Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 29 lipca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Sobieszek–Krzywicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2026 roku sprawy ze sprzeciwu E. J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 12 maja 2026 roku nr SKO.4140.11.26 w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję. a.bł.

Decyzją z dnia 12 maja 2026 r. nr SKO.4140.11.26 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej również jako: "k.p.a.") uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Zduńska Wola z dnia 6 lutego 2026 r., znak: DŚU.5101.171.2026, którą organ I instancji przyznał E. J. świadczenie w formie zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w kwocie 423,33 zł miesięcznie od 1 lutego 2026 r. do 28 lutego 2026 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto organ odwoławczy przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Wnioskiem z dnia 2 lutego 2026 r. E. J. wystąpiła do organu I instancji o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, opału i energii elektrycznej.

Na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 5 lutego 2026 r., a następnie pełnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 9 kwietnia 2026 r., pracownik socjalny ustalił, że E. J. ma 47 lat zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z dorosłą córką O. J. (21 lat) oraz małoletnią córką N. J. (9 lat), w stosunku do której ma ograniczoną władze rodzicielską przez nadzór kuratora. Rodzina zamieszkuje w starym budownictwie w zasobach Towarzystwa Budownictwa Społecznego [...] w Z., zajmując dwuizbowe mieszkanie na poddaszu. Lokal wyposażony jest w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, mikrofalówka, kuchenka elektryczna, brak jest pralki). W mieszkaniu nie ma łazienki, jest dostęp do zimnej bieżącej wody, toaleta znajduje się w korytarzu. Mieszkanie ogrzewane jest piecem węglowym, dodatkowo piecykiem elektrycznym typu farelka. E. J. od 2018 r. zajmuje ww. lokal bez tytułu prawnego, posiada zadłużenie w opłatach czynszowych, obecnie toczy się wobec niej postępowanie sądowe dotyczące zapłaty zaległości i eksmisji z lokalu. Z akt sprawy wynika ponadto, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 10 marca 2025 r., znak: [...], o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z orzeczoną niepełnoprawnością E. J. od kwietnia 2025 r. jest uprawniona do zasiłku stałego w aktualnej wysokości 793,67 zł. Ponadto organ pomocowy wypłaca E. J. następujące świadczenia: zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, zasiłek rodzinny na N. J. w wysokości 124,00 zł wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 273,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny na N. J. w wysokości 215,84 zł. O. J. także jest osobą nie pełnosprawną - na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 16 maja 2024 r., znak: [...], o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 5 lutego 2026 r. wnioskodawczyni zadeklarowała łączny dochód rodziny w wysokości 1.622,35 zł miesięcznie. Na tej podstawie organ pomocowy uznał, że została spełniona przesłanka dochodowa i po rozpatrzeniu wniosku E. J. z dnia 2 lutego 2026 r. wydał w dniu 6 lutego 2026 r. następujące decyzje: o znaku DŚU.5102.180.2026 przyznającą E. J. zasiłek celowy w wysokości 200 zł, o znaku DŚU.5101.171.2026 przyznającą E. J. zasiłek okresowy w wysokości 423,33 zł i o znaku DŚU.5102.181.2026 przyznającą E. J. zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w wysokości 150 zł.

Odwołanie od decyzji o znaku DŚU.5101.171.2026 wniosła E. J. W dniu 9 kwietnia 2026 r., działając na zlecenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, organ pomocowy sporządził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni, w trakcie którego ustalono m.in., że O. J. pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, o którym wcześniej E. J. nie informowała organu pomocowego. Po doliczeniu ww. źródła dochodu łączny dochód rodziny wnioskodawczyni wyniósł 1 948,30 zł miesięcznie. W dniu 11 kwietnia 2026 r. E. J. złożyła oświadczenie o prowadzeniu wraz z małoletnią córką N. odrębnego od dorosłej córki O. J. gospodarstwa domowego, podkreślając odrębność finansową pomimo wspólnego zamieszkiwania. Powyższa dokumentacja została przekazana Kolegium przy piśmie z dnia 13 kwietnia 2026 r. Następnie w dniu 30 kwietnia 2026 r. do organu odwoławczego wpłynęła dokumentacja, z której wynika, że od dnia 1 listopada 2025 r. O. J. jest uprawniona do renty socjalnej w aktualnej wysokości 1 978,49 zł brutto. Wypłata świadczenia wraz z wyrównaniem nastąpiła w lutym 2026 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 12 maja 2026 r. nr SKO.4140.11.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia 6 lutego 2026 r., znak: DŚU.5101.171.2026 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że o dochodzie O. J. z tytułu pobieranej renty socjalnej organ pomocowy w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu 6 lutego 2026 r. nie miał wiedzy. Bez wątpienia jest to okoliczność istotna z punktu widzenia prawa E. J. do świadczeń z pomocy społecznej uzależnionych od spełniania kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1214 ze zm., dalej również jako: "u.p.s."). Na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych (art. 8 ust. 3 u.p.s.). Ustawodawca, definiując pojęcie dochodu, nie łączy go z działalnością zarobkową, wręcz przeciwnie - traktuje go bardzo szeroko niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. W zamiarze ustawodawcy takie szerokie ujęcie pojęcia przychodu ma na celu ocenę sytuacji dochodowej beneficjentów po mocy społecznej przez pryzmat wszelkich wpływów pieniężnych uzyskanych przez nich w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, niezależnie do tego, na jakiej pod stawie i skąd one pochodzą, z wyłączeniem wpływów wynikających z tytułów i źródeł wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 4 u.p.s. Tym samym katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty, a zatem niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Dlatego też, zdaniem Kolegium, nie może budzić wątpliwości konieczność uwzględnienia w ogólnym dochodzie rodziny wnioskodawczyni także dochodu jej dorosłej córki O. z tytułu renty socjalnej, w sytuacji stwierdzenia prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji strona bowiem jednoznacznie wskazywała na 3-osobowy skład swojej rodziny, a dopiero w dniu 11 kwietnia złożyła oświadczenie o odrębności prowadzonego gospodarstwa domowego względem dorosłej córki O. J.

Zatem wobec wystąpienia nowej okoliczności faktycznej, nieznanej organowi pomocowemu w dniu wydania kwestionowanej decyzji, a zasadniczo wpływającej na wynik postępowania, w ocenie Kolegium zaskarżoną decyzję należało uchylić, a sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazane wyżej okoliczności winny zostać zbadane i wyjaśnione przez organ pierwszej instancji zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Kwestia prawidłowego ustalenia dochodu rodziny ma w sprawie niniejszej kluczowe znaczenie, ponieważ to od jego wysokości zależy wprost możliwość przyznania wnioskodawczyni świadczenia z pomocy społecznej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien dokonać pełnych i jednoznacznych ustaleń w opisanym powyżej zakresie, a następnie, w uzasadnieniu decyzji odnieść się do całości zebranego materiału dowodowego, jak również do wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez stronę, wyjaśniając powody swego rozstrzygnięcia w sposób niebudzący wątpliwości i zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła E. J., zarzucając jej rażące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2b k.p.a. poprzez bezpodstawne ponowne przekazanie sprawy do MOPS COS. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie SKO do samodzielnego rozpoznania sprawy oraz połącznie jej z pozostałymi sprzeciwami.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała m.in., iż pracownicy MOPS manipulują terminami i dokumentami, gdyż wywiad środowiskowy został przeprowadzony 9 kwietnia 2026 r., a oświadczenie o osobnym gospodarowaniu córki skarżąca złożyła 11 kwietnia 2026 r. Natomiast organ I instancji w sposób rażący połączył te fakty wstecz, aby stworzyć pozory chaosu dowodowego i celowo wstrzymać należną skarżącej pomoc. W ocenie skarżącej urzędnicy dopuścili się wymuszenia wszelkich wcześniejszych oświadczeń szantażem i podstępem, wykorzystując niepełnosprawność oraz trudności intelektualne skarżącej, co rażąco narusza art. 7, 8, 9, 77, 107 i inne k.p.a. Ponadto urzędnicy zmanipulowali procedurę doręczeń, potajemnie wrzucając korespondencję bezpośrednio do skrzynki z odgórnie oderwanym potwierdzeniem odbioru, bez podpisu skarżącej.

Skarżąca podkreśliła, że jej sytuacja bytowa jest krytyczna, zamieszkuje wraz z dziećmi w lokalu na poddaszu skażonym grzybem, bez łazienki, kuchni, WC i ciepłej wody, a do jedynego WC, znajdującego się piętro niżej, rodzina nie ma dostępu z uwagi na brak klucza. Przez celowe działania MOPS powstała zaległość w opłatach za prąd na kwotę ponad 1.861 zł, co spowoduje odłączenie energii, a to z kolei stanowi bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia małoletniej córki skarżącej. Działania te, zdaniem skarżącej, łamią art. 8, 30, 32, 38, 45, 47, 51, 68, 71, 72, 75, 77 i in. Konstytucji RP.

Z uwagi na powyższe okoliczności skarżąca wniosła jak w petitum sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Granice rozpoznania sprzeciwu od decyzji przez sąd administracyjny zostały określone w art. 64e p.p.s.a., który stanowi, iż rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie zaś z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (art. 138 § 2a K.p.a.).

Naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a. zachodzi, gdy organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych bądź w sytuacji nieustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Wystąpienie wskazanych naruszeń spowoduje, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie (tak A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 64(e)). Sprzeciw powoduje zatem wszczęcie postępowania w zakresie ograniczonym do kontroli decyzji kasacyjnej, z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek określonych ww. przepisem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r. II OSK 1190/21; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie uwzględnienie sprzeciwu może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia art. 138 § 2 K.p.a.

Należy także zważyć, że zgodnie z treścią art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Z treści powyższego artykułu wywieść należy obowiązek organu odwoławczego do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Procesowym przejawem zasady dwuinstancyjności są określone w art. 138 k.p.a. formy rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu odwoławczym. W szczególności podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.pa. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Możliwość wydania decyzji kasacyjnej przez organ II instancji, została powiązana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawisłej sprawy, a więc gdy merytoryczna ocena sprawy przez organ odwoławczy skutkowałaby naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Taki stan rzeczy powodowałby pozbawienie strony do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy przez dwa różne organy administracji. Niemniej treść art. 138 § 2 k.p.a. ogranicza rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego do swego rodzaju ostateczności. Może być zastosowany tylko w razie stwierdzenia, że zakres sprawy pozostały do wyjaśnienia przekracza ramy postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 136 k.p.a. Przepis art. 136 § 1 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zatem konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu bądź ocena już złożonych dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego, wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające.

Powyższe unormowania wskazują, że ustawodawca wąsko zakreślił zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej. Nie dotyczy ona bowiem zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa (art. 1 § 2 p.p.s.a.), lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 k.p.a.

Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego, niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, ale jako rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na kontroli sądowej, czy decyzja kasacyjna organu drugiej instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Po 649/17, CBOSA).

Użyte przez ustawodawcę w art. 138 § 2 k.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" należy rozumieć w taki sposób, że wada postępowania pierwszoinstancyjnego polegająca na nieustaleniu stanu faktycznego sprawy uniemożliwia organowi odwoławczemu merytoryczne rozstrzygnięcie bez naruszenia zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. Dokonując oceny legalności zaskarżonej sprzeciwem decyzji sąd administracyjny bada zatem, czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia; czy dokonana przez organ drugoinstancyny ocena materiału dowodowego wskazuje, że nie jest on wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia, przy zastosowaniu art. 136 § 1 k.p.a.

Po dokonaniu, w świetle powyższych kryteriów, analizy kasacyjnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 12 maja 2026 r., Sąd doszedł do przekonania, iż została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Organ nie wykazał bowiem, aby decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Kontrolując decyzję zaskarżoną przedmiotowym sprzeciwem należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż organ odwoławczy wskazuje istotne okoliczności faktyczne, które nie były znane organowi I instancji a które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej do okoliczności takich należy niewątpliwie zarówno liczba osób składających się na rodzinę skarżącej jak i dochód każdej z tych osób. W zaskarżonej decyzji kasacyjnej Kolegium podnosi, iż organ I instancji winien zbadać okoliczności związane z dochodem O. J. oraz prowadzeniem przez nią odrębnego od skarżącej gospodarstwa domowego. Jednakże trzeba podkreślić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu z urzędu przeprowadziło dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów (zlecając organowi pomocowemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego) i w wyniku tegoż postępowania ustaliło, że O. J. osiąga dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego a następnie ustaliło, że córka skarżącej O. uprawniona jest także do renty socjalnej. Ponadto w toku postępowania przed organem drugiej instancji do akt postępowania wpłynął dowód w postaci oświadczenia skarżącej, z którego wynika, że skarżąca i jej córka O. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Zatem już w wyniku przeprowadzonego przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego, każda z powyższych przesłanek była przedmiotem ustaleń, aczkolwiek konkluzje poczynione w wyniku oceny nowych dowodów przez SKO w Sieradzu są odmienne od ustaleń Prezydenta Miasta Zduńska Wola. Kolegium w ramach prowadzonego postepowania odwoławczego uzupełniło zatem materiał dowodowy oraz dokonało jego oceny stwierdzając, że nie może budzić wątpliwości konieczność uwzględnienia w ogólnym dochodzie rodziny skarżącej także dochodu O. J. oraz wskazując przy tym, że oświadczenie o odrębności gospodarstwa domowego skarżącej i O. J. wynika dopiero z oświadczenia z 1 kwietnia 2026 r., podczas gdy w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji przez organ I instancji strona jednoznacznie wskazywała 3-osobowy skład swojej rodziny. Wypada w tym miejscu zauważyć, że organ odwoławczy ustala stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w I instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie.

Zatem na gruncie dowodów i ustaleń przeprowadzonych przez SKO w Sieradzu i wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należało stwierdzić, że Kolegium nie wykazało, aby w sprawie pozostał konieczny do wyjaśnienia przez organ I instancji zakres okoliczności mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zarówno dochód O. J. jak i kwestia odrębności prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego zostały wykazane dowodami zebranymi w toku postępowania przed Kolegium. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak stwierdzenia organu odwoławczego odnośnie naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, co stanowi przesłankę wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy nie wskazuje, aby zachodziła konieczność wyjaśnienia pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku okresowego, w tym w szczególności okoliczności, wymienionych w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, niewystępowania przesłanek negatywnych oraz spełnienia ogólnych zasad udzielenia pomocy społecznej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, przypomnieć należy, że art. 138 § 2 k.p.a., dopuszczający wydanie decyzji kasacyjnej, powinien być interpretowany ściśle, jako wyjątek od zasady orzekania merytorycznego. Utrwalone w doktrynie i orzecznictwie stanowisko wskazuje, że przesłanki zastosowania tego przepisu zachodzą jedynie w sytuacjach, gdy zakres koniecznego postępowania dowodowego ma charakter tak szeroki, iż w istocie prowadziłby do zastąpienia organu I instancji przez organ odwoławczy. Innymi słowy, chodzi o przypadki, w których zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego "od podstaw" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2026 r., sygn. VII SA/Wa 756/26). Zastosowanie tego przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest zatem wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2026 r., sygn. II OSK 479/26).

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie, gdy Kolegium zgromadziło materiał dowodowy oraz dokonało jego oceny, brak było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Organ II instancji ma bowiem możliwość wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, przy czym obie przesłanki warunkujące wydanie decyzji kasatoryjnej muszą wystąpić łącznie (por. wyrok NSA z 11 marca 2025 r., II GSK 198/25). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji takich wniosków nie sposób jednak wyciągnąć.

Wobec powyższego uznać należy, iż kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, to jest art. 138 § 2 k.p.a., co czyni przedmiotowy sprzeciw zasadnym.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

a.tp.