Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Po 700/16 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia [...] listopada 2016r. sygn. akt II SA/Po 700/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wspomniany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

A.G. w dniu [...] października 2013r. wniósł do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] dalej powoływanego jako "MOPR", wniosek o udzielenie pomocy na uregulowanie czynszu za miesiąc wrzesień 2013r. w kwocie 714,20zł oraz na zakup ciepłej odzieży w kwocie 140,00zł. Żądanie to potwierdził w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] października 2013r.

Decyzją z dnia [...] października 2013r. znak: [...] Prezydent Miasta Poznania odmówił wnioskodawcy, na podstawie art. 39, art. 41 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r. poz. 182 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.s.", udzielenia pomocy finansowej na uregulowanie czynszu za wrzesień 2013r. w kwocie 714,20zł oraz na zakup ciepłej odzieży w kwocie 140,00zł. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód z tytułu renty z ZUS w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 717,35zł. Powołując się na art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. organ przypomniał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, gdy nie przekracza ona kryterium dochodowego w kwocie 542 zł. Zważywszy na dochód wnioskodawcy, który przekracza o 175,35zł kryterium dochodowe, nie jest możliwe udzielenie pomocy w postaci zasiłku celowego. Organ rozważył jednocześnie, czy – w świetle art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. – przyznać stronie specjalny zasiłek celowy. Ustalił w tym zakresie na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku A.G. nie opłacił rachunku za gaz w kwocie 87,82 zł, a za zużycie wody, ścieków i śmieci zapłacił administratorowi kwotę 100 zł. Zakupił też leki na kwotę 241,16zł. Łącznie miesięczne wydatki na leki i świadczenia mieszkaniowe wyniosły 341,16zł, zatem na zaspokojenie pozostałych potrzeb pozostało wnioskodawcy 476,19zł. Organ uznając, że zakup ciepłej odzieży nie jest wydatkiem niespodziewanym stwierdził, że strona mogła na ten cel odkładać środki w miesiącach poprzednich. Zaznaczono przy tym, że od stycznia 2011r. wnioskodawca otrzymuje regularną i w maksymalnej wysokości comiesięczną pomoc na żywność i energię. Ponadto, jak wyjaśniono, decyzjami z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] i nr [...] przyznano stronie specjalny zasiłek celowy w kwocie 150zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów energii oraz comiesięczną pomoc w kwocie 300zł z przeznaczeniem na zakup żywności na okres od sierpnia do października 2013r. Tym samym we wrześniu wnioskodawca faktycznie dysponował kwotą 1017,35zł. Zważywszy na to organ stwierdził, że strona faktycznie oczekuje całkowitego przeniesienia na organy pomocy społecznej kosztów najmu mieszkania, co byłoby sprzeczne z zasadą subsydiarności. Wnioskodawca – zdaniem organu – powinien zaś intensywniej i we własnym zakresie poszukiwać innego mieszkania o mniejszym metrażu i czynszu. Poza tym po otrzymaniu stanowiska właściciela budynku A.G. będzie miał podstawy do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zaś w dalszej kolejności wnioskodawca będzie mógł złożyć wniosek o przydział mieszkania socjalnego lub wnioskować o mieszkanie komunalne o powierzchni do 35m2. Organ pouczył też stronę, że istnieją inne formy wynajmu mieszkania np. przez spółdzielnie mieszkaniowe, zrzeszenia prywatnych właścicieli, wspólnoty mieszkaniowe i biura wynajmu mieszkań. Organ zalecił też, by wnioskodawca ponownie zwrócił się do administratora budynku o zamianę mieszkania na mniejsze, a także ponawiał taki wniosek co pół roku, albowiem mogą następować zmiany w zasobach mieszkaniowych. W decyzji zaznaczono, że zgodnie z zasadą pomocniczości osoby powinny czynić wszystko, co mieści się w ich możliwościach, aby podołać własnym zadaniom życiowym.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.G. podniósł, że zrobił co mógł w sprawie zamiany mieszkania i nadal to czyni. Odwołujący zakwestionował też wskazane przez organ I instancji comiesięczne wydatki na utrzymanie i przedstawił, jakie ponosi comiesięczne koszty.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z art. 39 i art. 41 u.p.s. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo obliczył dochód strony z tytułu renty na kwotę 717,35zł i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku celowego na żądane cele z uwagi na przekroczenie przez stronę kryterium dochodowego. Odnosząc się zaś do możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 u.p.s. Kolegium stwierdziło, że odmowa przyznania świadczenia na opłacenie czynszu za wrzesień 2013r. oraz na zakup odzieży w sytuacji faktycznej, w jakiej znajduje się A.G., nie narusza granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko, iż przyznanie pomocy na czynsz, w sytuacji gdy dochód faktyczny strony to 717,35zł, który niemalże równa się kwocie czynszu wynoszącej 714,20zł, byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami pomocy społecznej wskazanymi w art. 2 – 4 u.p.s. Dodatkowo Kolegium wskazało, że taka pomoc musiałaby być ponawiana co miesiąc, co stanowiłoby dla strony źródło stałego dochodu i nie mobilizowało strony w podejmowaniu starań na rzecz poprawy jego sytuacji bytowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A.G., zarzucając niezgodność z prawem i domagając się przestrzegania art. 67 Konstytucji RP podniósł, że jedynym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 592,84zł, a decyzje organów orzekających w niniejszej sprawie są błędne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A.G. na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wskazując w uzasadnieniu, iż skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, której dochód w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, tj. we wrześniu 2013r. wynosił 717,35zł, a więc przekraczał kryterium dochodowe w kwocie 542zł, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Trafnie zatem organy uznały, że brak jest podstaw do przyznania na cele wskazane we wniosku z dnia [...] października 2013r. zasiłku celowego, którego otrzymanie – zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 u.p.s. – zależy m.in. od spełnienia przesłanki kryterium dochodowego. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że wniosek skarżącego należało rozpoznać w świetle art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W ocenie Sądu organom orzekającym w przedmiotowej sprawie nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania i dowolności orzekania (art. 7 K.p.a.), jak i naruszenia art. 41 u.p.s., bowiem organy nie zakwestionowały trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Wiązała się ona jednak nie z brakiem dochodów skarżącego, lecz z istniejącym zadłużeniem w opłatach czynszowych i trudnością z bieżącym regulowaniem czynszu. Sąd zgodził się z organami, iż przyznawanie regularnego, pokrywającego koszty opłat czynszowych wsparcia z pomocy społecznej nie przyczyni się do poprawy sytuacji skarżącego. Podkreślono, że brak wystarczających środków na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania nie stanowi nowego problemu, lecz jest problemem nierozwiązanym już od wielu lat, skoro zaległości w zapłacie czynszu sięgają stycznia 2011r. W tych okolicznościach nie można było przyjąć, że wniosek o udzielenie pomocy na zapłatę czynszu we wrześniu 2013r. zmierzał do poprawy sytuacji skarżącego w tym zakresie. Tym bardziej, iż skarżący od wielu lat nie podejmuje kroków zmierzających do poprawy swojej sytuacji mieszkaniowej i zmiany lokalu, co umożliwiłoby obniżenie czynszu i wystąpienie o dodatek mieszkaniowy. Wprawdzie skarżący podnosi, iż podejmuje działania zmierzające do obniżenia wysokości czynszu, to jednak nie wykazał, aby podjął konkretne działania zmierzające do realizacji powyższego celu, ograniczając się jedynie do wskazania, iż zwracał się w tej sprawie do właściciela lokalu.

Sąd stwierdził w dalszej kolejności, że skarżący w czasie wydania przez organ I instancji decyzji w niniejszej sprawie uzyskał na podstawie decyzji z dnia [...] października 2013r. (nr [...]) i z dnia [...] listopada 2013r. (nr [...]) zasiłek celowy na zakup żywności od [...] listopada do [...] grudnia 2013r. w wysokości 250zł miesięcznie oraz specjalny zasiłek celowy w listopadzie 2013r. w wysokości 150zł na energię. Uprzednio skarżący decyzjami z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] i nr [...] uzyskał specjalny zasiłek celowy w kwocie 150zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów energii oraz comiesięczną pomoc w kwocie 300zł z przeznaczeniem na zakup żywności na okres od sierpnia do października 2013r. Z powyższego wynika zatem, że w okresie ubiegania się o przyznanie żądanego świadczenia strona dysponowała środkami w wysokości 1017,35zł miesięcznie. Mimo tego wsparcia sytuacja A.G. nie uległa poprawie, bowiem strona nie uiszczając pozostałej części czynszu powiększała swoje zadłużenie. W tym wypadku, wobec notorycznego zwiększania zadłużenia czynszowego, trudno uznać zgłoszoną przez wnioskodawcę potrzebę za szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 u.p.s. Zważywszy zaś na wysokość środków, którymi dysponuje strona, a także uwzględniając niemal stałe objęcie strony pomocą społeczną Sąd uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, nie udzielając stronie wnioskowanej pomocy.

Zdaniem Sądu udzielenie skarżącemu żądanej pomocy nie będzie zgodne z celami pomocy społecznej, bowiem docelowo nie poprawi sytuacji skarżącego, który sam mimo posiadanych możliwości nie podejmuje czynnej współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej w celu poprawy swojej sytuacji mieszkaniowej i materialnej. Nadto organy pomocy społecznej w miarę swoich możliwości zapewniają skarżącemu w dalszym ciągu środki finansowe na żywność i energię. Tym samym – w ocenie Sądu I instancji – mało wiarygodnie brzmią twierdzenia skarżącego o celowym działaniu pracowników organu zmierzającym do zwiększenia jego zadłużenia poprzez nieudzielenie pomocy.

Sąd podkreślił, że udzielenie pomocy we wnioskowanym zakresie prowadziłoby do powstania sytuacji, w której organ wyręczałby skarżącego w niemal wszystkich kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania, co jednocześnie stanowiłoby de facto udzielanie pomocy właścicielowi lokalu zajmowanego przez skarżącego, który – mimo istnienia wieloletnich zaległości czynszowych – nie podejmuje efektywnych działań zmierzających do usunięcia dłużnika z zajmowanego lokalu, w szczególności poprzez uzyskanie wyroku nakazującego opróżnienie lokalu, z jednoczesnym przyznaniem eksmitowanemu prawa do lokalu socjalnego. Jednocześnie Sąd zauważył, iż w razie przyznania takiego uprawnienia w wyroku eksmisyjnym obowiązek dostarczenia takiego lokalu ciążyłby na gminie, a jego niezrealizowanie skutkowałoby odpowiedzialnością odszkodowawczą gminy względem właściciela lokalu.

Następnie Sąd podkreślił, że trudność sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł A.G. wynika z faktu, że zajmuje on lokal mieszkalny, którego wielkość uniemożliwia mu uzyskanie stałej pomocy w utrzymaniu mieszkania w trybie ustawy z dnia [...] czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, pomimo spełniania przez niego kryterium dochodowego określonego w art. 3 ust. 1 tej ustawy. Okoliczność ta nie może jednak stanowić przesłanki do przyznania skarżącemu stałej pomocy finansowej na podstawie przepisów u.p.s., albowiem, skoro racjonalny ustawodawca ustanowił w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, kryteria przyznawania tych dodatków związane z normatywną powierzchnią użytkową lokalu mieszkalnego w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, to nie można dla faktycznego obejścia tych regulacji wykorzystywać przepisów innych ustaw, w tym u.p.s., celem przyznania, osobie nie spełniającej kryteriów otrzymywania takowego dodatku, stałej pomocy odpowiadającej funkcjonalnie dodatkowi mieszkaniowemu. Tym samym stwierdzono, że przyznanie A.G. pomocy na regulowanie czynszu na podstawie art. 41 ust. 1 u.p.s. byłoby dopuszczalne jedynie w szczególnie uzasadnionym, incydentalnym przypadku, nie może zaś służyć stałemu i bezterminowemu wspieraniu w uiszczaniu tego rodzaju opłat.

Końcowo Sąd wskazał, iż dla rozwiązania trudnej sytuacji życiowej skarżącego winien on podjąć efektywne działania zmierzające do pozyskania lokalu mieszkalnego o wielkości umożliwiającej skorzystanie z pomocy przewidzianej w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Działania te nie powinny się ograniczać jedynie do kierowania próśb do właściciela obecnie zajmowanego lokalu, lecz winny przybrać bardziej aktywną formę, na przykład poprzez złożenie do Prezydenta Miasta Poznania podania o wynajem odpowiedniego lokalu z zasobów komunalnych. Ewentualne uzyskanie informacji na temat okresu oczekiwania na udostępnienie lokalu mieszkalnego z zasobów komunalnych mogłoby mieć przy tym wpływ na ocenę charakteru pomocy na utrzymanie dotychczas zajmowanego przez skarżącego lokalu do czasu udostępnienia mu lokalu komunalnego o mniejszej powierzchni, niższych kosztach utrzymania i umożliwiającego otrzymanie dodatku mieszkaniowego.

Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, gdyż organy w wystarczającym stopniu uzasadniły podstawy uznaniowej odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie zaległości w opłacie czynszu za mieszkanie oraz na zakup ciepłej odzieży.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł A.G. reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zarzucając na podstawie art. art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm., aktualnie Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 8, art. 39, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 u.p.s., polegające na braku zastosowania wykładni logicznej oraz celowościowej i zastosowanie jedynie wykładni językowej i bezzasadnym przyjęciu, że skarżący nie spełnia warunków uzyskania mocy finansowej oraz braku zastosowania art. 41 pkt 1 u.p.s. przez bezpodstawne uznanie, że skarżący nie znajduje się w szczególnie uzasadnionej sytuacji skutkującej przyznaniem pomocy społecznej. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku polegającą na uwzględnieniu skargi oraz o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego wyznaczonego z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia przepisów u.p.s. w zakresie uznania przez organ braku spełnienia przesłanek do przyznania pomocy społecznej w sytuacji gdy skarżący kwestionował wysokość dochodu przyjętego przez organ, który nie wyjaśnił wyczerpująco w tym zakresie stanu faktycznego sprawy. Nie zostały również uwzględnione szczególne podstawy, które kwalifikowały skarżącego do otrzymania pomocy finansowej, takie jak trudna sytuacja ekonomiczna oraz fakt samotnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Sąd skupił się na fakcie zajmowania przez skarżącego lokalu mieszkalnego, na którego opłacenie nie posiada środków, sugerując zmianę lokalu, podczas gdy przepis ustawy odnosi się do bieżącej trudnej sytuacji finansowej i faktu jednoosobowego ponoszenia kosztów opłat, a nie przekraczających granice swobodnego uznania rozważań organów. Ponadto w skardze kasacyjnej zaznaczono, że skarżący wielokrotnie wskazywał na podejmowanie działań zmierzających do zmiany mieszkania, które jednak na obecnym etapie nie zakończyły się sukcesem, za co nie należy przypisywać winy skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Przechodząc do analizy zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej wypada w pierwszej kolejności wskazać, iż skarżący, jakkolwiek oparł swą skargę na obu podstawach wskazanych w art. 174 P.p.s.a., to jednak zarzucił wyłącznie naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Jako naruszone wskazał natomiast przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 8, art. 39, art. 41 pkt 1 i 2, a także art. 106 u.p.s. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano z kolei okoliczności wskazujące na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, a także zarzucono niedostateczne uwzględnienie szczególnych okoliczności występujących po stronie skarżącego takich jak: trudna sytuacja ekonomiczna i samotne prowadzenie gospodarstwa domowego oraz wielokrotnie podejmowane próby zamiany mieszkania.

Tak sformułowana skarga kasacyjna generalnie uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji, ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 P.p.s.a., nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi bowiem do konkluzji, że nie jest możliwe rozpoznanie merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to możliwe jednak tylko wtedy gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (vide: wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1289/08; wyrok NSA z dnia 22 września 2010r. sygn. akt II FSK 764/09; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013r. sygn. akt II FSK 2208/11; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1592/17; wyrok NSA z dnia 2 września 2016r. sygn. akt I OSK 735/15 www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Analizując wniesioną skargę kasacyjną nie sposób dociec w czym skarżący upatruje naruszenia przepisu art. 2 ust. 1 u.p.s. określającego istotę i cele pomocy społecznej, i statuującego podstawową dla pomocy społecznej zasadę subsydiarności, a także art. 3 ust. 3 u.p.s. zawierającego wymaganie dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z kolei przepis art. 106 ust. 1 u.p.s. określa jedynie formę w jakiej zapada rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Postawienie powyższych zarzutów jest tym bardziej niezrozumiałe gdy weźmie się pod uwagę, że Sąd I instancji nie dokonywał wykładni powyższych przepisów i nie odwoływał się do ich treści w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podobnie chybiony jest zarzut naruszenia art. 8 i art. 39 u.p.s. Powyższe artykuły zawierają wiele jednostek redakcyjnych normujących zagadnienia pozostające z sobą często jedynie w funkcjonalnym związku, a zatem bez przywołania chociażby jednostki redakcyjnej nie istnieje możliwość wskazania, który z ustępów ww. artykułów skarżący kasacyjnie uważa za wadliwie zinterpretowany. Niemożliwe jest merytoryczne odniesienie się do powyższych zarzutów także z tego powodu, że skarga kasacyjna pozbawiona jest konkretnych argumentów wskazujących na naruszenie normy prawnej wynikającej z powyższych przepisów. Tym samym wadliwość sformułowania skargi kasacyjnej deprecjonuje te zarzuty.

Ponadto wypada wskazać, iż zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie wysokości dochodów skarżącego – będąc zarzutem naruszenia przepisów postępowania – nie został powiązany z konkretnym przepisem, który skarżący uznaje za naruszony, w szczególności z art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z uregulowaniami tyczącymi gromadzenia i oceny materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), a to nie pozwala potwierdzić jego zasadności. Dodatkowo wypada wskazać, iż wysokość dochodu skarżącego ustalona w postępowaniu administracyjnym wynika nie tylko z dokumentu wystawionego przez organ rentowy ale także z wywiadu środowiskowego sygnowanego przez skarżącego. Brak wskazania na czy polega zarzucana wadliwość powyższego ustalenia dodatkowo dyskwalifikuje powyższy zarzut.

Wreszcie wypada przejść do oceny zarzutu naruszenia art. 41 u.p.s., który statuuje normę prawną posługującą się konstrukcją uznania administracyjnego stanowiąc, iż specjalny zasiłek celowy "może być przyznać". Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek ogólnych udzielenia pomocy społecznej nie jest równoznaczne z przyznaniem prawa do świadczeń w konkretnym przypadku. Powyższa konstrukcja umożliwia organowi dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, a nadto pozwala uwzględnić potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości sfinansowania przez organy poszczególnych świadczeń, przy szczupłości środków przeznaczonych na ten cel. Jednocześnie należy też pamiętać, że w przypadku decyzji uznaniowych ich sądowa kontrola ograniczona jest jedynie do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic uznania. Charakter uznaniowy rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia celowości, czy słuszności.

Z okoliczności faktycznych, które nie zostały zakwestionowane w postępowaniu sądowym wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, a jego miesięczny dochód przekracza ustawowe kryterium uprawniające do ubiegania się o świadczenie z pomocy społecznej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Tym samym – wobec niemożliwości przyznania skarżącemu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s., zasadnie organy rozważyły kwestię przyznania specjalnego zasiłku celowego. Analizując przyczyny odmowy przyznania skarżącemu powyższego świadczenia wypada zgodzić się z Sądem I instancji, że sytuacja powodująca przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 ust. 1 u.p.s. nie może należeć do sytuacji zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. Szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tegoż przepisu, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że drastyczne, czy też dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Takich cech bez wątpienia pozbawione jest zarówno pokrycie długów czynszowych istniejących od wielu lat, jak i nabycie ubrań sezonowych. Zapatrywania powyższego nie zmienia fakt uzyskiwania niskich dochodów przez skarżącego, czy też samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego, bowiem okoliczności te nie mają charakteru nadzwyczajnego. (vide: wyrok NSA z dnia 6 września 2017r. sygn. akt I OSK 2389/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym nieuwzględnienie skargi przez Sąd I instancji nie może być postrzegane jako naruszenie art. 41 pkt 1 u.p.s.

Natomiast przepis art. 41 ust. 2 u.p.s., którego naruszenie także wskazano wśród zarzutów skargi kasacyjnej, reguluje kwestie świadczeń pomocowych udzielanych z zastrzeżeniem ich zwrotu. Skarżący nie występował o takie świadczenie lecz domagał się pomocy bezzwrotnej, a zatem przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący kasacyjnie również i w tym wypadku nie wskazał w czym upatruje jego naruszenia, co zarzut ten czyni bezzasadnym.

W tych okolicznościach sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec niezasadności skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (art. 258 – 261 P.p.s.a.).