IV SA/Po 828/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-02-03	
Data wpływu	2022-12-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Józef Maleszewski /przewodniczący/
Maciej Busz /sprawozdawca/
Sebastian Michalski	
Symbol z opisem	6480	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	III OSK 832/23	
Skarżony organ	Prokurator	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 1429; art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i art. 16 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 lutego 2023 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Prokuratora z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
W dniu 22 września 2022 roku do Prokuratury Rejonowej w Ś. nadesłany został drogą elektroniczną wniosek P. R. (dalej jako skarżący) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. wskazania ile postanowień w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego, wydano w latach 2018-2022 w Prokuraturze Rejonowej w Ś. .,

2. wskazania sygnatur postanowień o których mowa w pkt 1,

3. nadesłania wnioskodawcy zanonimizowanych postanowień Prokuratury Rejonowej w Ś. wydanych w latach 2018-2022, w których przedmiotem było rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów obrony z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w Ś.

Pismem z dnia 26 września 2022 roku wnioskodawca został wezwany o wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej przetworzonej. Poinformowano go również, że żądana w punkcie 3 informacja nie ma charakteru informacji publicznej.

Skarżący pismem z dnia 03.10.2022 roku wskazał, że domagał się przekazania danych, które w jego ocenie są informacją "prostą". Jednocześnie z ostrożności wskazał, iż żądana przez niego informacja dotyczy szeroko komentowanych w "social mediach" o profilu prawniczym, a także dyskusjach prawników - gwarancjach Państwa w zakresie ochrony praw obywateli. Wskazał także, iż jako obywatelowi przyświeca mu chęć niesienia pomocy osobom potrzebującym, a centrum jego wniosku jest tylko i wyłącznie ochrona interesów obywateli, którzy mają prawo do obrony, które mogą realizować poprzez ustanowienie obrońcy z urzędu oraz do całkowitej transparentności stosowania określonych przepisów prawa, regulujących kwestie zwrotów kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania.

Prokurator Rejonowy w Ś. decyzją z 05.10.2022 r. nr [...], wydaną a podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. z dnia 5 lipca 2019 r., Dz.U. z 2019 r. poz. 1429, dalej jako: "u.d.i.p.") oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku P. R. z dnia 22 września 2022 r., uzupełnionego pismem z dnia 03.10.2022 r., odmówił udzielenia przetworzonej informacji publicznej w zakresie:

1. wskazania ile postanowień w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego, wydano w latach 2018-2022 w Prokuraturze Rejonowej w Ś.

2. wskazania sygnatur postanowień o których mowa w pkt 1,

3. nadesłania wnioskodawcy zanonimizowanych postanowień Prokuratury Rejonowej w Ś. wydanych w latach 2018-2022, w których przedmiotem było rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów obrony z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w Ś.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po analizie treści pisma wnioskodawcy z dnia 03.10.2022 roku i argumentacji w nim zawartej należało w niniejszej decyzji ustosunkować się także do pkt 3 wniosku dotyczącego nadesłania wnioskodawcy zanonimizowanych postanowień Prokuratury Rejonowej w Ś. wydanych w latach 2018-2022, w których przedmiotem było rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów obrony z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w Ś. albowiem w połączeniu z zapytaniem skierowanym w punktach 1 i 2 należało go rozpoznać łącznie jako wniosek o udzielenie informacji publicznej należącej do kategorii przetworzonej.

Organ uznał, że skarżący nie wykazał, aby uzyskanie informacji publicznej przetworzonej było niezbędne nie tyle dla "interesu publicznego", ile dla jego kwalifikowanej formy, a mianowicie "szczególnie istotnego interesu publicznego". Podkreślanie przez skarżącego, że żądane dane mają istotne znaczenia dla dobra obywateli, nie ma znaczenia dla oceny istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, w jaki sposób uzyskane przez niego informacje mogłyby mieć znaczenie dla ogółu obywateli czy funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. R. wnosząc o jej uchylenie oraz o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu wskazano m.in., że żądane przez niego informacje nie mają charakteru informacji publicznej przetworzonej.

Prokurator decyzją z 14.11.2022 r. nr [...]

utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w odpowiedzi na wniosek Prokurator Rejonowy w Ś. pismem z dnia 26 września 2022 roku - na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – wezwał skarżącego do wskazania w terminie 14 dni do szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanych informacji, wskazanych w punkcie 1 i 2 przedmiotowego wniosku.

Skarżący po wezwaniu do wykazania powodów, dla których spełnienie żądania jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pismem z dnia 3 października 2022 r. wskazał, iż żądania zawarte w punktach 1 i 2 jego wniosku nie stanowią informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Podał także, że dostęp to tych informacji ma na celu ich użytek dla dobra ogółu i pozwoli na podnoszenie świadomości prawnej obywateli. Zarazem podał, iż udostępnienie zanonimizowanych postanowień stanowi informację publiczną w rozumieniu przedmiotowej ustawy.

Organ odwoławczy stwierdził, iż żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną. Żądane przez niego dane nie są bowiem gromadzone w formie elektronicznej, umożliwiającej ich wygenerowanie, lecz w formie papierowej. Informacje te znajdują się aktach spraw, a ich uzyskanie wymaga zapoznania się z nimi po uprzednim pozyskaniu z archiwum oraz sporządzenia zbiorczego zestawienia zawierającego dane, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Do ich sporządzenia konieczne będzie wydelegowanie pracownika sekretariatu, który w tym czasie nie będzie mógł wykonywać swoich zwykłych obowiązków służbowych. Przygotowanie takich informacji będzie to również wymagało dużego nakładu pracy i czasu. Powyższe wskazuje, że żądana informacja publiczna spełnia kryteria informacji przetworzonej.

Pojęcie przesłanek przemawiających za uznaniem, że udzielenie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, nie zostało określone czy zdefiniowane, nie posiada zwartej, zapisanej formuły na gruncie obowiązującego prawa, a istnienie wspomnianych wyżej przesłanek, każdorazowo podlega ocenie zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.

Organ II instancji uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie spełniają przesłanki określonej w art.3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p. Nie wykazał on bowiem, aby uzyskanie informacji publicznej przetworzonej było niezbędne nie tyle dla "interesu publicznego", ile dla jego kwalifikowanej formy, a mianowicie "szczególnie istotnego interesu publicznego".

Skarżący nie wykazał, w jaki sposób uzyskane przez niego informacje mogłyby mieć znaczenie dla ogółu obywateli czy funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałyby działanie jego organów.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. R., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prokuratora Rejonowego w Ś. z dnia 05 października 2022r. (sygn akt: [...]), przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem udzielenia żądanej informacji publicznej, zasądzenie od Prokuratora Prokuratury na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego poniesionych w toku niniejszego postępowania, rozpoznanie sprawy na rozprawie, dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział IV pod sygn. akt IV SAB/Po 166/22, w szczególności z pisma Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 25 października 2022r. oraz pisma Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 26 września 2022r

Zaskarżonej decyzji zarzucono w szczególności:

1. naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, iż zawnioskowane informacje publiczne są informacjami przetworzonymi, w związku z czym ich udostępnienie jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy przemawia za tym szczególny interes publiczny,

2. naruszenie przepisu art. 5 ust.1 u.d.i.p. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, czego konsekwencją było bezzasadne ograniczenie przez Prokuratora przysługującego mu prawa do informacji publicznej,

3. naruszenie przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. poprzez odmowę przyznania waloru informacji publicznej prostej żądaniu zawartemu we wniosku z dnia 22 września 2022r., podczas gdy w rzeczywistości - co potwierdza ugruntowana linia orzecznicza - informację publiczną prostą stanowią dokumenty znajdujące się w posiadaniu organu zobowiązanego, których udostępnienie nie wiąże się z koniecznością podjęcia przez organ czasochłonnych i złożonych czynności o znacznym stopniu zaangażowania, dzięki którym wytworzona zostanie nowa informacja o treści i formie zażądanej przez wnioskodawcę,

4. naruszenie przepisu art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego prawa do uzyskania informacji publicznej,

5. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji polegający na błędnym i nieznajdującym odzwierciedlenia w okolicznościach faktycznych sprawy przyjęciu, iż:

a) informacje, o jakich mowa we wniosku z dnia 22 września 2022r. stanowią informację publiczną przetworzoną a nie informację publiczną prostą, podczas gdy w rzeczywistości:

- zawnioskowane informacje dotyczą spraw aktualnych i niewymagających sięgnięcia przez organ do zbiorów archiwalnych, a więc spraw znajdujących się w bieżących zasobach Prokuratury Rejonowej w Ś. ,

- poza dokonaniem prostych i nieskomplikowanych czynności organ zobowiązany nie musi wykazywać ponadprzeciętnego zaangażowania - tak organizacyjnego, intelektualnego, jak i analitycznego, albowiem wskazane czynności niewątpliwie charakteryzują się znikomym poziomem trudności, jak również nie są czynnościami czasochłonnymi oraz złożonymi,

- zgłoszone żądanie odnosi się do informacji, którymi organ zobowiązany dysponuje, co oznacza, iż na potrzeby udostępnienia zawnioskowanych informacji - w formie i treści wskazanej we wniosku z dnia 22 września 2022r. - organ zobowiązany nie musi wytworzyć informacji nowych, dotychczas nieistniejących, a więc informacji powstałych na specjalne życzenie wnioskodawcy,

- na dzień złożenia wniosku z dnia 22 września 2022r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś. dysponował zawnioskowanymi informacjami,

- zawnioskowana informacja ma charakter prosty, co oznacza, iż jest ona informacją dostępną bez konieczności inicjowania przez organ zobowiązany jakichkolwiek dodatkowych, ponadprzeciętnych działań,

b) udostępnienie zawnioskowanych przez skarżącego informacji wymaga sporządzenia zbiorczego zestawienia zawierającego stosowne dane, podczas gdy w rzeczywistości zakres żądanych informacji - poza dokonaniem prostych i nieskomplikowanych czynności - nie wymaga znacznego nakładu osobowego i czasowego ze strony organu zobowiązanego i na pewno nie wiąże się z koniecznością opracowania przez organ zestawienia, a więc wytworzenia nowej informacji w oparciu o w skazane przez wnioskodawcę wytyczne,

c) żądane dane znajdują się w aktach archiwalnych, podczas gdy w rzeczywistości zakres zawnioskowanych danych obejmuje sprawy, które znajdują się w bieżących zasobach Prokuratury Rejonowej w Ś. , a nawet jeżeli uzyskanie konkretnych akt wymaga sięgnięcia to archiwum, to niewątpliwie jest jedną ze standardowych czynności, jakie organ zobowiązany podejmuje by udostępnić określonemu podmiotowi zawnioskowane przez niego informacje publiczne,

d) udostępnienie zawnioskowanych informacji będzie wiązało się z koniecznością wydelegowania pracownika sekretariatu, który w tym czasie nie będzie mógł wykonywać swoich obowiązków służbowych, jak również będzie wymagało dużego nakładu pracy i czasu, podczas gdy w rzeczywistości wszystkie czynności niezbędne do udostępnienia żądanych informacji są czynnościami prostymi i nieskomplikowanymi, jak również czynnościami, które nie wymagają ponadprzeciętnego zaangażowania, a ich celem nie jest wytworzenie informacji nowych oraz sporządzenie zbiorczego zestawienia - są to zatem podstawowe czynności, których podjęcie jest niezbędne do przekazania żądanych danych, jednakże podjęcie tych czynności oraz ich charakter w żaden sposób nie decyduje o zakwalifikowaniu zawnioskowanych danych jako informacji przetworzonych, a na pewno nie może stanowić przeszkody uniemożliwiającej uzyskanie przedmiotowych danych i w ten sposób ograniczenie przysługującego mu prawa, a co więcej podobną tezę wysunął w swoim piśmie Prezes Sądu Rejonowego w Ś. . (pismo z dnia 25.10.2022r.), który kolejnego dnia, tj. już 26.10.2022r. udostępnił żądane przez skarżącego informacje, co prowadzi do wniosku, iż jest to wyłącznie gołosłowne twierdzenie służące uchylaniu się od udzielenia informacji publicznej,

e) wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, iż uzyskanie żądanych informacji jest niezbędne dla szczególnie istotnego interesu publicznego, podczas gdy w rzeczywistości z punktu widzenia interesu publicznego ważne jest, by obywatele przeciwko którym Prokuratura Rejonowa w Ś. będzie prowadziła postępowanie znali zasady według których rozpoznany będzie złożonych przez nich wniosek o zwrot kosztów obrony, w szczególności, iż w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Prokuratury istnieje znaczna rozbieżność w linii orzeczniczej, tym bardziej, że w środowisku profesjonalnych pełnomocników i reprezentujących ich organizacji samorządowych prowadzona jest debata dotycząca wysokości, jak i zasad, przyznawania kosztów pomocy prawnej, a więc wskazane w uzupełnieniu wniosku okoliczności są z punktu widzenia obywatela i jego dostępności do informacji jawnych niezwykle istotne,

f) nie wykazał w jaki sposób uzyskane informacje mogłyby mieć znaczenie dla ogółu obywateli czy też funkcjonowania państwa, podczas gdy w rzeczywistości kilkukrotnie sygnalizował, iż istnieje konieczność przeanalizowania dotychczasowej linii orzeczniczej w celu ustalenia rzeczywistych wysokości kosztów obrony z wyboru, jakie obywatele mogą uzyskać w przypadku umorzenia prowadzonego przeciwko nim postępowania przygotowawczego, albowiem istnieją wyraźnie rozbieżności i to w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Prokuratury.

Prokurator w odpowiedzi na skargę wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na rozprawie zdalnej (online).

Przystępując do rozpoznania skargi w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA") – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") przepisy p.p.s.a. stosuje się także do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej była decyzja Prokuratora z 14 listopada 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Prokuratora Rejonowego w Ś. z dnia 5 października 2022 r. odmawiającą udzielenia skarżącemu przetworzonej informacji publicznej.

Dokonując tak unormowanej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga P. R. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie naruszają ani prawa materialnego ani prawa procesowego, w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.

W sprawie jest bezsporne, że Prokurator Rejonowy w Ś. do którego skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p.

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że żądanie skarżącego dotyczyło informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl art. 1 tej ustawy: "Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie". Taką informację stanowi w szczególności treść postanowień prokuratorskich, co wynika z art. 6 u.d.i.p. W myśl bowiem art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, za jakie należy uznać postanowienia wydane przez Prokuraturę.

P. R. wniósł o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. wskazania ile postanowień w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego, wydano w latach 2018-2022 w Prokuraturze Rejonowej w Ś.

2. wskazania sygnatur postanowień o których mowa w pkt 1,

3. nadesłania wnioskodawcy zanonimizowanych postanowień Prokuratury Rejonowej w Ś. wydanych w latach 2018-2022, w których przedmiotem było rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów obrony z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w Ś.

Organ I instancji uznał, iż wniosek ten częściowo obejmuje żądanie udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ale dotyczy uzyskania informacji przetworzonej, o której mowa w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w związku z czym wezwał wnioskodawcę do wykazania, że uzyskanie przez niego informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Poinformowano go również, że żądana w punkcie 3 informacja nie ma charakteru informacji publicznej.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie zgodził się do zakwalifikowania żądanej przez niego informacji do kategorii informacji przetworzonych.

Decyzją z dnia 5 października 2022 r. Prokurator Rejonowy w Ś. odmówił udzielenia żądanej informacji publicznej, uznając końcowo, że cały wniosek (łącznie z punktem 3, pierwotnie nieuznanym za informację publiczną) dotyczył informacji publicznej przetworzonej, a skarżący nie wykazał szczególnie interesu publicznego.

Powyższe stanowisko podzielił organ II instancji w decyzji z 14 listopada 2022 r.

Kwestią sporną w okolicznościach kontrolowanej sprawy jest więc to, czy organy obu instancji, odmawiając skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, zasadnie uznały, że zakres żądanych przez niego informacji prostych (zanonimizowanych postanowień w przedmiocie zwrotu kosztów obrony udzielonej z wyboru, w przypadku umorzenia postępowania wydanych w latach 2018-2022, a także wskazania ich sygnatur i ilości) powoduje, że jego wniosek dotyczy już w istocie informacji publicznej przetworzonej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej – czyli, innymi słowy, prawo dostępu do informacji publicznej (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.) – obejmuje m.in. uprawnienia do "uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Cytowana regulacja dotycząca informacji przetworzonej stanowi wyjątek od zasady statuowanej w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., w myśl której od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

Przywołane przepisy dają podstawę do wyróżnienia dwóch kategorii informacji publicznej: (i) wyraźnie wzmiankowanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. "informacji przetworzonej" oraz (ii) konstruowanej niejako w opozycji do niej, "informacji prostej". Tylko udostępnienie informacji publicznej należącej do pierwszej z wymienionych kategorii zostało uwarunkowane przez ustawodawcę dodatkowym kryterium – wykazania istotności dla interesu publicznego w jej uzyskaniu przez wnioskodawcę. Natomiast dostęp do informacji prostej pozostaje nieskrępowany w tym sensie, że podlega ogólnej regule z cytowanego wyżej art. 2 ust. 2 u.d.i.p.

Choć ustawodawca posłużył się w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. terminem "informacja przetworzona", to go nie zdefiniował, ani nawet bliżej nie określił. A termin "informacja prosta" w u.d.i.p. w ogóle się nie występuje.

W ślad za rozważaniami zawartymi m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2018 r. o sygn. akt I OSK 1526/16 (CBOSA) Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje, że "informacja prosta" może być definiowana w sposób negatywny, jako informacja, która nie wymaga przetworzenia (zob. P. Sitniewski, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2011, s. 55). Każda informacja prosta nie jest zatem informacją przetworzoną i odwrotnie: informacja przetworzona nie jest informacją prostą. Wadą definicji negatywnej jest fakt, że nie oddaje ona istoty tego rodzaju informacji. Dlatego też, poszukując pozytywnej definicji informacji prostej, można uznać, że taką informacją jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada (zob. wyrok NSA z 05.12.2013 r., I OSK 1857/13, CBOSA). Informacja prosta to taka, która jest już w posiadaniu zobowiązanego i może zostać od razu udzielona wnioskodawcy, a jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną poprzez proces przekształcenia, a zatem udostępnienie informacji prostej nie wiąże się z koniecznością wykonania pewnych dodatkowych, ponadprzeciętnych czynności, które z informacji prostych tworzyłyby nową informację. Informacja prosta może być udostępniona od razu w formie, w jakiej jest w posiadaniu zobowiązanego, albo też może być udostępniona wtedy, gdy po pewnych zwykłych, niewymagających większego wysiłku czynnościach może zostać udostępniona. Czynności takie nie powodują powstania nowej informacji, lecz tylko stanowią pewne jej "obrobienie", tak aby mogła zostać udostępniona wnioskodawcy. Natomiast na pojęcie "informacji przetworzonej" składają się dwa elementy. Ten rodzaj informacji publicznej stanowi jakościowo nowy typ informacji, przygotowany specjalnie dla wnioskodawcy, a zatem to taka informacja, której organ wprost nie posiada i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na posiadanych już informacjach. W wyniku tych działań powstaje nowa jakościowo informacja. Nie jest ona jedynie innym technicznie zestawieniem danych, innym sposobem ich uszeregowania, ale stanowi jakościowo nową informację, prowadzącą zazwyczaj do określonej oceny, czy interpretacji danego zjawiska (zob. np. wyrok WSA z 23.09.2009 r., II SA/Wa 978/09, CBOSA; podobnie wyroki NSA: z 30.10.2008 r., I OSK 951/08; z 27.06.2013 r., I OSK 529/13 – CBOSA). Przetworzenie informacji wymaga więc dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (zob. wyrok NSA z 05.03.2013 r., I OSK 3097/12, CBOSA). Informacją przetworzoną jest taka informacja, która nie była w posiadaniu zobowiązanego, ale została przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów. Podnosi się jednak, że często przygotowanie takiej informacji wiąże się z poniesieniem określonych środków finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu państwa (zob. wyrok NSA z 05.09.2013 r., I OSK 865/13, CBOSA). Powstanie tego rodzaju informacji powoduje, że dla jej wytworzenia koniecznym jest zaangażowanie ponadprzeciętnych zasobów zobowiązanego, niezwiązanych z jego zwykłą, codzienną działalnością. Nie będą więc informacją przetworzoną dokumenty, analizy albo opinie sporządzane przez zobowiązanego lub dla jego potrzeb, które zostały wytworzone w związku z jego bieżącą działalnością albo analizy dla potrzeb statystycznych. Takie dokumenty już istnieją i ich ujawnienie nie wymaga stworzenia nowej informacji (zob. wyrok NSA z 27.03.2018 r., I OSK 1526/16, CBOSA).

W judykaturze wskazuje się na praktyczną trudność z wytyczeniem granicy pomiędzy informacją przetworzoną, a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu na niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie. Problem pojawia się bowiem, gdy wnioskodawca wnosi o przedstawienie mu wielu informacji prostych. W tym zakresie spotyka się w orzecznictwie dwa odmienne poglądy.

Zgodnie z pierwszym – tracącym, jak się wydaje, już na aktualności – nie stanowi informacji przetworzonej proste zebranie danych z wielu dokumentów, jakimi organ dysponuje. O tym, czy daną informację należy traktować jako przetworzoną, a nie prostą, nie może decydować pracochłonność konieczna do jej wytworzenia, czy udostępnienia (wyrok NSA z 19.03.2013 r., I OSK 2875/12, CBOSA), a więc charakteru takiej informacji nie mogą zmienić ewentualne trudności podmiotu wykonującego zadania publiczne w udostępnieniu informacji (wyrok NSA z 14.09.2012 r., I OSK 1292/12, CBOSA). Zbiór szeregu informacji prostych, nawet gdy ich zebranie powoduje konieczność wykonania pewnych działań angażujących pracowników i środki zobowiązanego, nie powoduje, że informacje proste przekształcają się w informację przetworzoną.

Z kolei drugi pogląd reprezentowany w orzecznictwie i doktrynie – obecnie już raczej dominujący – wskazuje, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (zob. np. wyrok NSA z 06.10.2011 r., I OSK 1199/11, CBOSA; podobnie wyrok NSA z 17.05.2012 r., I OSK 416/12, CBOSA). W referowanym tu nurcie orzeczniczym przyjmuje się więc – ogólnie rzecz ujmując – że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z 09.08.2011 r., I OSK 792/11; z 25.04.2012 r., I OSK 202/12; z 05.03.2015 r., I OSK 863/14; z 04.08.2015 r., I OSK 1645/14; z 25.11.2016 r., I OSK 1513/15; z 14.04.2017 r., I OSK 2791/16; z 26.03.2018 r., I OSK 2349/17; z 27.03.2018 r., I OSK 1526/16 – CBOSA).

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 września 2015r. o sygn. akt I OSK 1764/14 uznał, że w pewnych przypadkach bardzo szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, zanonimizowania i sporządzenia kserokopii wielu dokumentów, może wymagać aż takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, że zakłóci to normalny tok działania podmiotu zobowiązanego. W takim przypadku należy uznać, że wniosek faktycznie dotyczy informacji publicznej przetworzonej.

Trafnie także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 03 listopada 2022 r. o sygn. akt III OSK 5896/21 wyjaśnił, że informacja przetworzona w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje. Jej wytworzenie wymaga przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o czynności proste.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały wnioskowaną przez skarżącego informację do kategorii informacji przetworzonych.

Bez wątpienia udostępnienie żądnej informacji publicznej musi zostać uprzednio poprzedzone jej odpowiednim przygotowaniem, na które składają się w pierwszej kolejności czynności faktyczne, polegające na sięgnięciu do dokumentów źródłowych, czyli odszukaniu akt poszczególnych skarg w zasobach archiwalnych i zweryfikowaniu całej dokumentacji w niej zalegającej pod względem kryteriów ujętych we wniosku. Następnie należy dokumentację, podlegającą udostępnieniu poddać przekształceniom polegającym na pozbawieniu ich danych umożliwiających identyfikację poszczególnych podmiotów i to zarówno osób fizycznych, w tym nie tylko osób, którym przedmiotowe odpowiedzi zostały udzielone, jak i osób prawnych, a także usunięciu treści nie objętych przedmiotem wniosku. Z uwagi na liczbę (sam organ ocenia na kilkaset) rozpoznanych skarg przez organ w czasie objętym wnioskiem, czas konieczny do wykonania kserokopii dokumentów podlegających udostępnieniu, jak również koszt ich przygotowania w sposób istotny obciążałyby organ, przekraczający bieżące możliwości.

Realizacja wniosku skarżącego wiązałaby się z koniecznością przeprowadzenia przez pracownika rozpatrującego wniosek szeregu konkretnych czynności merytorycznych i fizycznych celem udzielenia informacji publicznej, objętej przedmiotowym wnioskiem. Żądane dane nie są przez organ gromadzone w formie elektronicznej umożliwiającej jej wygenerowanie, lecz papierowej. Informacje te znajdują się w aktach spraw, a ich uzyskanie wymaga pozyskania akt z archiwum w przypadku spraw z lat 2018 - 2021 i analizy tych dokumentów pod kątem żądanych danych, a następnie stworzenie zbiorczego zestawienia postanowień oraz ich anonimizacja. Należy podkreślić, że przeanalizować należałoby prawie pięcioletni okres. Sąd podziela pogląd, że pojedyncze czynności objęte realizacją wniosku mają charakter czynności prostych. Jednak ich ilość, a także to, że dopiero wskutek ich wykonania powstanie informacja żądana przez skarżącego powoduje, że organy obu instancji trafnie przyjęły, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej.

Te okoliczności sprawiają, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną, której udostępnienie zależy od występowania szczególnego interesu publicznego. W konsekwencji należało podzielić stanowisko organów obu instancji, że skarżący wnioskował w rzeczywistości o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, nie zaś informacji prostej.

Trafnie więc organ wezwał wnioskodawcę o wykazanie, że uzyskanie przedmiotowej informacji publicznej jest uzasadnione szczególnie istotnym interesem publicznym. Wnioskodawca wskazał, że żądana przez niego informacja dotyczy szeroko komentowanych w "social mediach" o profilu prawniczym, a także dyskusjach prawników - gwarancjach Państwa w zakresie ochrony praw obywateli. Ponadto wyjaśnił, iż jako obywatelowi przyświeca mu chęć niesienia pomocy osobom potrzebującym, a centrum jego wniosku jest tylko i wyłącznie ochrona interesów obywateli, którzy mają prawo do obrony, które mogą realizować poprzez ustanowienie obrońcy z urzędu oraz do całkowitej transparentności stosowania określonych przepisów prawa, regulujących kwestie zwrotów kosztów obrony z wyboru w przypadku umorzenia postępowania.

Sąd wskazuje, że interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz jego ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. W zaistniałej sytuacji brak jakichkolwiek przesłanek, aby skarżący działał w celu realizacji szczególnie istotnego interesu publicznego. Jego argumentacja ma charakter bardzo ogólny i nie wyjaśnia w jaki sposób udzielenie żądanej informacji mogłoby wpłynąć na organy państwowe w zakresie ochrony interesów obywateli, którzy mają prawo do obrony.

Tak więc udzielanie informacji publicznej przetworzonej wnioskodawcy, który nie wykazał, iż zostanie ona wykorzystana w celu usprawnienia funkcjonowania danego organu państwa przemawia za przyjęciem, iż po jego stronie nie występuje szczególnie istotny interes publiczny, uzasadniający udzielenie żądanej przetworzonej informacji publicznej.

Należy wskazać również, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym "Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych." Przepis ten nie był stosowany w niniejszym postępowaniu. Decyzja odmowna wydana została na podstawia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Sąd nie uznał za konieczne przeprowadzenie jakichkolwiek dodatkowych dowodów z akt innych postępowań, prowadzonych wobec innych organów. Stan faktyczny niniejszej sprawy jest jasny i niesporny. Sporna była tylko jego ocena pod kątem prawnym. Odnosząc się do wskazywanego przez skarżącego wyroku o sygn. akt IV SAB/Po 166/22 należy wskazać, że dotyczył on Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. , czyli innego organu, niż w niniejszej sprawie. We wskazanej sprawie organ nie kwestionował charakteru żądanej informacji i w przedmiotowym wyroku nie dokonywano jej oceny przez pryzmat informacji przetworzonej. Ocena, czy dana informacja ma charakter przetworzony, czy prosty zależy od konkretnego stanu faktycznego sprawy i to głównie organ może wskazać na okoliczności uzasadniające przyjęcie zbioru informacji prostych za informację przetworzoną. Tak właśnie było w niniejszej sprawie, ponieważ Prokurator wskazał przede wszystkim, że nie posiada żądanych informacji w bazie elektronicznej, co implikuje konieczność dokonywania złożonych i pracochłonnych czynności przez wydelegowanego pracownika. Natomiast w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 166/22 organ nie wskazał takich okoliczności i nie kwestionował charakteru informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, co powoduje, że te dwie sprawy nie mogą być oceniane tożsamo. Dodatkowo jedynie Sąd wskazuje, że rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 166/22 nie jest w jakikolwiek wiążące dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Reasumując, Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na jej zakres, miała w istocie charakter informacji przetworzonej, a skarżący nie wykazał – pomimo skutecznego wezwania go przez organ – istnienia wymaganego interesu publicznego, który uzasadniałby udzielenie żądanej informacji.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.