Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Dariusz Skupień, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 272/16 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkodawcy. za zobowiązania spadkodawcy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 272/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uchylił zaskarżoną przez G. S. decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 17 lutego 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z 21 grudnia 2015 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne, w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkodawcy.

W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w szczególności art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. polegającym na zaniechaniu przeprowadzenia przez Sąd z urzędu dowodu, który pozwoliłby na wyeliminowanie rodzącej się na tle sprawy – i koniecznej do wyjaśnienia dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia przez WSA w granicach sprawy – istotnej wątpliwości, czy doszło do przedawnienia.

W efekcie powyższego organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyja pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – czyli naruszeniu prawa materialnego – zarzucając jednak naruszenie przepisów postępowania. Na wstępie przypomnieć należy, iż z uwagi na wynikające z art. 183 § 1 p.p.s.a., związanie zarzutami kasacyjnymi Sąd nie może wyjść poza granice wskazane przez skargę kasacyjną. Jest to o tyle istotne, iż w skardze kasacyjnej należy nie tylko wskazać konkretne przepisy, które zostały naruszone, ale także sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne. Koniecznym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest także uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Oznacza to konieczność powołania w petitum skargi przepisów prawa, którym według skarżącego uchybił sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu odnoszącego się ściśle do wskazanych naruszeń, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa w przywołanym przepisie, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Trzeba zatem w skardze kasacyjnej prawidłowo wskazać konkretny, właściwy w sprawie przepis prawa procesowego, który zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną został naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Mówiąc inaczej to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Z tego względu zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie musi być precyzyjne, gdyż jak już wskazano, z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia.

Ze względu na wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, ustawodawca przy sporządzeniu skargi kasacyjnej ustanowił tzw. przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Mając na uwadze wskazane wyżej związanie na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. zarzutami skargi kasacyjnej, oraz przymus adwokacko-radcowski od pełnomocnika profesjonalnego należy spodziewać się należytej staranności przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, albowiem nieprawidłowo skonstruowana skarga kasacyjna powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może się do niej odnieść.

W niniejszej sprawie nie można uznać, aby skarga kasacyjna spełniała wskazane wyżej, ustawowo określone wymogi, stąd też ich merytoryczna ocena nie jest możliwa. W skardze kasacyjnej postawiono tylko jeden zarzut naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w szczególności art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. Uzasadniając przedmiotowy zarzut organ ograniczył się do stwierdzenia, iż Sąd pierwszej instancji zaniechał przeprowadzenia z urzędu dowodu, który pozwoliłby na wyeliminowanie rodzącej się na tle niniejszej sprawy istotnej wątpliwości, czy doszło do przedawnienia. Także z analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, w jaki sposób Sąd pierwszej instancji naruszył wskazane przepisy postępowania. Wyjaśnić należy, iż art. 106 § 3 p.p.s.a., wprowadza odstępstwo od zasady orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Pomijając okoliczność, iż to organ w toku postępowania administracyjnego, zgromadził materiał dowodowy, będący podstawą oceny Sądu pierwszej instancji, to upatruje on naruszenia przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu niesprecyzowanego dowodu, nie wskazując jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało owo nieprzeprowadzenie dowodu oraz nie wskazał jaki dowód sąd miał przeprowadzić. Autor skargi kasacyjnej nie podał także, w jaki sposób ewentualne naruszenie art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie jak już podkreślano - zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną. Ponadto zarzutu tego nie uzasadnił. Tak postawiony zarzut powoduje, iż uchyla się on spod kontroli instancyjnej.

Ponadto, organ argumentując, iż w sprawie nie zostało wykazane, by doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie zarzucił naruszenia art. 70 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej Ordynacja podatkowa) w powiązaniu z odpowiednimi przepisami ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy były przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przywołał art. 70 Ordynacji podatkowej, jednakże nie wskazał, o którą konkretnie jednostkę redakcyjną tego przepisu chodzi, co w istocie uniemożliwia ocenę tak sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem władny badać sprawę tylko z punktu widzenia wyraźnie wskazanych podstaw kasacyjnych z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 581/15, z 19 października 2016 r., sygn. akt II OSK 39/15 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Co więcej, analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że organ zmierza do podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania. Również podkreślić należy, iż uzasadniając przedmiotowy zarzut organ nie zakwestionował toku rozumowania przedstawionego przez sąd pierwszej instancji. To zadaniem organu było wywiedzenie, dlaczego w jego ocenie sąd się myli, a skoro ograniczył się do lakonicznego przedstawienia swojego stanowisko opierając się na tezie nieprzeprowadzenia niesprecyzowanego dowodu, to trudno uznać, by stanowisko sądu zostało w istocie podważone, tj. by zostało wykazane, że wyrażając je sąd dopuścił się naruszenia prawa.

Ponownie należy podkreślić, że mając na względzie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Dodatkowo warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa materialnego lub przepis postępowania miał doznać naruszenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732 postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6 - 7, poz. 96). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej nie pozwala na "poprawianie" zarzutów postawionych przez stronę.

Tak więc ogólnikowość stawianych zarzutów, nieodpowiednie uzasadnienie skargi kasacyjnej do stawianych zarzutów, brak wyjaśnienia na czym polegały naruszenia wymienionych przepisów, nieadekwatność uzasadnienia co do przedmiotu sprawy spowodowały, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekł

o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.