Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lipca 2011 r., IV SAB/Po 49/10 umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2011 r., IV SAB/Po 49/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej jako: PINB).

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że radca prawny G. W., działając w imieniu D. P., na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa) wniósł o zobowiązanie PINB do zakończenia postępowania w sprawie ustalenia legalności zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski oraz zasądzenie od PINB na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie 837 zł. W skardze zarzucono PINB naruszenie art. 35 § 1 kpa. Uzasadniając zarzut podano, że WSA wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r., IV SA/Po 449/09 uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej jako: WWINB) nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB znak: [...] z dnia [...] marca 2009 r., a wydanie powyższego wyroku spowodowało "powrót do sytuacji" sprzed [...] września 2008 r.; tj. daty wydania pierwszej - uchylonej decyzji w przedmiotowej sprawie. A zatem w obrocie prawnym pozostało wezwanie do usunięcia prawa z dnia [...] października 2007 r., tj. de facto podanie o wszczęcie postępowania na żądanie strony w sprawie ustalenia legalności zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski. Pełnomocnik skarżącej podał, iż pomimo wezwania PINB do załatwienia sprawy i wniesienia zażalenia do WWINB oraz wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy sprawa nie została do tej pory załatwiona.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że nie pozostaje w bezczynności, ponieważ po wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., wznowił postępowanie administracyjne, uznając, iż w tym przypadku zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bowiem D. P. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...] organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej PINB z [...] marca 2009 r., znak [...] w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski, zlokalizowany w S. przy ul. [...], gmina K., ze względu na bezprzedmiotowość postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że skarga

nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w przedmiotowej sprawie decyzja załatwiająca sprawę zapadła przed wniesieniem skargi, tym samym też przed dniem wyrokowania. Decyzją tą jest decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...], w której organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej PINB z [...] marca 2009 r., znak [...]. Zdaniem WSA nie ma znaczenia dla oceny sprawy ze skargi na bezczynność pod kątem reguł wskazanych w art. 149 § 1 ppsa, że decyzję tę wydano w postępowaniu wznowieniowym, a nie w trybie zwykłym, jak żąda skarżąca, bowiem podjęcie decyzji w tym trybie było następstwem skomplikowania postępowania w sprawie dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na inwentarski przy ulicy [...] w S., gmina K., na działce nr [...] przez Państwa O.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej zaskarżył w całości

ww. postanowienie WSA i wniósł o uchylenie w całości ww. orzeczenia i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od PINB na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 340 zł.

Jako podstawy skargi kasacyjnej przywołano art. 174 pkt 2 w związku z art. 161 § 1

pkt 3 i art. 149 ppsa tj. naruszenie przepisów postępowania polegające

na nieuwzględnieniu skargi oraz art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 ppsa oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zmianami - dalej jako: pusa). W uzasadnieniu wskazano, iż ocena WSA, że decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. w swej istocie stanowi wykonanie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r. jest błędna, bowiem WSA nie uwzględnił faktu prowadzenia przez PINB w tej sprawie dwóch różnych postępowań (zwyczajnego i nadzwyczajnego), ale o innym zakresie i przedmiocie postępowania.

Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. w żadnym wypadku nie można traktować jako tej, która załatwiała podanie skarżącej z dnia [...] października 2007 r., a tylko jako tę, która załatwiała sprawę wznowionego postępowania wszczętego prawie dwa lata później żądaniem D. P. z dnia [...] czerwca 2009 r. i objętego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., a sprawa przed wydaniem wyroku była prowadzona w trybie zwyczajnym i w takim też trybie powinna zostać załatwiona, gdyż łączenie trybu zwyczajnego z trybem nadzwyczajnym jest niedopuszczalne, bowiem inny jest zakres i przedmiot postępowania. Autor skargi kasacyjnej podniósł także, iż niedostrzeżenie przez WSA istotnego naruszenia prawa przez PINB jest również naruszeniem prawa. Świadczy ono o zaniechaniu lub niewłaściwej realizacji funkcji kontrolnej sądu, a tym samym o naruszeniu art. 1 § 2 ustawy pusa. Przemilczenie istotnego naruszenia prawa przez organy administracyjne jest naruszeniem obowiązku przedstawienia stanu sprawy wynikającego z art. 141 § 4 ppsa - o czym mowa była w pierwszej podstawie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 161 § 1 pkt 3 ppsa poprzez umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie. Skarga D. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. została wniesiona do Sądu I instancji za pośrednictwem organu administracji w dniu [...] sierpnia 2010 r., natomiast decyzja, którą – jak wynika z twierdzeń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – załatwiono sprawę skarżącej została wydana przez ten organ w dniu [...] czerwca 2010 r., a zatem przed wniesieniem skargi do Sądu. Sąd I instancji powinien więc ocenić zasadność tej skargi i po przeprowadzeniu rozprawy wyrokiem orzec o jej uwzględnieniu lub oddaleniu.

W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.

Wydanie przez sąd orzeczenia o umorzeniu postępowania możliwe jest więc w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ wyda akt lub dokona czynności, co do których pozostawał w bezczynności. W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Oznacza to, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe.

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji powinien więc wydać orzeczenie merytoryczne, ponownie oceniając zasadność skargi D. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. mając na uwadze stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2011r. sygn. akt II OSK 290/11. W związku z powyższym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd art. 149 ppsa jest przedwczesny, gdyż kwestia zasadności skargi powinna być przez Sąd I instancji ponownie rozstrzygnięta.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42).