Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 listopada 2021 r. nr 2401-IOA.48.164.2021.HI w przedmiocie kary pieniężnej - transport drogowy i przewozy oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2021r. nr 2401-IOA.48.164.2021.HI Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z 2 sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą A Sp. z o.o. kary pieniężnej w łącznej kwocie 12 000 zł w części dotyczącej wysokości kar za naruszenia ustawy o transporcie drogowym oraz ich kwalifikacji prawnej i w tym zakresie orzekł o wymierzeniu kar za następujące naruszenia i ich wysokości:

- 300 zł (Lp. 5.2. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 5.000 zł (Lp. 5.2. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 150 zł (Lp. 5.3. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 250 zł (Lp. 5.3. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 250 zł (Lp. 5.4. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 1.200 zł (Lp. 5.5. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 1.050 zł (Lp. 5.5. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 350 zł (Lp. 5.7. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 2.750 zł (Lp. 5.7. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 300 zł (Lp. 5.8. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 700 zł (Lp. 5.11. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 250 zł (Lp. 5.11. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 3000 zł (Lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

- 2000 zł (Lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym)

a w pozostałej części utrzymał ww. decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

Jednocześnie wskazał, że to rozstrzygnięcie nie ma wpływu na wysokość łącznej kary pieniężnej wymierzonej ww. decyzją organu pierwszej instancji w kwocie 12 000 zł. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, suma kar pieniężnych, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z 2 sierpnia 2021 r. znak [...] nałożył na przewoźnika, tj. skarżącą Spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 12 000 zł, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym, które dotyczyły wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem:

1) przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, polegających na:

• przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone:

- o czas do mniej niż 1 godziny - zgodnie z lp. 5.2. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 500 zł (5 x 100 zł = 500 zł); 

- o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin - zgodnie z lp. 5.2. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 400 zł (2 x 200 zł = 400 zł);

- za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin - zgodnie z lp. 5.2. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 5.000 zł (20 x 250 zł = 5.000 zł);

• przekroczeniu dopuszczalnego tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu:

- o czas powyżej 30 minut do mniej niż 4 godzin - zgodnie z lp. 5.3. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 300 zł (2 x 150 zł = 300 zł);

- o czas od 4 godzin do mniej niż 9 godzin - zgodnie z lp. 5.3. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 250 zł (1 x 150 zł = 250 zł);

• przekroczeniu maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu:

- o czas do mniej niż 10 godzin - zgodnie z lp. 5.4. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 250 zł (1 x 250 zł = 250 zł);

• skróceniu wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego:

- o czas do 1 godziny - zgodnie z lp. 5.5. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 800 zł (8 x 100 zł = 800 zł);

- o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut - zgodnie z lp. 5.5. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym -1.600 zł (8 x 200 zł = 1.600 zł);

- za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut - zgodnie z lp. 5.5. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym -1.050 zł (3 x 350 zł = 1.050 zł);

• skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej:

- o czas do 1 godziny - zgodnie z lp. 5.7. pkt załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 450 zł (3 x 150 zł = 450 zł);

- o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin - zgodnie z lp. 5.7. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym -1.050 zł (3 x 350 zł = 1050 zł);

- za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin - zgodnie z lp. 5.7. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 2.750 zł (5 x 550 zł = 2.750 zł);

• skróceniu regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone:

- o czas do 3 godzin - zgodnie z lp. 5.8. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 300 zł (2 x 150 zł = 300 zł);

• przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:

- o czas do mniej niż 30 minut - zgodnie z lp. 5.11. pkt załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym -1.100 zł (11 x 100 zł = 1.100 zł);

- o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut - zgodnie z lp. 5.11. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 250 zł (1 x 250 zł = 250 zł);

2) zasad i warunków używania tachografu, polegających na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą - zgodnie z lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 3.000 zł;

3) przepisów o zdatności technicznej pojazdów, polegających na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - zgodnie z lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym 2.000 zł.

Łączna suma ww. kar wyniosła 21 500 zł. Mając jednak na uwadze treść przepisu art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym "suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych", organ pierwszej instancji wymierzył karę w takiej właśnie wysokości (12 000 zł).

Wydając powyższe rozstrzygnięcie. Naczelnik kierował się wynikami kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej 16 grudnia 2019 r., na okoliczność której został sporządzony protokół kontroli drogowej.

Zgodnie z ustaleniami kontroli, podmiotem realizującym przewóz drogowy była skarżąca Spółka, przedmiotem przewozu z Włoch do Polski były mandarynki. Realizacja przewozu była dokonywana w oparciu o posiadaną przez przewoźnika licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Kontrolowanym pojazdem kierował K. B.. Kontrolujący ustalili jednak, iż w tachografie cyfrowym zalogowana była karta kierowcy należąca do O. C., nieobecnego w pojeździe.

Stwierdzono także, iż kontrolowany ciągnik samochodowy nie posiada ważnego okresowego badania technicznego, gdyż termin badania technicznego upłynął z 11 grudnia 2019 r. (kontrola miała miejsce 16 grudnia 2019 r.).

W trakcie kontroli stwierdzono także wielokrotne naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, które zostały szczegółowo opisane w protokole kontroli. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentów ani innych zapisków czy adnotacji uzasadniających odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i odpoczynków.

Kierujący pojazdem wyjaśnił do protokołu, iż kartę na nazwisko O. C. znalazł w 2018r. i postanowił jej używać, gdy na swojej karcie nie mógł wykonywać przewozu.

W związku z ustaleniami kontroli, organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, a jednocześnie wezwał do wykazania okoliczności, jakie mogłyby uwolnić przewoźnika od odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy.

W piśmie z 18 kwietnia 2019 r. strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań kierowcy jako świadka na okoliczność braku wiedzy strony o korzystaniu przez niego z karty innego kierowcy, prawidłowego planowania przez stronę tras i prawidłowej organizacji pracy, wyłącznej winy kierowcy w powstaniu naruszeń, przeszkolenia kierowcy w zakresie obowiązujących norm prowadzenia pojazdu, odpoczynków i przerw, a także norm czasu pracy. Jednocześnie wniosła o umorzenie postępowania i nienakładanie na przedsiębiorcę kary z uwagi na wystąpienie w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Podniosła, że planuje trasy w sposób umożliwiający ich wykonanie bez naruszenia obowiązujących norm, a wszelkie odstępstwa były wynikiem samowolnego działania kierowcy, bez wiedzy i zgody strony. Wyjaśniła, że jej kierowcy są przeszkoleni i na bieżąco informowani o obowiązujących przepisach. Ponadto wskazała, że w jej ocenie w sprawie mają zastosowanie także przepisy art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, ze względu na fakt, że do naruszeń doszło w okolicznościach, których nie mogła przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Zdaniem strony, organ powinien uznać, że brak jest podstaw do pociągnięcia do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który zapewnił odpowiednie warunki do realizacji przewozu.

Pismem z 17 grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę o nadesłanie dowodów potwierdzających:

1) uczestnictwo kierowcy w szkoleniach z przepisów regulujących transport drogowy, w tym z przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku oraz z przepisów o stosowaniu tachografów. 

2) nadzór spółki nad pracą kierowcy wykonywany w celu zapewnienia przestrzegania przez tego kierowcę przepisów regulujących transport drogowy,

3) czynności podejmowane przez stronę w celu eliminacji naruszeń przepisów regulujących transport drogowy przez kierowcę,

4) planowanie przez Spółkę zadań kierowcy okresie od 18 listopada 2019r. do 16 grudnia 2019r. w sposób umożliwiający wykonanie tych zadań zgodnie obowiązującymi przepisami,

5) wystąpienie okoliczności wskazujących, że skarżąca nie miała wpływu na naruszenia stwierdzone trakcie kontroli, a naruszenia te nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

Strona na to wezwanie nie udzieliła jednak odpowiedzi.

15 lutego 2021r., przesłuchano w charakterze świadka kierowcę, który zeznał, że w poleceniach wykonania przewozów realizowanych w okresie od 18 listopada 2019r. do 16 grudnia 2019r. określono trasę przejazdu, w tym miejsce załadunku i rozładunku towaru oraz miejsca postoju w celu odebrania wymaganych przerw w jeździe i odpoczynków, a także wyznaczano datę załadunku i rozładunku towaru. Zeznał także, że wyznaczony przez pracodawcę termin wykonania zadania przewozowego umożliwiał wykonanie zadania zgodnie z obowiązującymi przepisami o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Zeznał również, iż został przeszkolony w zakresie przepisów regulujących wykonywanie przewozów drogowych, w tym przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku oraz przepisów dotyczących zapisywania za pomocą urządzenia rejestrującego danych na karcie kierowcy wskazujących prędkość pojazdu, aktywność kierowcy i przebytą drogę. Świadek zeznał, że pracodawca kontrolował jego pracę i źle ją oceniał, nie był przez pracodawcę nagradzany lub karany za wyniki pracy. Zeznał także, że w trakcie pracy u skarżącej w okresie od 18 listopada 2019r. do 16 grudnia 2019r. wielokrotnie z własnej inicjatywy świadomie używał karty kierowcy O. C., aby być dłużej w domu, o czym tylko on wiedział a pracodawca dowiedział się o tym fakcie po kontroli.

Za stwierdzone naruszenia, organ I instancji nałożył na stronę kary pieniężne w wysokościach określonych w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów art. 92b ust. 1 czy art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary.

Od tego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie.

Rozpatrując je organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie w części obejmującej określenie kwot kar za poszczególne naruszenia i określił je ponownie w niższej wysokości. Nie miało to jednak wpływu na wysokość sumy kar, gdyż zarówno w decyzji I jak i II instancji była ona wyższa niż 12 000 zł i została zredukowana do tej kwoty.

W szczególności organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym, dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 9 godzin. Jednakże dzienny czas prowadzenia pojazdu może zostać przedłużony do nie więcej niż 10 godzin nie częściej niż dwa razy w tygodniu.

W wyniku analizy danych zawartych na okazanej do kontroli karcie kierowcy stwierdzono, iż łączny czas dziennego prowadzenia pojazdu, (tj. łączny czas prowadzenia pojazdu od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku, a tygodniowym okresem odpoczynku):

- w okresie od 24 listopada 2019r. godz. 13:05 do 26 listopada 2019r. godz. 04:05 czasu CET/CEST, wynosił 20 godz. 47 min. W tym przypadku dopuszczalnym było prowadzenie przez kierowcę pojazdu w wymiarze 10 godz. Kierowca przekroczył zatem maksymalny dzienny okres prowadzenia pojazdu, przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas 10 godz. 47 min.

- w okresie od dnia od 26 listopada 2019r. godz. 13:06 do 27 listopada 2019r. godz. 01:06 czasu CET/CEST, wynosił 10 godz. 3 min. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było prowadzenie przez kierowcę pojazdu w wymiarze 10 godz., gdyż kierowca mógł wydłużyć w danym tygodniu jazdę dzienną do 10 godzin. Kierowca przekroczył zatem maksymalny dzienny okres prowadzenia pojazdu, przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas 3 minut.

- w okresie od dnia 02 grudnia 2019r., godz. 05:22 do 02 grudnia 2019r. godz. 20:20 czasu CET/CEST, wynosił 10 godz. 18 min. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było prowadzenie przez kierowcę pojazdu w wymiarze 10 godz., gdyż kierowca mógł wydłużyć w danym tygodniu jazdę dzienną do 10 godzin. Kierowca przekroczył zatem maksymalny dzienny okres prowadzenia pojazdu o czas 18 minut.

- w okresie od 07 grudnia 2019r. godz. 21:19 do 09 grudnia 2019r. godz. 13:57 czasu CET/CEST, wynosił 22 godz. 27 min. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było prowadzenie przez kierowcę pojazdu w wymiarze 10 godz., gdyż kierowca mógł wydłużyć w danym tygodniu jazdę dzienną do 10 godzin. Kierowca przekroczył zatem maksymalny dzienny okres prowadzenia pojazdu o czas 12 godz. 27 min.

- w okresie od 16 grudnia 2019r. godz. 10:59 do 16 grudnia 2019r. godz. 23:33 czasu CET/CEST, wynosił 10 godz. 6 min. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było prowadzenie przez kierowcę pojazdu w wymiarze 10 godz., gdyż kierowca mógł wydłużyć w danym tygodniu jazdę dzienną do 10 godzin. Kierowca przekroczył zatem maksymalny dzienny okres prowadzenia pojazdu, przy wykonywaniu przewozu drogowego o 6 minut.

Kary za naruszenia polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, odpowiednio o 10 godz. 47 min. oraz o 12 godz. 27 min zostały wymierzone przez organ I instancji w kwotach odpowiednio: 2550 zł oraz 3050 zł:

- czas do mniej niż 1 godziny - zgodnie z lp. 5.2. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym -100 zł;

- czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin - zgodnie z lp. 5.2. pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 200 zł,

- za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin - zgodnie z lp. 5.2. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 250 zł); 

Organ odwoławczy stwierdził, że choć organ I instancji prawidłowo zakwalifikował powyższe naruszenia jako wymienione w lp. 5.2. załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jednak nieprawidłowo określił kary za te przewinienia sumując kary z różnych punktów załącznika nr 3, właściwe dla różnego okresu przekroczenia czasu dopuszczalnego prowadzenia pojazdu. Brak jest bowiem w przepisach u.t.d. podstaw do sumowania kar jednostkowych, przewidzianych na skrócenie dziennego czasu odpoczynku, o okresy zawierające się w długości stwierdzonego skrócenia.

W szczególności wymierzając kary za przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin, o 10 godz. 47 min. oraz o 12 godz. 27 min, odpowiednio w kwotach 2550 zł oraz 3050 zł organ zastosował sankcję wymienioną w lp. 5.2. pkt 1, lp. 5.2. ust. 2 oraz lp. 5.2. pkt 3, w przypadku gdy przewinienia te odpowiadały wyłącznie karze opisanej w lp. 5.2. pkt 3 tego załącznika tj. przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone - za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin kara pieniężna wynosi 250 zł.

Zatem kary za naruszenia polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, o 10 godz. 47 min. oraz o 12 godz. 27 min. wynoszą odpowiednio 2250 zł (9 x 250 zł = 2250 zł) oraz 2750 zł (11 x 250 zł = 2750 zł) - zgodnie z lp. 5.2. pkt 3 załącznika nr 3 do utd.

Natomiast sankcje za naruszenia polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, odpowiednio o 3 minuty, 18 minut oraz 6 minut zostały wymierzone przez organ I instancji prawidłowo i wynoszą każdorazowo po 100 zł, co daje łącznie kwotę 300 zł (3 x 100 zł) - zgodnie z lp. 5.2. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

W niniejszej sprawie doszło także do naruszenia art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym, tygodniowy czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 56 godzin i nie może skutkować przekroczeniem maksymalnego tygodniowego czasu pracy ustalonego w dyrektywie 2002/15/WE. Ze zgromadzonego materiału wynika natomiast, że doszło do dwukrotnego przekroczenia dopuszczalnego tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu: o 4 godz. 45 min. i o 37 min. Kary za te naruszenia wynoszą odpowiednio: 250 zł - zgodnie z lp. 5.3. pkt 2 załącznika nr 3 do utd oraz 150 zł - zgodnie z lp. 5.3. pkt 1 załącznika nr 3 do utd.

W sprawie miało także miejsce naruszenie art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym, łączny czas prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni nie może przekroczyć 90 godzin.

Kierowca, który w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym, tj. od godz. 00:00 25 listopada 2019r. do godz. 24:00 08 grudnia 2019r. mógł prowadzić pojazd przez 90 godzin, faktycznie prowadził pojazd łącznie przez 91 godz. 8 min; zatem przekroczył dopuszczalny dwutygodniowy czas prowadzenia pojazdu o 1 godz. 8 min.

Zgodnie z lp. 5.4. pkt 1 załącznika nr 3 do utd, kara za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu o czas do mniej niż 10 godzin wynosi 250 zł.

Stwierdzono również naruszenie art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym, w każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku.

W szczególności doszło do skrócenia wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego (lp. 5.5. załącznika nr 3 do u.t.d.).

Jak wynika z danych zawartych na okazanej do kontroli karcie kontrolowanego kierowcy, po uwzględnieniu zdarzeń i błędów, kierowca:

- 27 listopada 2019r. o godz. 10:08 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 8 godz. i 40 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 22:05 27 listopada 2019r. do godziny 06:45 28 listopada 2019r. Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godz. 20 min.;

- 30 listopada 2019r. o godz. 11:14 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 9 godz. i 3 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 00:06 01 grudnia 2019 r. do godziny 09:09 01 grudnia 2019r. Oznacza to, że skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 57 min.;

- 01 grudnia 2019r. o godz. 09:09 czasu CET/CEST rozpoczął 24 - godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11 - godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 9 godz. i 1 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 20:21 01 grudnia 2019r. do godziny 05:22 02 grudnia 2019r. Oznacza to, że skłócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 59 min.;

- 02 grudnia 2019r. o godz. 05:22 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 8 godz. i 29 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 20:20 02 grudnia 2019r. do godziny 04:49 03 grudnia 2019r. Oznacza to, że skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godz. 31 min.;

- 03 grudnia 2019r. o godz. 04:49 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 7 godz. i 8 min. odpoczynku, tj. od godz. 21:41 03 grudnia 2019r. do godziny 04:49 04 grudnia 2019r. Wskazuje to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 3 godz. 52 min.;

-10 grudnia 2019r. o godz. 11:08 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 9 godz. i 4 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 21:16 10 grudnia 2019r. do godziny 06:20 11 grudnia 2019r. Tym samym kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 56 min.;

- 14 grudnia 2019r. o godz. 16:20 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 9 godz. i 2 min.. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 04:55 15 grudnia 2019r. do godziny 13:57 15 grudnia 2019r. Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 58 min.;

- 15 grudnia 2019r. o godz.13:57 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 9 godz. i 1 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 01:58 16 grudnia 2019r. do godziny 10:59 16 grudnia 2019r. Z powyższego wynika, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 59 min.

Kary za naruszenia polegające na skróceniu wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego, odpowiednio o:

- 2 godz. 20 min., o 1 godz. 57 min., o 1 godz. 59 min., o 1 godz. 56 min., o 1 godz. 58 min., o 1 godz. 59 min., w każdym z tych przypadków kary pieniężne wynoszą po 200 zł, co łącznie daje kwotę 1200 zł (6 x 200 = 1200 zł) - zgodnie z lp. 5.5. pkt 2 załącznika nr 3 do utd:

- 2 godz. 31 min., kara pieniężna wynosi 350 zł (1 x 350 zł = 350 zł) - zgodnie z lp. 5.5. pkt 3 załącznika nr 3 do utd:

- 3 godz. 52 min., kara pieniężna wynosi 700 zł (2 x 350 zł = 700 zł) - zgodnie z lp. 5.5. pkt 3 załącznika nr 3 do utd.

W sprawie doszło także do skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej (lp. 5.7. załącznika nr 3 do u.t.d.).

Jak wynika z danych zawartych na okazanej do kontroli karcie kontrolowanego kierowcy, po uwzględnieniu zdarzeń i błędów, kierowca:

- 24 listopada 2019r. o godz. 13:05 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 3 godz. 32 min. nieprzerwanego odpoczynku. Oznacza to, że skrócił dzienny czas odpoczynku o 5 godz. 28 min.;

- 07 grudnia 2019r. o godz. 21:19 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 6 godz. 18 min. nieprzerwanego odpoczynku, a więc skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godz. 42 min.;

- 08 grudnia 2019r. o godz. 21:19 czasu CET/CEST rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał jedynie 7 godz. 22 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 13:57 do 21:19 09 grudnia 2019r. zatem skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 38 min.

Kary za te naruszenia polegające na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej, wynoszą odpowiednio o:

- 1 godz. 38 min, kara pieniężna wynosi 350 zł (1 x 350 zł = 350 zł) - zgodnie z lp. 5.7. pkt 2 załącznika nr 3 do utd,

- 5 godz. 28 min., kara pieniężna wynosi 2200 zł (4 x 550 zł = 2200 zł) - zgodnie z lp. 5.7. pkt 3 załącznika nr 3 do utd,

- 2 godz. 42 min., kara pieniężna wynosi 550 zł (1 x 550 zł = 550 zł) - zgodnie z lp. 5.7. pkt 3 załącznika nr 3 do utd.

W przedmiotowej sprawie doszło również do naruszenia art. 8 ust. 6 rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym, "w ciągu dwóch kolejnych tygodni kierowca wykorzystuje co najmniej:

- dwa regularne tygodniowe okresy odpoczynku, lub

- jeden regularny tygodniowy okres odpoczynku i jeden skrócony tygodniowy okres odpoczynku trwający co najmniej 24 godziny.

Tygodniowy okres odpoczynku rozpoczyna się nie później niż po zakończeniu sześciu okresów 24 godzinnych, licząc od końca poprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku.

W drodze odstępstwa od akapitu pierwszego kierowca wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe rzeczy może, poza państwem członkowskim siedziby, wykorzystać dwa kolejne skrócone tygodniowe okresy odpoczynku, pod warunkiem że w ciągu kolejnych czterech tygodni wykorzysta przynajmniej cztery tygodniowe okresy odpoczynku, z których przynajmniej dwa będą regularnymi tygodniowymi okresami odpoczynku.

Do celów niniejszego ustępu uznaje się, że kierowca wykonuje międzynarodowe przewozy drogowe, jeżeli rozpoczyna on dwa kolejne skrócone tygodniowe okresy odpoczynku poza państwem członkowskim siedziby pracodawcy i poza państwem swojego zamieszkania." 

Zgodnie art. 8 ust. 9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006r., tygodniowy okres odpoczynku, który przypada na dwa tygodnie można zaliczyć do dowolnego z nich, ale nie obu.

W wyniku analizy danych, zawartych na karcie kierowcy, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów, kontrolujący stwierdzili, że kierowca nie wykonał wymaganego przepisami prawa odpoczynku tygodniowego, koniecznego do odebrania po maksymalnie 6 okresach 24- godzinnych, licząc od godz. 13:05 24 listopada 2019r. czasu CET/CES. Kierowca skrócił regularny tygodniowy okres odpoczynku o 2 godz. 13 min.

W wyniku analizy danych, zawartych na karcie kierowcy, kontrolujący stwierdzili również, że kierowca nie wykonał wymaganego przepisami prawa odpoczynku tygodniowego, koniecznego do odebrania po maksymalnie 6 okresach 24- godzinnych, licząc od godz. 21:19 07 grudnia 2019r. czasu CET/CES. Kierowca skrócił regularny tygodniowy okres odpoczynku o 1 godz. 38 min.

Zgodnie z lp. 5.8. pkt 1 załącznika nr 3 do utd, kara za naruszenie polegające na skróceniu regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone o czas do 3 godzin wynosi 150 zł.

Zatem za stwierdzone skrócenie regularnego tygodniowego okresu odpoczynku o 2 godz. 13 min. oraz o 1 godz. 38 min., jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone, w obu przypadkach kara wynosi po 150 zł czyli łącznie 300 zł.

Kierowca podczas kontroli nie uzasadnił odstąpienia od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.

Doszło także do naruszenia art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zgodnie z którym, po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca, co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego.

W wyniku analizy danych zawartych na okazanej do kontroli karcie kierowcy, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów, stwierdzono, iż tenże kierowca:

- w okresie od 24 listopada 2019r. godz. 23:25 do 25 listopada 2019r. godz. 04:42 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 3 min. Kierowca w w/w okresie prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 33 min. W okresie tym kierowca nie odebrał wymaganych przepisami prawa prawidłowej przerwy lub prawidłowych przerw;

- w okresie od 26 listopada 2019r. godz.13:06 do 26 listopada 2019r. godz. 18:06 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 min. i prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 31 min.

- w okresie od 26 listopada 2019r. godz. 18:39 do 26 listopada 2019r. godz. 23:22 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 9 min. Kierowca w w/w okresie prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 39 min.

- w okresie od 27 listopada 2019r. godz. 10:08 do 27 listopada 2019r. godz. 14:51 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 2 min. i prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 32 min.

- w okresie od 30 listopada 2019r. godz. 18:34 do 01 grudnia 2019r. godz. 00:06 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 57 min.

Kierowca w w/w okresie prowadził pojazd łącznie przez 5 godz. 27 min. W okresie tym kierowca nie odebrał wymaganych przepisami prawa prawidłowej przerwy lub prawidłowych przerw; 

- w okresie od 01 grudnia 2019r. godz. 09:09 do 01 grudnia 2019r. godz. 13:50 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 min. i prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 31 min. W okresie tym kierowca nie odebrał wymaganych przepisami prawa prawidłowej przerwy lub prawidłowych przerw;

- w okresie od 01 grudnia 2019r. godz. 15:19 do 01 grudnia 2019r. godz. 20:21 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 4 min.

- w okresie od 09 grudnia 2019r. godz. 08:38 do 09 grudnia 2019r. godz. 13:57 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 21 min.

- w okresie od 11 grudnia 2019r. godz. 06:20 do 11 grudnia 2019r. godz. 11:12 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 3 min.

- 11 grudnia 2019r. w godz. 11:44 do 16:43 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 22 min.

Kierowca w w/w okresie prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 52 min. W okresie tym kierowca nie odebrał wymaganych przepisami prawa prawidłowej przerwy lub prawidłowych przerw;

- 16 grudnia 2019r. w okresie od godz. 15:15 do godz. 20:11 czasu CET/CEST przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 3 min.

Kierowca w w/w okresie prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 33 min. i nie odebrał prawidłowej przerwy.

Kara za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 57 minut wynosi 250 zł - zgodnie z lp. 5.11. pkt 2 zał. nr 3 do utd. Natomiast sankcje za naruszenia polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy odpowiednio o: 3, 9, 4, 21, 3, 22, 3 minuty wynoszą w każdym przypadku 100 zł. co łącznie daje kwotę 700 zł (7 x 100 zł = 700 zł) - zgodnie z lp. 5.11. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Przy czym organ wyjaśnił, że przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu o czas do 2 min. dziennie i 10 min. na tydzień mieszczą się w granicach błędu, zatem nie wymierzył kary za przekroczenie wynoszące 1 i 2 min.

Kolejnym stwierdzonym podczas kontroli przeprowadzonej 16 grudnia 2019r. naruszeniem przepisów było posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie była jego własną kartą.

Zgodnie z art. 27 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014:

1. Karta kierowcy jest imienna.

2. Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Kierowca nie może posługiwać się kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął.

W trakcie kontroli ustalono, iż kierowca posługiwał się kartą należącą do innego kierowcy, nieobecnego w pojeździe.

Kara za posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą - zgodnie z Ip. 6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - wynosi 3000 zł.

Wreszcie przewoźnik dopuścił się także naruszenia utd polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), gdyż termin badania technicznego pojazdu kontrolowanego 16 grudnia 2019r. upłynął 11 grudnia tego roku. Natomiast wykonywanie przewozu takim pojazdem sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2.000 zł - zgodnie z lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że faktyczna suma kar za naruszenia stwierdzone podczas kontroli wyniosła 17 550 zł, a nie 21 500 zł jak wskazał to w zaskarżonej decyzji organ I instancji. Zawyżenie łącznej kary wynikało z opisanej wyżej nieuzasadnionej praktyki sumowania kar w obrębie jednego naruszenia a także nieuwzględnienia dopuszczalnego marginesu błędu przewidzianego przy użytkowaniu tachografów. Uzasadniało to uchylenie decyzji I instancji w części orzekającej o wysokości kar i ich wymierzenie w innych kwotach. Jednocześnie zaaprobował poczynione ustalenia faktyczne. Okoliczność zawyżenia niektórych kwot kar nie ma jednak wpływu na wysokość łącznej kary pieniężnej wymierzonej ww. decyzją organu pierwszej instancji w kwocie 12 000 zł. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 3 utd, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Zatem łączny wymiar kary pieniężnej nie uległ zmianie i wynosi 12 000 zł.

Następnie organ odniósł się do przewidzianych w utd możliwości wyłączeń odpowiedzialności przedsiębiorcy określonych w art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 utd.

Co do pierwszego z nich wskazał, że jego hipoteza wskazuje na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, który zapewniał osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z przepisami obowiązującymi w zakresie czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania, uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców. Zatem przepis ten nie będzie miał zastosowania w przypadku posługiwania się przez kierowcę kartą kierowcy należącą do innej osoby albo wykonywania przewozu pojazdem nieposiadającym ważnego badania technicznego. Z tego względu uznał, że nie może on znaleźć zastosowania w sprawie. Nadto przewoźnik wzywany był do przedłożenia dowodów wskazujących, że nie ponosi odpowiedzialności za pozostałe naruszenia, w szczególności potwierdzających udział kierowcy w szkoleniach, fakt sprawowania nadzoru nad jego pracą czy planowanie tras umożliwiających ich pokonanie w czasie zgodnym z przepisami w ogóle nie udzielił na nie odpowiedzi. Nadto organ stwierdził, że wielość i częstotliwość dokonywanych przez kierowcę naruszeń, świadczą, że podmiot realizujący transport nie zapewnił właściwej organizacji i dyscypliny pracy.

Również odnośnie drugiej z przesłanek egzoneracyjnych, określonej w art. 92c ust. 1 utd organ uznał, że brak jest podstaw do jej zastosowania, gdyż przedsiębiorca nie przedstawił dowodów potwierdzających, że wystąpiły jakieś nagłe, losowe, nieoczekiwane i nadzwyczajne okoliczności, które wyłączałyby odpowiedzialność przedsiębiorcy.

W skardze na to rozstrzygnięcie Spółka zarzuciła decyzji organu II instancji:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92b ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie polegające na nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku pomimo tego, że strona zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz prawidłowe "zasady naruszania przepisów rozporządzenia", o którym mowa w pkt 1 lit. a) lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Z ostrożności procesowej podniosła także zarzut:

2. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. 92c ust. 1 pkt 1 utd poprzez jego niezastosowanie albowiem strona jako podmiot wykonujący przewozy nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie można było przewidzieć.

W konsekwencji wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o:

2. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, w każdym przypadku wnosząc o:

3. zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację odnoszącą się do art. art. 92b i 92c utd, umożliwiających odstąpienie od ukarania przedsiębiorcy.

Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ art. 92b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 podniósł, że posłużenie się kartą innego kierowcy narusza przepisy rozporządzenia 561/2006 skoro prowadzi do przedłużenia okresów prowadzenia pojazdu czy skrócenia przerw i okresów odpoczynku i z tego względu powinno być objęte zakresem art. 92b ust. 1 utd. Nie zgodził się z argumentacją organu, że posługiwanie się taką kartą świadczy o niewłaściwym sprawowaniu nadzoru, gdyż skoro przedsiębiorca nie wiedział o jej istnieniu, nie mógł sprawować nad nią nadzoru.

Natomiast co do zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 utd stwierdził, że polega on na tym, że organ błędnie wykluczył możliwość jego zastosowania. Przewoźnik nie miał bowiem wpływu na posługiwanie się przez zatrudnionego kierowcę kartą należącą do innego kierowcy. Nadto znalezienia i posługiwania się cudzą kartą nie można zaliczyć do typowych, zwyczajnych sytuacji związanych z prowadzeniem pojazdu. Normalnie kierowca nie ma dostępu do drugiej karty, zatem jest to naruszenie związane z wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że za podstawę orzekania Sąd przyjął ustalenia faktyczne wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, których ponowne przytaczanie w tym miejscu ze względu na obszerność i szczegółowość zarzutów uznał za zbędną. Zaskarżona decyzja jest bowiem nadzwyczaj szczegółowo uzasadniona, nie budząc wątpliwości co do ustaleń okoliczności faktycznych i prawnych a organ wykazał fakt popełnienia stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń w sposób szczegółowy, przekonujący i poparty dowodami. Nadto sam skarżący nie kwestionuje ani tych ustaleń faktycznych, ani prawidłowości określenia wysokości wymierzonych kar. Zarzuty skargi odnoszą się natomiast do niezastosowania przez organ możliwości odstąpienia od nałożenia kar na podstawie art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 utd.

Sąd podzielił także ocenę prawną tych naruszeń i ich konsekwencje w zakresie kar nałożonych administracyjnych, które w dniu kontroli określone były w ustawie z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2019, poz. 2140 ze zm.) – dalej powoływana jako utd, w szczególności w załączniku nr 3 do tej ustawy.

Wskazać należy jedynie, że stwierdzone naruszenia utd podzielić można na trzy grupy:

1. przepisów dotyczących czasu pracy kierowców poprzez przekroczenie dopuszczalnego czasu pracy, skróceniu okresu odpoczynku i przekroczenie maksymalnego casu prowadzenia pojazdu bez przerwy (łącznie rodzajów 15 naruszeń);

2. zasad i warunków używania tachografu, polegających na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą - zgodnie z Ip. 6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - 3.000 zł;

3. przepisów o zdatności technicznej pojazdów, polegających na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - zgodnie z Ip. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym 2.000 zł.

Łączna suma kar wyniosła 21 500 zł. Mając jednak na uwadze art. 92a ust. 3 utd, zgodnie z którym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych, organy obu instancji zasadnie ograniczyły sumę kar pieniężnych do tej właśnie wysokości.

Natomiast zasadniczy spór w sprawie – jak już wskazano – dotyczy wykładni przepisów zwalniających przedsiębiorcę od konsekwencji związanych z naruszeniem utd i ich niezastosowania przez organy w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 92b utd:

1. Nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409),

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Brzmienie cytowanego przepisy prowadzi do wniosku, że na podstawie tego przepisu przedsiębiorca mógłby uniknąć odpowiedzialności administracyjnej tylko za naruszenia objęte wyżej wskazaną grupą 1., gdyż naruszenia, o których mowa w grupach 2. i 3. nie dotyczą czasu pracy kierowców. Nie może on zatem stanowić podstawy od nałożenia kary pieniężnej za czyny z grupy 2. i 3.

Sąd nie zgodził się z argumentacją skarżącej, że skoro naruszenia dot. czasu pracy kierowcy są spowodowane korzystaniem przez niego z drugiej karty kierowcy to także to naruszenie mogłoby korzystać z odstąpienia od nałożenia kary na omawianej podstawie prawnej.

Sąd wyszedł bowiem z założenia, że naruszenia w zakresie czasu pracy i posługiwanie się przez kierowcę kartą inną niż własna są to dwa odrębne naruszenia, przewidziane w innych jednostkach redakcyjnych załącznika nr 3 do utd. a naruszenia ich dotyczące są karane odrębnie. Zatem także przesłanki zaniechania nałożenia kary należy co do nich analizować odrębnie.

Nadto, rozważając zasadność odstąpienia od kar za naruszenia objęte grupą 1. należy mieć na uwadze, że przesłankami tego odstąpienia jest łączne spełnienie dwóch warunków: zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz zasady wynagradzania niezawierające składników zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia.

Istnienia tych warunków skarżąca nie wykazała, mimo, że to ona – chcąc się uwolnić od odpowiedzialności - winna je wykazać, które to stanowisko jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych a Sąd orzekający także je podziela. Sąd bierze pod uwagę, że ciężar dowodzenia spoczywa na organie, jednak uważa, że organ z obowiązku tego się wywiązał. Podjął bowiem kroki w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jednak skarżący nie podjął koniecznej współpracy w tym zakresie.

Zawiadamiając o wszczęciu postępowania pismem z 3 kwietnia 2020r. (karta 29 akt administracyjnych) organ wezwał bowiem stronę do przedłożenia dowodów mogących uwolnić przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Skarżąca udzieliła na nie odpowiedzi, (karta 35), jednak żadnych dowodów nie przedłożyła (poza dowodem z zeznań kierowcy, który został przeprowadzony, ale nie wyjaśnił zasad wynagradzania obowiązujących u skarżącej).

Następnie, organ I instancji wystąpił do skarżącej o szereg informacji dot. m.in. nadzoru nad pracą kierowcy, czynności podejmowanych w celu eliminacji naruszeń prawa, właściwego planowania tras, wskazania okoliczności potwierdzających, że przewoźnik nie miał wpływu na powstałe naruszenia, (karta 39), jednak skarżąca nie udzieliła na nie odpowiedzi. Nie wykazała więc istnienia rozwiązań organizacyjnych mających na celu kontrolę przestrzegania przez kierowców norm prawnych regulujących zasady wykonywania przewozów.

Tym samym nie została spełniona przesłanka konieczna do odstąpienia od wymierzenia kary określona w art. 92b ust. 1 pkt 2 utd, co - biorąc pod uwagę konieczność łącznego spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 – samo w sobie uniemożliwia zastosowanie ulgi.

Już tylko na marginesie Sąd stwierdza, że w jego ocenie nie została spełniona także przesłanka określone w art. 92b ust. 1 pkt 1 utd. Biorąc pod uwagę ilość i popełnionych naruszeń i ich wagę trudno bowiem mówić o właściwej organizacji pracy. Jeśli profesjonalny przewoźnik dopuszcza do poruszania się po drogach publicznych pojazd bez ważnych badań technicznych świadczy to raczej o niedbalstwie w prowadzonej działalności. Podobnie z decyzji II instancji wynika, że w kontrolowanym okresie obejmującym czas od 19 listopada 2019r do 17 grudnia 2019r. kierowca wielokrotnie dopuścił się wielu różnych naruszeń przepisów o czasie pracy. Gdyby nadzór sprawowany był należycie, skarżąca wychwyciłaby takie praktyki natychmiast i miała możliwość je ukrócić. Natomiast wielość i częstość naruszeń wskazują raczej na brak nadzoru nad pracą kierowcy i niewłaściwą organizację pracy skoro było to możliwe, zwłaszcza w takiej skali, jak ustaliła kontrola.

Nie można pomijać i tego, że przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu np. o 10 godz. i 47 min. oraz 12 godz. i 27 min. oznacza, że kierowca prowadził ciągnik odpowiednio przez 20 godz. i 47 min. oraz 22 godz. i 27 min. co nie stanowi już jedynie naruszenia przepisów utd, ale w oczywisty sposób powoduje zagrożenie w ruchu drogowym dla innych jego uczestników z uwagi na uwarunkowania ludzkiego organizmu. Również takich naruszeń skarżąca nie dostrzegła.

Przechodząc do analizy drugiej z podstaw prawnych zwalniających przewoźnika od odpowiedzialności za naruszenie przepisów utd zauważyć trzeba, że

zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Treść powołanego przepisu wskazuje, że aby uwolnić się od odpowiedzialności na tej podstawie przedsiębiorca musi wykazać, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza.

W przedmiotowej sprawie zasadnie organy uznały, iż takich okoliczności skarżąca nie wykazała. Naruszenie polegające na dopuszczeniu do ruchu pojazdu bez ważnych badań technicznych obciąża bowiem tylko i wyłącznie skarżącą i w żaden sposób nie jest zawinione przez kierowców. Natomiast naruszenia dot. czasu pracy i używania cudzej karty kierowcy były tego rodzaju, że skarżąca, należycie kontrolując pracę kierowców, miała na nie wpływ i mogła im zapobiec. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. (Tak np. wyrok WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1661/13). Okoliczności tych skarżąca w toku postępowania nie wykazała i to pomimo skierowania do niej stosownego zapytania. W ocenie Sądu art. 92c ust. 1 pkt 1 utd odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr i nadzoru nad pracownikami nie był w stanie przewidzieć (Wyrok WSA w Krakowie z 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1237/13). Zatem wskazane w art. 92c utd przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (Wyrok WSA w Opolu z 2 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Op 186/14). Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa.

W niniejszej sprawie żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżąca nie wykazała. W szczególności nie można za takie uznać ryzyka niewłaściwego doboru kadry, tym bardziej jeśli uwzględni się fakt niewłaściwego sprawowania nad nią nadzoru, co niewątpliwie może przyczynić się do częstszego powstawania naruszeń prawa. Nie może takiej okoliczności stanowić także fakt wykonywania przez kierowcę zadań poza siedzibą przewoźnika, gdyż jest to wpisane w specyfikę działalności polegającej wykonywaniu przewozu i nie stanowi nieprzewidzianej okoliczności w rozumieniu w cyt. przepisu. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że klauzule wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy nie mogą być interpretowane w sposób wyłączający jego zwolnienie z obowiązków nałożonych przepisami prawa krajowego i unijnego, gdyż to wypaczałoby sens nałożenia tego obowiązku i oznaczało generalne zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności.

Odnośnie posługiwania się przez kierowcę kartą innego kierowcy, strona podnosiła w skardze, że nie jest to sytuacja typowa, lecz przeciwnie – właśnie nadzwyczajna i z tego względu uzasadnia zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd.

Co do tego zarzutu zauważyć należy, że sytuacja ta nie miała charakteru zdarzenia niemożliwego do przewidzenia w rozumieniu powołanego przepisu. W art. 92c ust. 1 pkt 1 utd chodzi bowiem o sytuacja takie jak klęski żywiołowe czy stany nadzwyczajne, a nie zachowania pracowników, za których odpowiedzialność ponosi przewoźnik. W tym miejscu należy się odwołać do wyroku NSA z 25 września 2014r. o sygn. akt II GSK 1027/13, w którym Sąd stwierdził, że przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby – przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru – nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. Stwierdził nadto, że "wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników."

Poglądy te Sąd orzekający w pełni podziela.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.