Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie

Przedmiotem skargi z dnia [...] sierpnia 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. K. jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 roku nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

Skarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] grudnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wnioskowi został nadany numer [...].

Pismem z dnia [...] marca 2011 roku wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku i złożenia wyjaśnień w zakresie określonym w jego 11 punktach. Wnioskodawczyni uzupełniła wniosek przesyłając pismem datowanym [...] kwietnia 2011 roku (data wpływu do Agencji [...] kwietnia 2011 roku) poprawione strony wniosku i planu działania. Wskazała, iż powierzchnia upraw podana do strat powodziowych różni się w porównaniu z wnioskiem o dopłaty obszarowe, ponieważ użytkuje pole bez umowy dzierżawy, a w Urzędzie Gminy nie szacowano strat powodziowych na powierzchniach nieudokumentowanych. Szkółka zaś to teren, na którym są posadzone wiosną podkładki 90x30 cm; latem są okulizowane oczkami odmian szlachetnych. W następnym roku wiosną są ścinane i wyrastają drzewka zwane okulantami. Jeżeli są zostawione na rok dłużej dają drzewka tzw. dwuletnie. Matecznik podkładek wegetatywnych to uprawa, na której podkładki wegetatywne sadzi się w rozstawie 120-150x15-30 cm. W następnym roku ścina się je nad ziemią, a wyrosłe pędy obsypuje kilkakrotnie trocinami, korą i ziemią, a późną jesienią odgarnia się i odcina ukorzenione podkładki. Uprawa trwa kilkanaście lat.

Pismem z dnia [...] maja 2011 roku wnioskodawczyni ponownie została wezwana do złożenia wyjaśnień związanych z treścią dostarczonych przez nią dokumentów w szczególności organ zwrócił uwagę na to, iż:

struktura upraw i powierzchnia gospodarstwa we wniosku, Planie Przywrócenia Potencjału Produkcji Rolnej w Gospodarstwie i bazie płatności obszarowych jest niezgodna z protokołem szacowania strat i opinią Wojewody. W opinii Wojewody nie ujęto strat w szkółce i mateczniku. Ponadto występują różnice w powierzchni łąk, gorczycy i grochu. Dane te muszą być spójne, ponieważ wpływają na oszacowanie % wielkości szkody, która jest jednym z kryteriów dostępu do programu. Należało też wyjaśnić jakich gatunków drzew dotyczy szkółka i matecznik.

Wnioskodawczyni w odpowiedzi na wezwanie złożyła poprawione dokumenty oraz wyjaśniła, między innymi iż: koparko-ładowarka jest zawieszana na ciągniku i służy do załadunku kory, trocin, torfu, kopania rowów pod magistralę nawadniającą, kopania rowów odwadniających, powiększania zbiornika na wodę dla potrzeb szkółki. W szkółce, której częścią jest matecznik dominują jabłonie na ok. 85% powierzchni, pozostałe to: pigwa, podkładka pod grusze i podkładki pod czereśnie i wiśnie, wobec zaś dominującej uprawy jabłoni do strat powodziowych użyto tej nazwy. Ponadto wyjaśniła, że prowadzone na działkach [...], [...],[...] o powierzchni 1,55 ha, uprawy: szkółka podkładek orzecha włoskiego i orzechy włoskie szczepione nie skiełkowały a tym rosnącym zgniły korzenie szacując straty na 80%, straty szkółki na działce [...], [...] o powierzchni 0,52 ha na 50%, zaś sad brzoskwiniowy na działce [...] i [...] o powierzchni 0,44 ha jest karczowany z powodu 100 % strat. Powierzchnie te nie zostały uwzględnione przez Urząd Gminy przy zgłaszaniu strat z uwagi na nie przedłożenie umów na użytkowanie pola. Wskazała, iż straty powodziowe były większe niż te zgłoszone, ponieważ nadmiar odpadów był przez całe lato, a straty nie były już uwzględniane przez UG. Niektóre zaś pojawiły się w 2011 r. Było to: zamieranie truskawek w wyniku gnicia korzeni w tunelach foliowych, gdzie nastąpiło 100 % strat, brak owocowania, zamieranie drzew brzoskwiń i słaby wzrost drzew czereśni, brak kwitnienia orzechów włoskich, słabe przyjęcia okulizacji w szkółce. Wyjaśniła też, że uprawa facelii została wpisana przez Urząd Gminy w protokole start jako trawa na zielonkę.

Przesłała też poprawioną kopię opinii Wojewody.

Pismem z dnia [...] czerwca 2011 roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała wnioskodawczynię o odmowie przyznania jej pomocy finansowej o którą ubiegała się we wniosku.

Agencja wskazała, iż podstawą odmowy przyznania pomocy jest zaistnienie okoliczności określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, gdyż struktura upraw i powierzchnia gospodarstwa we wniosku, Planie Przywrócenia Potencjału Produkcji Rolnej w Gospodarstwie oraz bazie płatności obszarowych jest niezgodna z protokołem szacowania strat i opinią Wojewody. Dane te muszą być spójne, ponieważ wpływają na oszacowanie % wielkości szkody, która jest jednym z kryteriów dostępu do programu. Wielkość gospodarstwa podana w protokole szacowania strat oraz opinii Wojewody wynosi 7,2 ha, zaś w bazie dopłat bezpośrednich 13,33 ha. Wyliczony % strat w oparciu o całe gospodarstwo wynosi 15,8 %. Wartość szkód w gospodarstwie wobec tego jest za mała by spełnić kryterium wynoszące 30 % strat w gospodarstwie.

Wnioskodawczyni pismem z dnia [...] lipca 2011 roku skierowanym do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potraktowanym jako wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa wskazała między innymi, iż nie uwzględniono jej wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. dotyczących powierzchni upraw i strat. Wskazała też, iż protokół strat był spisywany bardzo wcześnie, a straty ujawniły się jeszcze w późniejszym okresie, o czym świadczy uzupełnienie do protokołu z dnia [...] października 2010 roku.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 roku wnioskodawczyni została poinformowana, iż w wyniku przeprowadzonej analizy wezwania do usunięcia naruszenia prawa w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie pomocy z dnia [...] grudnia 2010 roku wniosek o przyznanie pomocy został przywrócony do BWI [...] OR celem poprawy uzasadnienia prawnego zawartego w piśmie [...]. Wskazano, iż analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż odmowa przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonej w wyniku klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.), zawarta w piśmie [...] z dnia [...] czerwca 2011 roku jest niezgodna ze stanem faktycznym. Wskazano, iż w postępowaniu wszczętym na wniosek o przyznanie pomocy [...] Oddział Regionalny, zgodnie z § 14 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ww. rozporządzenia dwukrotnie wzywał wnioskodawczynię do usunięcia nieprawidłowości lub braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania pismami [...] z dnia [...] marca 2011 roku oraz [...] maja 2011 roku. W wyznaczonym terminie wnioskodawczyni nie doprowadziła do zgodności pomiędzy danymi we wniosku o przyznanie pomocy (pkt 10.1.1), Planem Przywrócenia Potencjału Produkcji Rolnej w Gospodarstwie, danymi z wniosku o przyznanie płatności obszarowych, protokołem szacowania strat oraz opinią Wojewody. W związku z powyższym prawidłową podstawą odmowy przyznania pomocy w przedmiotowym postępowaniu powinien być przepis określony w § 14 ust. 6 ww. rozporządzenia, zgodnie, z którym: jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie wszystkich braków Agencja nie przyznaje pomocy (...). Wskazano, iż przepis określony w § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia podany w piśmie P-9/135, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania pomocy, gdyż wyliczenie % utraconego przez wnioskodawcę przychodu na podstawie dostarczonej opinii Wojewody oraz powierzchni gospodarstwa wynikającej z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli nie znajduje uzasadnienia.

Na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 roku A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych". Wskazała, iż odmowa została uzasadniona niskim procentem zniszczeń w gospodarstwie tj. poniżej 30%. Natomiast jak wynikało to z wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia [...] maja 2011 roku straty powiększyły się i wyniosły od 60-100 %. W sadzie brzoskwiniowym zaś na powierzchni 0,52 ha do 100 % i który z tego powodu musiał zostać wykarczowany. W szkółce drzew owocowych straty powiększyły się do 50 % co zostało potwierdzone spisanym w dniu 12 października 2010 roku uzupełnieniem do Protokołu strat. Podniosła, iż na powierzchni użytkowanej bez umów pisemnych, które nie były uwzględniane przez Urząd Gminy straty w wyniku powodzi wynosiły 50-100 %.

W odpowiedzi na skargę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjnego zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawa wsparcia finansowego w ramach działania 126 "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wynika z przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy ARiMR wykonuje zadania instytucji zarządzającej w zakresie wdrażania m.in. działania Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy pomoc w ramach działania Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych przyznawana jest na podstawie umowy zawieranej pod rygorem nieważności w formie pisemnej. Art. 22 ust. 2 ustawy wyłącza stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w prowadzonych przez podmioty wdrażające postępowaniach w sprawach przyznawania pomocy. Jednocześnie art. 22 ust. 4 ustawy przyznaje wnioskodawcy prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Szczegółowe zasady dotyczące przyznawania pomocy w ramach działania Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej rozporządzenie wykonawcze) wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc przyznaje się osobie fizycznej lub prawnej lub spółce osobowej, która spełnia warunki określone w § 2 i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli: (1) wysokość szkód określonych w § 2 pkt 1, spowodowanych w gospodarstwie oszacowanych przez komisję, o której mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 i nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 115, poz. 961 oraz z 2010 r. nr 76, poz. 490), zwaną dalej "komisją", wynosi: a) średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym – w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 133, poz. 921, z późn. zm.), zwanych dalej "zwierzętami gospodarskimi", lub rybach oraz b) nie mniej niż 10 000 zł – w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich.

W przedmiotowej sprawie, struktura upraw i powierzchnia gospodarstwa we wniosku o przyznanie pomocy, Planie Przywrócenia Potencjału Produkcji Rolnej w Gospodarstwie oraz bazie płatności obszarowych jest niezgodna z protokołem szacowania start i opinią Wojewody. Dane te winny być spójne, ponieważ wpływają na oszacowanie wielkości szkody, która jest jednym z kryteriów dostępu do programu pomocy w ramach przedmiotowego działania. Wielkość gospodarstwa podana w protokole szacowania strat oraz opinii Wojewody wynosi 7,2 ha, zaś w bazie dopłat bezpośrednich 13,33 ha.

Organ dwukrotnie wzywał skarżącą do usunięcia braków lub nieprawidłowości w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania na podstawie § 14 rozporządzenia wykonawczego. W wyznaczonym terminie skarżąca nie doprowadziła do zgodności pomiędzy danymi we wniosku o przyznanie pomocy, Planem Przywrócenia Potencjału Produkcji Rolnej w Gospodarstwie, danymi z wniosku o przyznaje płatności obszarowych, protokołem szacowania strat oraz opinią Wojewody.

Jednakże kierowane do wnioskodawczyni wezwania powinny wprost wskazywać niezgodności i szczegółowo informować o błędach w złożonych dokumentach, albo okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na odmowę przyznania pomocy. Art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi:, iż w postępowaniach w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Przede wszystkim należy wskazać, iż w postępowaniu o przyznanie pomocy wszczętym na wniosek A. K. [...] Oddział Regionalny, na podstawie § 14 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 rozporządzenia dwukrotnie wzywał wnioskodawczynię do usunięcia nieprawidłowości lub braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. W wyznaczonym terminie wnioskodawczyni nie odprowadziła do zgodności pomiędzy danymi we wniosku o przyznanie pomocy, Planem Przywrócenia Potencjału Produkcji Rolnej w Gospodarstwie, danym z wniosku o przyznania płatności obszarowych, protokołem szacowania strat oraz opinią Wojewody. W związku z powyższym prawidłową postawą prawną odmowy przyznania pomocy w przedmiotowym postępowaniu powinien być przepis określony w § 14 ust. 6 rozporządzenia zgodnie z którym jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie wszystkich braków, Agencja nie przyznaje pomocy Przepis określony w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia podany w piśmie [...] nie może stanowić podstawy do odmowy jej przyznania.

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu rozstrzygnięcie w zakresie udzielonej pomocy powinno zostać poprzedzone dokładnym zbadaniem stanu faktycznego sprawy i oceną przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów. Skoro zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc przyznaje się osobie fizycznej lub prawnej, lub spółce osobowej, która spełnia warunki określone w § 2 i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o przyznanie płatności, jeżeli: (1) wysokość szkód określonych w par. 2 pkt 1, spowodowanych w gospodarstwie oszacowanych przez komisję, o której mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 115, poz. 961 oraz z 2010 r. Nr 76, poz. 490), zwaną dalej "komisją", wynosi: średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym – w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 133, poz. 921, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, z 2009r Nr 223, poz. 1775 oraz z 2010 r. Nr 127, poz. 857), zwanych dalej "zwierzętami gospodarskimi", lub rybach. Dlatego też istotne jest określenie wysokości poniesionych szkód na podstawie wniosku oraz złożonych przez wnioskodawczynię dokumentów i wyjaśnień. Dopiero odniesienie się do nich może doprowadzić do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżąca spełniła, bądź nie warunki do przyznania jej wnioskowanej pomocy.

Brak wyjaśnienia istniejących wątpliwości w sposób jednoznaczny powoduje, że w ocenie Sądu sprawa w chwili obecnej nie nadaje się do rozstrzygnięcia wobec naruszenia przepisów prawa wskazanych prze Sąd.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.