Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Związku ... na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... października 2007 r. Nr ... w przedmiocie zwrotu części dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. 1. zwolnić od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w ...

Postanowieniem z 25 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Związku ... na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W dniu 13 maja 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) Związek ... złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a w uzasadnieniu wskazano również na potrzebę ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego.

We wniosku podkreślono, iż Związek ... jest stowarzyszeniem i organizacją pożytku publicznego i prowadzi działalność w postaci ochrony i pieczy nad zachowaniem świadomości etnicznej ... na zasadzie non profit – wszyscy członkowie stowarzyszenia i jego zarząd pracują wyłącznie społecznie bez żadnych wynagrodzeń i w tym stanie rzeczy ustawa o pożytku publicznym i wolontariacie z 2003 r. przewidziała ustawowe zwolnienie dla tego typu organizacji od wszelkich kosztów sądowych. Związek nie ma majątku, utrzymuje się z dotacji budżetowych, nie posiada żadnych środków trwałych. Za ostatni rok obrotowy związek nie osiągnął żadnego zysku – organizacja non profit. Na rachunku bankowym - według stanu na dzień 31.12.2007 r. - nie posiada żadnych środków pieniężnych.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż przepis art. 24 ust. 1 pkt 5, powołanej przez Związek ..., ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873), mówiąc o zwolnieniach organizacji publicznych między innymi z opłat sądowych, odsyła do zasad określonych w przepisach odrębnych. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a., wśród podmiotów, które są zwolnione z mocy ustawy od kosztów sądowych (art. 239) nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie w art. 240 ustawy p.p.s.a. znajduje się delegacja upoważniająca Radę Ministrów do udzielenia organizacjom społecznym zwolnienia od wpisu w ich własnych sprawach, jednakże do dnia dzisiejszego nie zostało wydane przedmiotowe rozporządzenie, brak jest zatem przepisów odrębnych, które regulowałyby zasady zwalniania organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż okoliczność posiadania przez przedmiotowe Stowarzyszenie statusu organizacji pożytku publicznego nie jest przesłanką automatycznego zwolnienia z kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać na zasadach ogólnych.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.

W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §2 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.

W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskujące Stowarzyszenie wykazało, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wystąpiły w stosunku do jego osoby. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ono zobowiązane ponieść w postępowaniu (koszty sądowe oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika), z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe.

Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Stowarzyszenie jest organizacją mającą status organizacji pożytku publicznego, prowadzi działalność kulturotwórczą na zasadzie non - profit i wolontariatu bez wynagrodzeń za pracę oraz że nie posiada żadnego majątku. Co prawda ze statutu Stowarzyszenia wynika, iż może ono prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego, a jego dochodami są właśnie wpływy z tej działalności, dotacje, subwencje, darowizny, spadki i zapisy, dalsze świadczenia jej członków, jednakże ze złożonego oświadczenia wynika, iż w roku obrotowym poprzedzającym złożenie wniosku nie osiągnięto żadnego zysku, a na rachunku bankowym nie ma żadnych środków pieniężnych.

W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.