Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2007 r. i umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Pismem z 23 czerwca 2014 r. Skarżący R. B. zwrócił się o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Podniósł, że nie stać go na jego ustanowienie we własnym zakresie. Powołał się także na brak wiedzy prawniczej i fakt przyznania mu już w niniejszej sprawie zwolnienia od opłaty sądowej.

Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym wskazał, że jest na rencie w trakcie leczenia, utrzymuje dwoje uczących się dzieci. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje także żona, która otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 220 zł. Poza udziałem w domu Skarżący nie posiada innego majątku. Wyjaśnił, że jego żona opiekuje się nim, dlatego nie pracuje. Skarżący nie posiada konta bankowego, gdyż nie stać go na ponoszenie opłaty za jego prowadzenie. Rocznie jest to kwota ok. 60 zł, do której dochodzą jeszcze koszty dojazdu do bankomatów. Zajmowane mieszkanie stanowi spadek po rodzicach i jest obecnie własnością Skarżącego i jego brata. Skarżący podkreślił, że gdyby nie pomoc rodziny nie stać by go było na życie. Przedstawił zaświadczenie lekarskie, PIT-40A, zeznanie podatkowe, potwierdzenia wypłat renty, dokumenty obrazujące wydatki.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że w niniejszym postępowaniu Skarżący korzysta już z prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nastąpiło to mianowicie na mocy postanowienia z 14 maja 2014 r. Referendarzowi sądowemu znany jest również fakt ustanowienia na rzecz Skarżącego adwokata w sprawach III SA/Wa 639, 641 i 645/14. Niemniej referendarz sądowy nie znalazł podstaw do jego ustanowienia także w niniejszej sprawie, a to z uwagi na nienależyte wykonanie przez Skarżącego wezwania z 9 lipca 2014 r. Otóż wezwano go wówczas m. in. do wskazania i udokumentowania wysokości wydatków miesięcznych, nadesłania zaświadczenia o zarejestrowaniu żony Skarżącego jako osoby bezrobotnej, udzielenia informacji o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej, wskazania kto z rodziny i w jakiej formie świadczy Skarżącemu pomoc.

W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przesłał pismo z 15 lipca 2014 r., w którym nie odniósł się w pełni do wezwania z 9 lipca 2014 r. wymieniającego precyzyjnie jakie dokumenty i oświadczenia powinny zostać złożone. I tak zabrakło chociażby wyjaśnień na temat tego kto z rodziny i w jakiej formie świadczy Skarżącemu pomoc. Tym bardziej, że jak wynika z nadesłanych faktur sama tylko opłata (nota bene uiszczona) za gaz za okres 6.03.-8.05.2014 r. wyniosła 999,83 zł. W tym samym czasie opłaty za energię elektryczną wyniosły 428,18 zł (marzec), 390,17 zł (kwiecień), 313,63 zł (maj). Opłaty te przewyższyły zatem zadeklarowany przez Skarżącego dochód, na który składa się jego renta wynosząca 842,13 zł i zasiłek rodzinny w wysokości 220 zł.

Tymczasem nie jest jasne kto pokrywa powstałą różnicę, jak również inne jeszcze (a nieujawnione przez Skarżącego) wydatki typu zakup żywności, leków, edukacja dzieci. Nie wiadomo również czy Skarżący w tak trudnej – jak deklaruje – sytuacji korzysta z pomocy społecznej.

Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", zasady, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z 2 sierpnia 2013 r., II FZ 612/13 i powołana tam literatura). Jej udzielenie w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona powinna zatem wykazać, że znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie pokryć niezbędnych kosztów postępowania, i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa. Przepisy dotyczące prawa pomocy nie zawierają wyczerpującego katalogu danych, które wnioskodawca powinien przedstawić. Zgodnie jednak z art. 252 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zatem wniosek ten powinien obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie takich właśnie dokładnych danych zabrakło. Na taką ocenę nie ma istotnego wpływu fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy już wcześniej, tudzież w innej sprawie. W żadnym bowiem razie nie może to skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów postępowania, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu Skarżącego i jego rodziny. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby referendarz sądowy rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w innej sprawie tej samej osoby. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., II FZ 1031/12). Przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w innej sprawie, nie mogło więc mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo miała bowiem wnikliwa analiza akt niniejszej sprawy.

Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.