Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2020 r. sprawy ze skargi [...] S. A. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]; znak [...] w przedmiocie wyeliminowania naruszeń 1. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz [...] S. A. kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził M. N. Przedsiębiorstwu [...]

1. objąć systemem wizyjnej kontroli spełniającym wymagania art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach, wszystkie miejsca magazynowania odpadów.

2. sporządzać zgodnie ze stanem rzeczywistym zbiorcze zestawienie danych o ilości i rodzaju odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o urządzeniach i instalacjach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.

3. Terminowo przedkładać Marszałkowi Województwa W. sprawozdanie o masie zebranych zużytych baterii przenośnych i zużytych akumulatorów przenośnych.

4.Sporządzać zgodnie ze stanem rzeczywistym zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska.

W zarządzeniu pokontrolnym z dnia [...] grudnia 2019 r. wyznaczono termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń - na dzień [...] grudnia 2019 r.

Uzasadniając swoje stanowisko W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli Przedsiębiorstwa [...] w K. przeprowadzonej w okresie od [...] października do [...] listopada 2019 r. stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z czym zarządzono w punktach 1-4 ich usunięcie, w następujący sposób:

Ad 1 Zgodnie z art. 25 ust. 6n ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701, z późn. zm.) posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzący magazynowanie odpadów, z wyjątkiem wstępnego magazynowania odpadów przez ich wytwórcę, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a, lub zarządzający składowiskiem odpadów jest obowiązany do prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów, zgodnie z ust. 6b-6f. 6h i 6i oraz przepisami wydanymi na podstawie ust. 8a. Wskazano, że kontrolowany podmiot posiada system wizyjnej kontroli, ale nie objął nim południowo-zachodniej części zakładu, w której magazynowane były m.in. odpady z tworzywa sztucznego, w tym odpady opakowaniowe z tworzywa sztucznego, zużyte opony.

Ad 2 Wskazano, że kontrolowany podmiot eksploatuje punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych (dalej: PSZOK) w gminie K. (działka o nr ew. [...]), w ramach tej działalności prowadzi, zgodnie z definicją określoną w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zbieranie odpadów. Działalność ta prowadzona jest na podstawie zezwolenia na zbieranie odpadów udzielonego decyzją Starosty K. znak [...] z [...] czerwca 2015 r.. Zbierający odpady, jest na podstawie art. 75 ust. 1 punkt 2a ustawy o odpadach, zobowiązany do sporządzenia rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami. Wskazano, że kontrolowany podmiot sporządził zbiorcze zestawienie danych o ilości i rodzaju i rodzaju odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o urządzeniach i instalacjach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów za rok 2018, w którym, w dziale 4 zestawienia (Zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilościach zebranych odpadów), nie uwzględnił odpadów zbieranych na terenie PSZOK. Tym samym sprawozdanie to zostało sporządzone niezgodnie ze stanem faktycznym.

Ad 3 Wskazano, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach podmioty obowiązane do sporządzenia sprawozdań, o których mowa w art. 73, art. 74a i art. 75, składają je w terminie do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy marszałkowi województwa. Wyjaśniono, że kontrolowany złożył Marszałkowi Województwa W. sprawozdanie o masie zebranych zużytych baterii przenośnych i zużytych akumulatorów przenośnych za rok 2018 (a więc sprawozdanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 punkt 6 ustawy o odpadach) [...] listopada 2019 r., a więc po terminie.

Ad 4 wskazano, że zgodnie z art. 284 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019 poz. 1396, z późn. zm.) podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, a zgodnie z art. 286 ust. 1 ustawy podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2, przedkłada marszałkowi województwa: wykaz zawierający wykorzystane do ustalenia wysokości opłat informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat oraz wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Podano, że kontrolowany w wykazie informacji o zakresie korzystania ze środowiska za lata 2017 i 2018 ujął wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ze spalania paliw w silnikach spalinowych, z procesu spawania nie ujął natomiast emisji związanej z ubytkiem czynnika chłodniczego z agregatów chłodniczych.

W przewidzianym prawem terminie skargę na zarządzenie pokontrolne, do sądu administracyjnego wniosło Przedsiębiorstwo [...] podnosząc naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i art. 80 KPA poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, z pominięciem okoliczności istotnych dla sprawy oraz ustalenie nieprawidłowego stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do ustalenia, że Skarżąca dopuściła się naruszeń wskazanych w treści zarządzenia, a także poprzez wyznaczenie terminu na wykonanie zarządzenia i poinformowanie o jego wykonaniu w terminie drastycznie krótkim, nieuwzględniającym także możliwości wniesienia niniejszej skargi; naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 8 KPA i art. 11 KPA poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy, lakoniczny i niewyczerpujący; naruszenie art. 25 ust. 6a w zw. z art. 25 ust. 6j ustawy o odpadach poprzez uznanie, że systemem wizyjnej kontroli nie są objęte wszystkie miejsca magazynowania odpadów; naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 2a ustawy o odpadach w zw. z art. 9na ust. 1 ustawy o utrzymaniu i porządku w gminach, poprzez uznanie, że Skarżąca była zobowiązana do uwzględnienia w sprawozdaniu o wytwarzanych odpadach odpadów, które na rzecz gminy K. gromadzone są w PSZOK na terenie tej Gminy; a także naruszenie art. 289 ust. 1 w zw. z art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez nieuwzględnienie braku konieczności przedłożenia w wykazie informacji o zakresie korzystania w środowiska za lata 2017 i 2018 informacji obejmujących ubytek czynnika chłodniczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2019 r. wydane na postawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2019, poz. 1355 – dalej jako: "uIOŚ"). Zgodnie z tym przepisem, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. W myśl zaś art. 12 ust. 2 uIOŚ, kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Należy dodać, że niepoinformowanie w wyznaczonym terminie organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą organ Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny (art. 31a uIOŚ). W orzecznictwie przyjęto, że zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 uIOŚ może być zaskarżone do sądu administracyjnego jaki inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Władczy charakter zarządzenia przejawia się tu w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 uIOŚ, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a uIOŚ (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że ów władczy charakter zarządzeń pokontrolnych jest ograniczony do wskazanych wyżej obowiązków informacyjnych z art. 12 ust. 2 uIOŚ. W szczególności zarządzenia te nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mógłby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne (por. np. T. Czech, "Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska"; ZNSA 3/2011, s. 93). Wynika z tego m. in., że strona może nie zgodzić się z zarządzeniami pokontrolnymi i poinformować o tym organ. Jeżeli strona uczyni to w terminie określonym w zarządzeniu pokontrolnym, nie poniesienie odpowiedzialności z art. 31a uIOŚ. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska (albo innej osoby fizycznej) – por. np. wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1156/15 - CBOSA.

Sąd rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 uIOŚ bada przede wszystkim, czy:

1) kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ;

2) treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli;

3) a także, czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy wskazać, że w postępowaniu tym sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym poczynienia tych ustaleń w zgodzie art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: "k.p.a."). W tym miejscu podkreślić też trzeba, że do zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a., gdyż jest to postępowanie odrębne (zob. w tej materii n.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r.; sygn. akt II OSK 723/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Powoduje to, że uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć ustaleniu stanu faktycznego. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. (sygn. akt II OSK 2036/09; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że badanie aktu kontroli przez sąd nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego. Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego wydawanego w następstwie specjalistycznej kontroli może na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury bądź organ nałożył na dany podmiot obowiązki, które nie miały podstawy w treści obowiązujących przepisów prawa.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (zob. art. 2 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Należy jednak wskazać, że zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym na jego adresata nałożono obowiązek, którego realizacja nie była możliwa z uwagi na wyznaczenie nierealnego (7-dniowego, licząc od daty - wydania - zarządzenia pokontrolnego) terminu jego wykonania. Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane [...] grudnia 2019 r. i na jego adresata nałożono obowiązki m.in.: objęcia wszystkich miejsc magazynowania odpadów wizyjnym systemem kontroli oraz terminowego przedkładania Marszałkowi Województwa W. sprawozdań. Jednocześnie, termin przesłania pisemnej informacji na temat realizacji tych obowiązków wyznaczono na dzień [...] grudnia 2019 r. Strona skarżąca zarządzenie pokontrolne otrzymała za pośrednictwem poczty w dniu [...] grudnia 2019 r. Okoliczności badanej sprawy wskazują zatem, że zarządzenie pokontrolne zostało wydane [...] grudnia 2019 r. i następnego dnia doręczone adresatowi, który został zobowiązany do przeslania pisemnej informacji "o zakresie podjętych i zrealizowanych działań" do dnia [...] grudnia 2019 r. Oznacza to, że adresatowi wyznaczono termin 6 dni na realizację obowiązku informacyjnego. Zważywszy na charakter nałożonych na adresata obowiązków obejmujących m.in. objecie systemem wizyjnej kontroli wszystkich miejsc magazynowania odpadów, co choćby z przyczyn technicznych związanych z koniecznością skorzystania z usług innego podmiotu i czasu potrzebnego na montaż przez ten podmiot systemu kontroli wizyjnej, wskazany termin na realizację obowiązku informacyjnego, obejmujący 6 dni, był terminem nierealnym.

Zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 12 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska pociąga za sobą znaczące konsekwencje. Zważywszy na doniosłe konsekwencje jakie rodzi zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 12 ust. 2 uIOŚ, szczególne znaczenie ma prawidłowe wyznaczenie przez organ terminu wykonania obowiązku informacyjnego. Zarządzenie pokontrolne wpływa, bowiem na prawa i obowiązki adresata zarządzenia pokontrolnego, szczególnie jeżeli zważyć, że wykonanie obowiązku informacyjnego jest poparte odpowiedzialnością wykroczeniową. W zakresie obowiązku informacyjnego zarządzenie pokontrolne ma charakter władczy. Ustawodawca nie wskazuje, jakie to powinny być terminy. Inspektor ochrony środowiska nie może wszakże działać dowolnie i termin ten powinien być realny do wykonania obowiązków (por. B. Draniewicz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 28 lutego 2008 r., II OSK 216/08, ZNSA 2009/6/147-155). Wyznaczany na podstawie art. 12 ust. 2 uIOŚ termin realizacji obowiązku informacyjnego nie może być wytyczany w całkowitym oderwaniu od celu jakiemu ma on służyć, który to cel został zdefiniowany przez samego ustawodawcę i którym jest "wyeliminowanie wskazanych naruszeń". Dlatego przy ustalaniu terminu organ powinien mieć na uwadze okoliczności konkretnej sprawy, a w szczególności zakres nałożonych obowiązków i w tym kontekście powinien określić termin realny tj. taki, w którym działania zmierzające do wykonania nałożonego obowiązku są możliwe do wykonania przy dołożeniu należytej staranności. Wyznaczenie 7-dniowego (licząc od dnia wydania zarządzenia pokontrolnego) terminu realizacji obowiązku informacyjnego dotyczącego objęcia systemem wizyjnej kontroli wszystkich miejsc magazynowania odpadów (pkt 1) oraz terminowego przedkładania Marszałkowi Województwa W. sprawozdań, do których złożenia zobowiązują ustawowe terminy (pkt 2) nie stanowi w ocenie Sądu prawidłowej realizacji kompetencji przyznanej organowi na podstawie art. 12 ust. 2 uIOŚ. Dlatego też wadliwe wyznaczenie terminu realizacji obowiązku informacyjnego skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.

W następnej kolejności należy zaakcentować, że w zarządzeniach należy określić termin na przekazanie informacji, o których mowa w art. 12 ust. 2 uIOŚ, ale nie można ustalić terminu dotyczącego wykonania działań, które mają eliminować stwierdzone naruszenia. Tymczasem, w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym oprócz wadliwie wytyczonego terminu realizacji obowiązku informacyjnego, wyznaczono też termin realizacji nałożonych obowiązków określając go jako "niezwłocznie". Zarządzenie pokontrolne, jako akt władczy nakładający na dany podmiot określone obowiązki powinno być precyzyjnie i jednoznacznie określone. Tymczasem, w zakresie "terminu realizacji" obowiązki zostały nałożone bez podstawy prawnej.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi - w zakresie pkt. 1 zarządzenia pokontrolnego - należy wskazać, że w zarządzeniu pokontrolnym nakazano Skarżącej objęcie systemem kontroli spełniającym wymagania art. 25 ust. 6a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019, poz. 701 – dalej jako: "ustawa o odpadach" albo "u.o") wszystkie miejsca magazynowania odpadów. Uzasadniając zarządzenie w tym zakresie wskazano, że kontrolowany nie objął systemem wizyjnej kontroli części południowo-zachodniej zakładu, gdzie magazynowane były odpady z tworzywa sztucznego, w tym odpady opakowaniowe z tworzywa sztucznego, zużyte opony.

Na podstawie art. 25 ust.6a u.o. posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzący magazynowanie odpadów, z wyjątkiem wstępnego magazynowania odpadów przez ich wytwórcę, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a, lub zarządzający składowiskiem odpadów jest obowiązany do prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów, zgodnie z ust. 6b-6f. 6h i 6i oraz przepisami wydanymi na podstawie ust. 8a.

W protokole kontroli stwierdzono, że zapis obrazu wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów przechowuje się przez miesiąc od daty dokonania zapisu (art. 25 ust. 6b) oraz że Wizyjny system kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów prowadzi się przy użyciu urządzeń technicznych zapewniających przez całą dobę zapis obrazu i identyfikację osób przebywających w tym miejscu (art. 25 ust. 6d).

W skardze wyjaśniono, że teren zakładu jest objęty monitoringiem, jednak za wyjątkiem części południowo-zachodniej. Skarżący podnosi, że południowo-zachodnia część zakładu - zgodnie z operatem przeciwpożarowym - jest miejscem gromadzenia odpadów niepalnych w postaci popiołów, żużli, gipsów. Jak jednak wynika z oświadczenia Skarżącej - złożonego [...] listopada 2019 r. (zał. nr [...] do protokołu kontroli) przez jej przedstawiciela, w osobie E. I. – specjalisty ds. gospodarki odpadami, która była obecna podczas oględzin przeprowadzonych [...] października 2019 r. na terenie Przedsiębiorstwa [...]. – "odpady magazynowane w południowo-zachodniej części przedsiębiorstwa w boksach z bloczków budowlanych oraz w kontenerach - tj. zużyte opony, zmieszane odpady budowlane zawierające papier, folia, tworzywa sztuczne, odpad zielone w workach, odpady ze styropianu, odpady z tworzywa i tektury" (pkt 12 oświadczenia z [...].12.2019). Ustawa z 2012 r. o odpadach nie zawiera legalnej definicji składowania odpadów. Określa natomiast, co należy rozumieć pod pojęciem składowiska odpadów - jest to miejsce przeznaczone do składowania odpadów. W ujęciu potocznym składowanie oznacza przechowywanie na otwartej najczęściej przestrzeni, stałe lub w oznaczonym czasie. Sama Skarżąca przyznała zatem w czasie kontroli, że w części południowo-zachodniej składowane są odpady inne niż te o których mowa w art. 25 ust. 6j ustawy o odpadach.

Z uwagi na rodzaj składowanych w południowo-zachodniej części odpadów (m.in. zużyte opony, tworzywa sztuczne) – a więc takie, o których mowa w art. 25 ust. 6f ustawy o odpadach - posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzący magazynowanie odpadów lub zarządzający składowiskiem odpadów zobowiązany jest zapewnić wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na lokalizację miejsca magazynowania lub składowania odpadów dostępność obrazu z wizyjnego systemu kontroli tego miejsca w czasie rzeczywistym przez system teleinformatyczny. W protokole kontroli wskazano, że wymóg ten nie został spełniony (s. 7 Protokołu). Sąd przy tym nie stwierdza w tym zakresie sprzeczności w protokole kontroli, o której mowa w skardze.

Skarżącej nakazano też sporządzenie zgodnego ze stanem rzeczywistym zbiorczego zestawienia danych o ilości i rodzaju odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o urządzeniach instalacjach należących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów (pkt 2 zarządzenia pokontrolnego). W zarządzeniu pokontrolnym wskazano, że Spółka sporządziła coroczne sprawozdanie za rok 2018, w którym nie uwzględniła odpadów zbieranych na terenie PSZOK. To oznacza - w ocenie organu - że sprawozdanie nie jest zgodne ze stanem faktycznym. W skardze wskazano, że informacje dotyczące odpadów zgromadzonych w PSZOK zostały przekazane Gminie K. zgodnie z art. 9na ust. 1 ustawy o czystości i porządku w gminach.

Odnosząc się do tego zarzutu trzeba wskazać, że w art. 75 ustawy o odpadach ustawodawca ujął rozwiązania odnoszące się do drugiego rocznego sprawozdania - o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami, które w ścisły sposób powiązane jest z określonym w rozdziale 1 działu V ustawy obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów. Dowodzi tego krąg podmiotów zobowiązanych do sporządzania tego rocznego sprawozdania, określony w ust. 1 art. 75. Do podmiotów zobowiązanych w tym zakresie należą więc: wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów (pkt 1); obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów prowadzący działalność polegającą na gospodarowaniu odpadami, z wyłączeniem prowadzącego odbieranie odpadów komunalnych, w zakresie (pkt 2): zbierania odpadów , przetwarzania odpadów (por. K. Karpus [w;] B. Rakoczy (red.), Ustawa o odpadach. Komentarz, Wyd/El 2013).

Powyższe oznacza, że w art. 75 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawodawca związał obowiązek sprawozdawczy ciążący na wytwarzających odpady i gospodarujących odpadami przez ich zbieranie i przetwarzanie (z wyłączeniem odbierających odpady komunalne) z obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów w tym sensie, że - podmiot, który nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji, tym samym nie ma obowiązku sprawozdawczego (por. D.Danecka, W. Radecki, Ustawa o odpadach, Wyd. VI, wy/el 2020 oraz B. Rakoczy, Ustawa o odpadach, wyd/el2013).

W okolicznościach badanej sprawy ustalono, że Skarżąca prowadzi ewidencje zbieranych na terenie zakładu odpadów (za rok 2018 i 2019) – s. 3 Protokołu kontroli (pkt 1.2. Gospodarowanie odpadami – zbieranie i wytwarzanie odpadów). Jak natomiast wynika z oświadczenia Skarżącej złożonego przez jej przedstawiciela, w osobie E. I. – specjalisty ds. gospodarki odpadami (pkt. 4) w "Zbiorczym zestawieniu danych o odpadach za rok 2018" w dziale dotyczącym zbieranych odpadów nie zostały uwzględnione zbierane odpady PSZOK w K. , ponieważ "sugerowano się, iż sprawozdanie dotyczy odpadów zebranych ale niekomunalnych".

W pkt. 3 zarządzenia pokontrolnego Skarżącej nakazano terminowo przedkładać Marszalkowi Województwa W. sprawozdanie o masie zebranych zużytych baterii i akumulatorów przenośnych. Skarżąca wskazała, że w okresie objętym zarządzeniem pokontrolnym nie przypada żaden termin do ich złożenia. Należy podkreślić, że uzasadnienie zarządzenia usunięcia nieprawidłowości w zakresie pkt. 3 sprowadzało się do wskazania, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach podmioty obowiązane do sporządzenia sprawozdań, o których mowa w art. 73, art. 74a i art. 75, składają je w terminie do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy marszałkowi województwa. Wyjaśniono, że kontrolowany złożył Marszałkowi Województwa W. sprawozdanie o masie zebranych zużytych baterii przenośnych i zużytych akumulatorów przenośnych za rok 2018 – "po terminie".

W pkt. 4 zarządzenia pokontrolnego Skarżącej nakazano sporządzać zgodne ze stanem rzeczywistym zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska. Uzasadnienie zarządzenia usunięcia nieprawidłowości w zakresie pkt. 4 sprowadzało się do wskazania, że zgodnie z art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, a zgodnie z art. 286 ust. 1 ustawy podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2, przedkłada marszałkowi województwa: wykaz zawierający wykorzystane do ustalenia wysokości opłat informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat oraz wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Podano, że Skarżąca w wykazie informacji o zakresie korzystania ze środowiska za lata 2017 i 2018 ujął wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ze spalania paliw w silnikach spalinowych, z procesu spawania nie ujął natomiast emisji związanej z ubytkiem czynnika chłodniczego z agregatów chłodniczych.

Odnosząc się do treści obowiązków nałożonych na Skarżącą w pkt. 2-4 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego należy wskazać, że z treści przepisu art. 12 ust. 2 uIOŚ można wyprowadzić pewne wnioski także co do treści zarządzenia pokontrolnego (szerzej zagadnie to omówione pozostaje w wyroku tut. Sądu z dnia 07 lipca 2020 r. sygn. IV SA/Po 209/20). Po pierwsze, przepis ten przesądza, że zarządzenie pokontrolne powinno zawierać "wskazanie naruszeń", jakich, zdaniem organu Inspekcji, dopuścił się kontrolowany przedsiębiorca. Po drugie, owo wskazanie powinno być na tyle precyzyjne, iżby nie pozostawiało wątpliwości co do tego, jakie działania winien podjąć przedsiębiorca, aby doprowadzić do wyeliminowania wskazanych naruszeń (por. wyrok WSA z 20.10.2011 r., IV SA/Po 751/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Przysługujące organowi kompetencje w zakresie wydawania zarządzeń pokontrolnych nie mogą być przez organ wykorzystywane w celach instruktażowych, do bieżącego pouczania i przypominania o obowiązkach ciążących na kontrolowanej jednostce, a wynikających z przepisów prawa. Przyznane organowi kompetencje służą wyłącznie przeciwdziałaniu stwierdzonym w toku kontroli naruszeniom. Tymczasem, jak słusznie wskazano w skardze tego zarzutu należy wskazać, że celem wydania takiego zarządzenia jest wyeliminowanie stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli naruszeń prawa poprzez zobowiązanie do poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa. Tymczasem, Skarżącą zobowiązano do "terminowego przedkładania sprawozdań (pkt 3) pomimo, że - jak wskazano w skardze - w okresie objętym zarządzeniem pokontrolnym (pomiędzy [...] a [...] grudnia 2019 r.) nie przypada żaden termin do ich złożenia. Brzmienie treści pkt. 2 i 4 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego stanowi w istocie pouczenie o ciążącym na Skarżącej obowiązku "sporządzania zgodnych ze stanem rzeczywistym" zestawień (pkt 2) i informacji (pkt 3).

Jak wyjaśniono powyżej ustalenia poczynione w toku kontroli oraz sformułowane na ich podstawie wskazania powinny to umożliwić kontrolowanemu przedsiębiorcy skuteczne usunięcie zaistniałych naruszeń. Koniecznym tego warunkiem jest zaś przede wszystkim precyzyjne zidentyfikowanie i "nazwanie" przez organ, stwierdzonych w toku kontroli uchybień w działalności przedsiębiorcy, i na tej podstawie sprecyzowanie wskazań służących ich wyeliminowaniu.

Podsumowując, należy stwierdzić, że WWIOŚ w zaskarżonym zarządzeniu naruszył art. 12 ust. 2 uIOŚ wyznaczając Skarżącej nierealny termin realizacji obowiązku informacyjnego oraz nie sprecyzował należycie obowiązków Skarżącej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi w wysokości [...] zł oraz koszt zastępstwa procesowego ([...] zł) i opłaty od pełnomocnictwa ([...] zł).