Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 marca 2022 r. nr SKO/FP.41.4/159/2022/259 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2016 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem z 22 marca 2022 r., znak SKO/FP.41.4/159/2022/259, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO) odmówiło P sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako strona, skarżąca, Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. (dalej jako Prezydent Miasta) z 18 listopada 2021 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2016 r.

Składając 23 grudnia 2021 r. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta strona złożyła również wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia podając, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony dopiero 17 grudnia 2021 r., ponieważ dopiero w tym dniu pojawiła się w jego skrzynce ePUAP.

Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania SKO wskazało, że postanowieniem z 21 marca 2022 r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji została oceniona w tamtym postanowieniu.

Zasadniczym warunkiem przywrócenia terminu wynikającym z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 – dalej jako OP, Ordynacja podatkowa) jest występowanie przeszkody uniemożliwiającej dopełnienie czynności, dla której ustanowiono termin. Przeszkoda na jaką powołuje się wnioskodawca wystąpiła (17 grudnia 2021 r.) po upływie terminu wniesienia odwołania (16 grudnia 2021 r.). Zdaniem SKO procedura doręczenia za pośrednictwem ePUAP przebiega w sposób zabezpieczający możliwość terminowego zapoznania się adresata z dokumentem w postaci elektronicznej. Przede wszystkim wpływowi pisma do skrzynki ePUAP i możliwości pobrania dokumentu (UPP) towarzyszy wygenerowanie stosowanego powiadomienia przesyłanego na powiązany z ePUAP adres poczty elektronicznej. W związku z tym, że dotychczasowa wymiana korespondencji pomiędzy pełnomocnikiem, a organem podatkowym I instancji przebiegała drogą elektroniczną poprzez ePUAP, pełnomocnik był zaznajomiony z funkcjonowaniem systemu teleinformatycznego ePUAP.

Zdaniem SKO, strona nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności świadczących o tym, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. W szczególności nie sposób uznać, że o braku winy stanowi to, iż decyzja "wyświetliła się na koncie pełnomocnika" w poczcie przychodzącej 17 grudnia 2021 r. Odpowiedź z Service Desk Centralnego Ośrodka Informatyki nie wskazuje na wystąpienia krytycznej awarii systemu ePUAP powodującej zakłócenia w doręczeniach w skali powszechnej albo też konkretnego podmiotu. Z odpowiedzi udzielonej przez COI wynika, że ewentualne trudności z prezentacją korespondencji związane są z ustawieniami konta użytkownika i jego obsługą przez użytkownika.

W skardze na to postanowienie wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 1 i 2 OP poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo złożenia stosownego, uzasadnionego wniosku we właściwym terminie i wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.

W oparciu o ten zarzut wniosła o uchylenie w całości zaskarżanego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową, według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że w systemie ePUAP jako data wpływu decyzji określającej na skrzynkę ePUAP pełnomocnika Spółki widnieje 18 listopada 2021 r. oraz został zamieszczony komunikat o tym, że autoodbiór decyzji nastąpił 2 grudnia 2021 r. Tymczasem decyzja wyświetliła się na koncie ePUAP pełnomocnika Spółki wśród wiadomości przychodzących dopiero 17 grudnia 2021 r. W tym dniu na skrzynce ePUAP pełnomocnika Spółki pojawił się również szereg innych dokumentów, dotychczas niewidocznych w skrzynce odbiorczej. Tego samego dnia pełnomocnik Spółki skontaktował się z infolinią centrum pomocy użytkowników ePUAP w Centralnym Ośrodku Informatyki w celu wyjaśnienia tej sytuacji jednak nie doprowadziło to do wyjaśnienia przyczyn zaistniałej sytuacji. Następnie pełnomocnik Spółki skierował zapytanie mailowe do Zespołu Service Desk Centralnego Ośrodka Informatyki w przedmiocie przyczyn problemu technicznego. W dniu 21 grudnia 2021 r. pełnomocnik Spółki otrzymał wiadomość zwrotną zawierającą hipotezę, iż problem może leżeć po stronie systemu wyszukiwania skrzynki ePUAP. W toku dalszej korespondencji pełnomocnik spółki uzyskał jedynie informację o zarejestrowaniu sprostowania zgłoszenia. Powyżej opisane problemy techniczne potwierdzają w ocenie skarżącej istnienie braku winy po stronie wnoszącego odwołanie w zakresie uchybienia terminu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 162 § 1 i 2 OP, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, skarżąca uprawdopodobniła brak winy w niedochowaniu terminu.

Wniosek taki płynie ze znajdującej się w aktach administracyjnych korespondencji prowadzonej przez pełnomocnika Spółki z Zespołem Service Desk. W odpowiedzi na zgłoszenie usterki technicznej polegającej na niewyświetlaniu na koncie użytkownika pism, w tym m.in. decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, Zespół Service Desk z mailu z 21 grudnia 2021 r. sugerował, że problem wynika z ustawionej daty wyszukiwania. Zalecił, by użytkownik poszerzył zakres wyszukiwania dat lub całkowicie wykasował daty (zob. mail z 21 grudnia 2021 r., godz. 12:51). Zalecił również, by użytkownik ustawił wyświetlanie wiadomości pojedynczo.

W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej podał, że w momencie wystąpienia awarii wszystkie ustawienia skrzynki pocztowej w panelu użytkownika widniały bez ustawionych dat, a wiadomości prezentowane były pojedynczo, zatem w sposób wskazany w sugestiach Zespołu Service Desk.

Na tą informację pełnomocnik skarżącej nie uzyskał już odpowiedzi.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zaś organ odniósł się do tej kwestii stwierdzając, że nie wystąpiła krytyczna awaria systemu ePUAP powodująca zakłócenia w doręczeniach w skali powszechnej albo też konkretnego podmiotu.

W ocenie Sądu stanowisko SKO jest jednak niezasadne.

Podnoszone okoliczności związane z awarią systemu ePUAP mogą stanowić podstawę do przywrócenia terminu, o ile zostaną uprawdopodobnione. Problemy techniczne z działaniem platformy ePUAP uzasadniające uwzględnienie wniosku mogą dotyczyć także indywidualnych użytkowników i wcale nie musi wystąpić awaria krytyczna, na którą powołuje się organ. Sądowi wiadomo jest z urzędu, że awarie tego typu mogą mieć miejsce. Uprawdopodobnienie awarii systemu ePUAP o charakterze indywidualnym musi jednak poprzedzać próba ustalenia, czy niemożność doręczenia mogła mieć miejsce.

Jak już wyżej wskazano, Zespół Service Desk ograniczył się do stwierdzenia, że problem wynika z ustawionej daty wyszukiwania. Już samo to stwierdzenie każe przyjąć, że rzeczywiście decyzja mogła nie być widoczna dla pełnomocnika skarżącej. Idąc jednak dalej pełnomocnik ten w kolejnej wiadomości kierowanej do Zespołu Service podał, że jego konto jest ustawione w sposób zgodny z sugestią Zespołu, tj. wyłączone są daty, a wiadomości mają być wyświetlane pojedynczo. Na tą wiadomość nie uzyskał jednak odpowiedzi Zespołu.

W ocenie Sądu odpowiedź Zespołu Service Desk nie pozwala przyjąć, że brak wyświetlenia decyzji organu był wynikiem zaniedbania pełnomocnika strony, czy też niewłaściwego użytkowania platformy ePUAP. Skoro ustawienia konta użytkownika odpowiadały tym wskazanym przez Zespół Service Desk jako właściwe, a na dalsze zapytanie Zespół nie odpowiedział przyjąć należy, że rzeczywiście zaistniał problem w funkcjonowaniu ePUAP niezależny od pełnomocnika strony, który doprowadził do sytuacji, że pełnomocnik uzyskał możliwość zapoznania się z decyzją dopiero 17 grudnia 2022 r.

Stanowisko organu, który wywiódł, że opóźnienie w doręczeniu decyzji wynikało z wadliwych ustawień konta użytkownika nie może się zatem ostać. Pełnomocnik strony podał jak ustawił konto użytkownika, a ustawienia te odpowiadały ustawieniom wzorcowym, podanym przez Zespół Service Desk. Sąd nie znalazł podstaw, by twierdzenia pełnomocnika uznać w tym zakresie za niewiarygodne.

Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest i to, że skarga do tutejszego Sądu została przez pełnomocnika Spółki nadana poprzez ePUAP. Pomimo jej wniesienia w terminie nie była ona widoczna dla organu. Skarżąca zatem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem tutejszego Sądu z 24 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 279/23 wniosek ten został odrzucony.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że skarga została przesłana na skrytkę ESP i pobrana przez system zewnętrzny. Po przesłaniu na skrytkę ESP korespondencji elektronicznej i pomimo wygenerowania UPP nie było możliwości pobrania pisma na skrzynkę podawczą organu. Doszło do sytuacji, w której pismo strony zostało przyjęte przez ogólnopolski serwer ePUAP, lecz nie przekazane dalej – z przyczyn niezależnych od nadawcy oraz odbiorcy – do pobrania na skrytkę (ESP) służącą doręczeniom pism do organu. Skarga zatem została nadana w terminie, a wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia należało odrzucić.

Przedstawiona wyżej sytuacja dodatkowo potwierdza możliwość wystąpienia awarii powodującej niemożność doręczenia korespondencji, która nie ma charakteru awarii krytycznej.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uznając, że organ naruszył art. 162 § 1 i 2 OP przyjmując, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu. Ponownie rozpatrując wniosek organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu i przywróci skarżącej termin do wniesienia odwołania od wskazanej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta.

W punkcie drugim sentencji Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 ppsa, zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania obejmujący uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej.