśmie z [...] lutego 2019 r. skierowanym

do Dyrektora Departamentu Edukacji w Urzędzie Miejskim W. poinformował

o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przez Dyrektora Szkoły przepisów Po. w zakresie możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez uczniów objętych tym obowiązkiem. Zasadnie zwrócił uwagę

na zobowiązanie, jakie ciąży na organie prowadzącym Szkołę w zakresie zapewnienia warunków działania szkoły lub placówki publicznej, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz do przestrzegania przepisów dotyczących szkół i placówek publicznych.

Należy wskazać, że kwestie organizacyjne szkoły ustalane są w jej arkuszu organizacji. Przepis art. 110 Po. reguluje kwestie związane z przygotowaniem arkusza organizacji szkoły i ewentualnym wprowadzaniem w nim zmian. Zakres informacji, jakie w szczególności powinny być zawarte w arkuszu organizacji szkoły

i przedszkola oraz terminy jego opracowywania, opiniowania i zatwierdzania określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. Arkusz organizacji pracy szkoły określa m.in. liczbę planowanych na kolejny rok szkolny oddziałów poszczególnych klas oraz liczbę uczniów w poszczególnych oddziałach. Zgodnie z ww. przepisem, w przypadku szkół lub przedszkoli prowadzonych przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną, arkusz organizacji szkoły lub przedszkola opracowuje dyrektor szkoły lub przedszkola. Arkusz organizacji szkoły zatwierdza organ prowadzący,

po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny.

Jak wynika z powyższego, organizacja pracy szkoły w danym roku szkolnym planowana jest z odpowiednim wyprzedzeniem i ma ustalone terminy. Ustawa – Prawo oświatowe nie przewiduje likwidacji oddziału w trakcie roku szkolnego. Ustawodawca przewidział jedynie likwidację szkoły lub jej przekształcenie

a kompetencje w tym zakresie przypisał wyłącznie organowi prowadzącemu szkołę, nie zaś dyrektorowi szkoły. W ocenie Sądu, likwidacja oddziału [...] połączona

z faktycznym usunięciem części uczniów ze Szkoły, stanowiła rażące naruszenie nie tylko prawa oświatowego, które gwarantuje dziecku objętemu obowiązkiem szkolnym możliwość realizacji obowiązku szkolnego w publicznej szkole podstawowej, ale również określonego w Konstytucji prawa do nauki oraz interesu społecznego i dała podstawę do podjęcia działań organów nadzoru właściwych w tym zakresie.

Nie do zaakceptowania pozostaje również kwestia "rekrutacji wewnętrznej" przeprowadzonej przez Dyrektora. W przypadku publicznej szkoły podstawowej, postępowanie rekrutacyjne przeprowadza się tylko wobec dzieci spoza jej obwodu. Rekrutacja dotyczy zatem przyjmowania do szkoły, do klasy I, nie dotyczy sytuacji przyjmowania do innej klasy w tej samej szkole w trakcie roku szkolnego. Tym samym Dyrektor dokonując "przeniesienia" części uczniów oddziału zlikwidowanego do innego równoległego oddziału, naruszył zasady rekrutacji określone w ustawie – Prawo oświatowe.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że Kurator podejmując czynności

w ramach sprawowanego nadzoru mające zapobiec sytuacji, w której znaleźli się uczniowie oddziału [...] Szkoły oraz usiłując doprowadzić do umożliwienia kontynuacji nauki dzieciom przyjętym do tej Szkoły, działał zgodnie uprawnieniami, mając na względzie dobro uczniów i wyeliminowanie skutków pozaprawnych decyzji Dyrektora, w czym dostrzec należało realizację zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

Organom rozstrzygającym w niniejszej sprawie nie można postawić skutecznie zarzutu rozpatrzenia materiału dowodowego z naruszeniem art. 77 § 1 Kpa.,

oraz art. 78 § 1 Kpa., ponieważ wnioski dowodowe stron nie dotyczyły okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Konflikt, jaki zaistniał między rodzicami a gronem pedagogicznym nie usprawiedliwiał podjęcia działań zmierzających do likwidacji oddziału. Przesłuchanie świadków konfliktu nie miało zatem znaczenia dla istoty sprawy, którą jest likwidacja oddziału w trakcie roku szkolnego, skutkująca pozbyciem się uczniów ze Szkoły bez wszczęcia formalnej procedury,

tj. wnioskowania do Kuratora Oświaty o przeniesienie uczniów.

Trudno mówić by decyzje zarówno Kuratora, jak i Ministra podejmowane były przy braku przedmiotu sprawy. Po pierwsze, Kurator podjął działania w momencie powzięcia informacji o zamiarze rozwiązania oddziału [...] w Szkole (styczeń

2019 r.). Po drugie, wszelkie czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego kontynuowane w kolejnych tygodniach miały na celu umożliwienie funkcjonowania Szkoły i realizacji obowiązku szkolnego przyjętym do niej dzieciom. Co do zasady, nie można umorzyć postępowania prowadzonego w sprawie, w której strony tego postępowania, mając różne interesy, są zainteresowane jego rozstrzygnięciem co do istoty. Zadaniem organu nadzoru pedagogicznego było wykazanie, że działanie dyrekcji Szkoły, tj. zlikwidowanie oddziału [...] w trakcie roku szkolnego, jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Przeniesienie dzieci, pozbawionych możliwości realizacji obowiązku szkolnego w Szkole do szkół obwodowych oraz innych szkół, nie było dobrowolną decyzją rodziców, lecz skutkiem likwidacji oddziału [...]. Jak wskazuje zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, potwierdzenia przyjęcia uczniów datowane są na luty/marzec 2019 r, zatem już

po fakcie likwidacji ww. oddziału ([...] stycznia 2019 r.). Wnioski Dyrektora

do Kuratora o przeniesienie trójki uczniów zostały złożone w Kuratorium Oświaty

w [...][...] lutego 2019 r. (pismo datowane na [...] lutego 2019 r.), kiedy formalnie uczniowie ci nie byli już uczniami Szkoły.

W konsekwencji uznać należy działania Kuratora za właściwe, podjął on bowiem jako organ nadzoru pedagogicznego stosowne działania mające na celu wyeliminowanie negatywnych skutków wywołanych likwidacją oddziału [...] Szkoły,

przyjmując za podstawę swojego rozstrzygnięcia stosowne przepisy ustawy – Prawo oświatowe oraz rozporządzenia z 18 sierpnia 2017 r.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.