Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

|Sygn. akt I SA/Kr 92/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA: Michał Niedźwiedź, Sędzia WSA: Grzegorz Klimek, Sędzia WSA: Urszula Zięba (spr.), Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 7 września 2022 r., sprawy ze skargi K.P., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, z dnia 8 grudnia 2021 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, , , - uchyla zaskarżone postanowienie -,

Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej K.P. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N., obejmujących należność z tytułu zaliczki na koszty wykonania zastępczego oraz opłaty za czynność egzekucyjną.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 28 kwietnia 2021 r. zajął świadczenie z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w N. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanej wraz z tytułami wykonawczymi 4 maja 2021 r.

Zobowiązana w piśmie z dnia 21 lipca 2021 r. (wpływ do organu 22 lipca 2021 r.) wniosła o "interwencję w sprawie czynności egzekucyjnej" i zakwestionowała czynności egzekucyjne dokonane przez organ.

Naczelnik US w N. ww. pismo zakwalifikował jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i przekazał je do wierzyciela celem wydania postanowienia, o którym mowa w art. 34 §2 u.p.e.a.

PINB pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o wskazanie odnośnie jakiego konkretnie zarzutu wierzyciel ma wyrazić stanowisko.

Skarżąca, w piśmie z dnia 11 sierpnia 2021 r. skierowanym do Naczelnika US podała, że w uzupełnieniu pisma z dnia 21 lipca 2021 r. podnosi zarzut braku wymagalności obowiązku. Skan tego pisma został przekazany do wierzyciela (postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. PINB oddalił zarzut podniesiony przez skarżącą).

Starosta N. pismo skarżącej z dnia 21 lipca 2021 r. przekazał do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie celem rozpatrzenia według właściwości. DIAS zakwalifikował pismo strony jako skargę na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 u.p.e.a. i przekazał ją do załatwienia organowi właściwemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N.

Organ egzekucyjny postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r. odmówił rozpoznania skargi z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 54 §3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę zaskarżonej czynności (art. 54 §3 u.p.e.a.). W sprawie dokument taki (zawiadomienie z dnia 28 kwietnia 2021 r.) został doręczony dnia 4 maja 2021 r., skarga zaś została wniesiona w dniu 22 lipca 2021 r. Uchybienie terminu powoduje, że czynność ta jest prawnie nieskuteczna i nie daje podstaw do rozpatrzenia zarzutów zawartych w skardze. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 23 sierpnia 2021 r.

Zobowiązana wniosła w terminie zażalenie na ww. postanowienie, w którym zawarła także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Wskazała w nim w szczególności, że do ewentualnego naruszenia terminu doszło z powodu opieszałości organów, do których wniosła skargą. Podała także, że jest osobą starszą, poważnie chorą i nie korzysta z pomocy "fachowych doradców" z powodu niewypłacalności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 22 września 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 17 sierpnia 2021 roku. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu, organ II instancji poinformował zobowiązaną - zgodnie z art. 66 Kpa - że w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną powinna wnieść odrębne podanie do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. Wskazał również, że odrębne podanie w tym zakresie wniesione w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia będzie uważane się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania, tj. w dniu wniesienia zażalenia z dnia 25 sierpnia 2021 r., a więc 26 sierpnia 2021 r.

Ww. postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 27 września 2021 r. (k. 48 i 49 akt adm.).

Pismem z dnia 11 października 2021 r. zobowiązana zwróciła się do Naczelnika US w N. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wskazała, że ze względu na wiek i choroby nie była w stanie zapoznać się z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia i nie zdawała sobie sprawy jakie konsekwencje są z tym związane. Dopiero z chwilą, gdy potrącono jej kwotę 300 zł z zasiłku rodzinnego, zorientowała się, że Naczelnik US zajął jej zasiłek. Podała, że w związku z tym, że nie dysponuje drugim egzemplarzem skargi na czynności egzekucyjne, wnosi o zwrócenie się do DIAS w Krakowie o przesłanie kopii skargi.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 21 października 2021 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu Naczelnik US podał, że zobowiązana razem ze skargą nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uczyniła to dopiero w zażaleniu z dnia 25 sierpnia 2021 r. Organ wskazał, że art. 58 u.p.e.a. wskazuje, że wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w tym samym momencie, w którym dokonuje się czynności, dla której termin ten był określony. Przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną (po jej wniesieniu) jest już niemożliwe, ponieważ przepisy prawa na to nie pozwalają.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca podała, że nie dotrzymała terminu nie ze swojego niedbalstwa, czy też lekceważenia przepisów prawa, ale z powodu swojej choroby oraz bardzo poważnego upośledzenia wzroku.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2021 r. DIAS w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji podał, że zajęcie świadczenia emerytalnego doręczono zobowiązanej 4 maja 2021 r. Termin do złożenia skargi na ww. zajęcie upłynął w dniu 11 maja 2021. Skargę na czynność egzekucyjną zobowiązana złożyła 22 lipca 2021 r., a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi 26 sierpnia 2021 r. W sprawie zobowiązania uchybiła terminowi określonemu w art. 58 §2 k.p.a. DIAS podał, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło najpóźniej w dniu złożenia skargi, tj. 22 lipca 2021 r. Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu upływał zatem w dniu 29 lipca 2021 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi złożono 26 sierpnia 2021 r., a więc już po terminie. DIAS podał, że uchybienie terminowi do złożenia prośby o przywrócenie terminu czyni niemożliwym dalszą analizę wniosku, pod kątem badania winy zobowiązanej w przekroczeniu terminu do złożenia skargi. Niezachowanie terminu określonego w art. 58 §2 stanowiło podstawę do odmowy przywrócenia terminu. W związku z tym rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia skargi uznane zostało za prawidłowe.

W skardze na postanowienie z dnia 8 grudnia 2021 r. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, przez co organ nie przyczynił się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przyznanie prawa pomocy i zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę, DIAS w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, błędnie wskazując jednak, że wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła 11 października 2021 r. (postanowienie z dnia 22 września 2021 r. skarżąca odebrała bowiem 27 września, a nie jak przyjął organ 23 września 2021 r.) tym samym uzupełniła braki formalne od których organ uzależniał kompletność i poprawność wniosku o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli – tak jak w niniejszej sprawie – przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. było w niniejszej sprawie dopuszczalne.

Badanie zaskarżonego postanowienia według przedstawionych wyżej kryteriów doprowadziło Sąd do wniosku, że w istniejącym stanie faktycznym, rozstrzygnięcie to jest sprzeczne z obowiązującymi i powołanymi zresztą prawidłowo przez organ przepisami procedury, co powoduje konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Jak wynika z art. 58 K.p.a. organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu na prośbę zainteresowanego, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowane jest już stanowisko, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W stanie faktycznym sprawy nie doszło jednak do badania kwestii winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną jaką było zajęcie jej świadczenia emerytalnego. Organ uznał bowiem, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu gdyż – jak wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – zajęcie świadczenia emerytalnego doręczono zobowiązanej 4 maja 2021r. Termin do złożenia skargi na ww. zajęcie upłynął w dniu 11 maja 2021r. Skargę na czynność egzekucyjną zobowiązana złożyła 22 lipca 2021 r., a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi 26 sierpnia 2021r. Uznał więc, że zobowiązana uchybiła terminowi określonemu w art. 58 §2 k.p.a. DIAS podał, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło najpóźniej w dniu złożenia skargi, tj. 22 lipca 2021 r. Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu upływał zatem w dniu 29 lipca 2021r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi złożono 26 sierpnia 2021 r., a więc już po terminie.

Organ nie bierze jednak pod uwagę, iż 7-dniowy termin z art. 58 §2 k.p.a. biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ jako datę początkową biegu terminu przyjmuje z niewyjaśnionych przyczyn dzień 22 lipca 2021r., kiedy to skarżąca skargę na czynność egzekucyjną wyartykułowała. Stan faktyczny sprawy – wynikający z akt administracyjnych – wskazuje jednak, że dopiero z postanowienia z dnia 17 lipca 2021r. skarżąca mogła dowiedzieć się o uchybieniu terminu do złożenia skargi. Postanowienie to doręczono skarżącej w dniu 23 sierpnia 2021r. a w dniu 26 sierpnia 2021r. (pismem datowanym 25.08.2021r.) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na przedmiotową czynność egzekucyjną.

Jak wynika z powyższego, przesłanki do przyjęcia, że skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, zachodzą. Zwłaszcza jeżeli się przyjmie, że DIAS w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 września 2021r. (działając jako organ odwoławczy w stosunku do wspomnianego postanowienia z dnia 17 sierpnia 2021r.) pouczył skarżącą o treści przepisu art. 66 k.p.a. i przepis ten w sprawie prawidłowo zastosował.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 22 września 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 17 sierpnia 2021 roku a odnosząc się do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu, poinformował zobowiązaną - zgodnie z art. 66 Kpa - że w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną powinna wnieść odrębne podanie do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. Wskazał również, że odrębne podanie w tym zakresie wniesione w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia będzie uważane się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania, tj. w dniu wniesienia zażalenia z dnia 25 sierpnia 2021r., a więc 26 sierpnia 2021 r.

Ww. postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 27 września 2021 r. (k. 48 i 49 akt adm.).

Składając pismo w dniu 11 października 2021 r. zobowiązana warunek ten spełniła i co najważniejsze wykonała go w terminie. Zwróciła się do Naczelnika US w N. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wskazała, że ze względu na wiek i choroby nie była w stanie zapoznać się z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia i nie zdawała sobie sprawy jakie konsekwencje są z tym związane. Dopiero z chwilą, gdy potrącono jej kwotę 300 zł z zasiłku rodzinnego, zorientowała się, że Naczelnik US zajął jej zasiłek. Podała, że w związku z tym, że nie dysponuje drugim egzemplarzem skargi na czynności egzekucyjne, wnosi o zwrócenie się do DIAS w Krakowie o przesłanie kopii skargi.

W tej sytuacji organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął uchybienie terminu do uzupełnienia braków na które zwrócono uwagę w postanowieniu DIAS z dnia 22 września 2021r. Na skutek własnego niedbalstwa, organ posłużył się kopią dowodu doręczenia skarżącej postanowienia z dnia 17 sierpnia 2021r. i błędnie przyjął, że doręczenie to nastąpiło w dniu 23 sierpnia 2021r. a nie jak wynika z oryginału dowodu doręczenia – w dniu 27 sierpnia 2021r. Oryginał tego dowodu doręczenia znajduje się w aktach administracyjnych dotyczących postanowienia DIAS z 22 września 2021r. w którym prawidłowo stwierdzono, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. (tut Sąd. w sprawie I SA/Kr 1532/21 wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022r. stwierdził prawidłowość tego rozstrzygnięcia).

Na wykonanej jednak kserokopii tego dowodu doręczenia, dołączonego do akt nin. Postępowania tak data jednak nie została skopiowana a organ przyjął za miarodajną datę naniesioną przez doręczający przesyłkę urząd pocztowy. (por. k. 48 i 49 akt nin. sprawy), co jak Sąd wykazał było błędem.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy DIAS, uwzględniając powyższe rozważania, rozpozna merytorycznie wniosek skarżącej i dokona oceny określonej w art. 58 § 1 K.p.a. przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku i wyda w tym zakresie odpowiednie rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.